logo

DEVELİ’YE ŞEREF BAHŞEDENLER

Tarih bir milletin şaşmaz hafızasıdır.Bu bakımdan tarihi yapma yanında tarihi yazma da o kadar zordur.Ünlü Fransız tarihçisi ve “Türkiye Tarihi” adlı 7 ciltlik eser veren A.de Lamartine bu gerçeği belirtirken eserinin son cümlesi şöyledir:Gerçek tarih ancak gelecek kuşaklarla başlar.
Develi Tarihinin bir bölümünü teşkil eden Develi Müdafa-i Hukuk Cemiyeti’nde görev alanlar ve hizmetleri daha dört başı yazılamayan bir sahadır. Develi’de bu konuda şimdiye kadar,General Osman Tufan’ın ve Osman Coşkun’un hatıratı, Mehmet Özdemir’in eseri ile Cenani Gürbüz’ün çalışması öne çıkmıştır.Bu çalışmalar Develi’nin 1915-1920 yıllarını kapsar.Daha sonra Adana cepheleri hakkında çeşitli hatıratlar ve incelemeler çıkınca konunun ayrıntıları da ortaya çıkmaya başlamıştır.İlmi kitapların dışında,Ahmet Cevdet Çamurdan’ın”Kozan’ı Tanıyalım,Ankara 1973,Yüzbaşı Ömer Bey’in Hatıraları; Hz.Mustafa Onar,Kozanlı Milli Mücahit Halil Topaloğlu’nun Hatıraları,Adana 2002,;Mustafa Onar, Saimbeyli, Adana 2002;Mustafa Onar,Haçın Dosyası,Adana 1981, Ali Saib Ursavaş, Çukurova Faciaları ve Urfa’nın Kurtuluşu,İstanbul 1988 adlı hatıratlarla bir çok örtülü konular aydınlığa kavuşturulmuş ve konu tamamlanmak üzeredir.
Ele alacağımız konu ise Nisan /1919’da kurulan Develi Müdafa-i Hukuk Cemiyeti’nin kuruluşunda ve çalışmalarında emeği geçenleri topluca ele almak ve çok kısa hayat hikayeleriyle birlikte cemiyet çalışmalarını ortay koymaya çalışan bir deneme olacaktır.
Alfabe sırasıyla ele alacağımız insanlarımız şunlardır:
Abdulhadi Erdoğan,(Paşa-zade veya Gövşenlerden))1304 / 1888’de Develi’de doğmuştur. Babası İsmail Efendi annesi ise Naime Hanım’dır. 11.04.1970 yılında İstanbul’da Hakk’a yürümüştür.Mezarı Karacaahmet Mezarlığı’ndadır.
Başarılı hizmetleriyle göz dolduran belediye başkanlarımızdandır.1912-1922 yılları arasında 4.Orduda Önyüzbaşı olarak hizmet yapmıştır.1.5 yıl kadar İngilizlere esir düşmüş,Mondros mütarekesinden sonra da Haçın Savaşı’nda Güney Cephe Komutanı Osman Coşkun Bey’in yardımcısı olarak hizmet görmüştür.
Abdullah (Deniz) Caferefendi-zade: Milletvekillerimizden Osman Nuri Deniz’in babalarıdır.
Cemiyette halkı bilgilendirmede görev almıştır.
Abdullah Develioğlu.
Ahmet Efendi. Hacıhasan-zade.?
Ali Ağa :Âşık-zade ?
Ali Develioğlu : (1898 – 1954). Babası Hacı Mahmut, annesi ise Ayşe Hanım’dır. Dr.Osman Bey’in kardeşidir.Eşi Kadın Hanım olup, çocukları: Mehmet Emin, Osman, Ayşe, Atike, İsmet, Ayşe, Ayni ve Mahmut’tur.Haçın Savaşı’nda Ulaşım ve Nakliye kolunda bulunmuş ve bu kolun muhasebesini tutmuştur.
Ali Ağa:?
Ali Rıza Madazılıoğlu:Aslen Develili olup İstanbul’da doğmuştur.(1889-1935).Baba adı Hacı,anne adı:Mühübe’dir.Eşi Müslime Hanım olup çocukları:Mehmet Kemal,Hacı Mustafa,Fatma Melihat’tır.
Azmi Efendi:?
Cemal Ünal.Kürt.?
Hacı İbrahim, Abdurrahim – zade.?
Halil Hulusi Bozatlı,(1874-1938) Pusatlılıdır.Cemiyetin bazen sekreterliğinde gözükmektedir.
Hazım Ulusoy. Müftü-zade,muallim. Abdulbaki Mahallesi’nde İsmail Abdulbaki Efendi ile Ümmühani Hanımın oğlu olarak 1299/1883 yılında doğmuştur. Aile lakabları Mullaoğulları ‘dır.Dedelerinin de müftü olduğu anlaşılıyor.Bundan dolayı namı, öğretmenlik yanıyla birlikte Müftü-zade Muallim Hazım Ulusoy olarak şöhret bulmuştur.Cemiyetin irşat kolunda Müftü N.Fevzi Cebeci Hoca ile beraber yürütmüştür.Ulu Cami’de ilk Türkçe hutbeyi okuyan, eytam-hane’nin kurulmasında hizmeti olan ve Sanihat-ı Seyranî adlı eserin sahibi aydın bir din adamıdır.
Mehmet Ağa..Dr.Osman Nuri Develioğlu’nun kardeşidir.Niğde Asdkerlik Şubasi’nden silahları alarak cepheye götürenlerden.Ayrıca nakliye işlerinin düzenlemesinde rolü olmuştur.
Mehmet Ali Efendi:?
Mehmet Emin Develioğlu (1899-1971).Eşi Ayşe Seniha’dır.Çocukları Mehmet Emin, Emin Tufan, Beyhan, Nurhan, Ayhan.
Savaşlarda Yedek subay olarak görev alanlardan.1919’dan sonra bazen Kamberli Osman Efendi’nin yanında Şar kuşatmasında, bazen Haçın Cephe komutanı Bnb.Kemal Doğan’nın emir subaylığında,bazen de Cemiyetin ikmal ve iaşe kolunda görev almış hamiyetli bir kişidir.Daha sonra da milletvekili olmuştur.
Mehmet Fevzi Özer,Hatunzade,(1897-1967),Babası Yusuf Efendi annesi ise :Hatun hanımdır.Cemiyette üye olarak çalışmıştır.Mezarı Tirem Mezarlığı’ndadır.
Mehmet Şükrü Efendi: ?
Memiş Vehbi Kurtoğlu (1874-1940).Aslen Kozanlıdır.Adana Cephesinin değerli bir milis komutanıdır.
Müsellim Develioğlu: (1880-1925).Belediye başkanımız ve milletvekilimiz Ebubekir Develioğlu’nun babasıdır.Cemiyette üye olarak çalışmıştır.
Nazmi Mavi: ?
Nuri Akay.Kolağası-zade:?
Numan Fevzi Cebeci,müftü.( – )
Osman Coşkun: Topal Musaoğulları’ndan. (1892- 1958 ) Babası Topal Musaoğlu Ali Sabri Efendi, annesi ise; Tıraşlardan Arife Hanım’dır. Mülkiye son sınıfta iken katıldı Cihan Savaşından 1920 yılına kadar yedek subay olarak savaşmış ve Haçın Harbi’ve Güney Cephe Komutanı olarak şerefli bir görev almıştır.Anılarını İkinci Ergenekon adlı eserinde anlatmıştır.
1926 yılında Paşazade Osman Bey’in kızı Neyyire İkbal Hanım’lea evlenmiş ve bu evlilikten de Fatma Turhan, Yıldız ve Ali adlarında üç çocuk sahibi olmuştur.
Cemiyetin kurulmasında, milli heyecanın Develi’de artırılmasında ,Saimbeyli’nin ilk kaymakamı, bir dönem Develi başkanı ve Develi milletvekili olarak görev almış, madalya sahibi övünülecek bir insanımızdır.
Osman Develioğlu,( Paşazade, 1872-1929) Babası Paşaağa Mehmet Efendi’dir. Eski Belediye başkanlarımızdan olan Osman Develioğlu Develi Anadolu Müdafa-i Hukuk Cemiyeti’nin ilk başkanlarındandır.
Osman Faik Üstün:( 1877-1951).Babası Hacı Seyit Efendi, annesi ise Şerife Hanım’dır.Bir süre Müdafa-i Hukuk Cemiyeti’nin başkanlığını yapmıştır.Ünlü şair ve yazarlarımızdan Nevzat Üstün’ün babasıdır.
Osman Nuri Develioğlu. Bnb.Opr.Dr Develioğlu ailesinin Paşaağa kolundandır. (1879-1941 )Babası Develi ulemasından ve Develi müftülerinden Hacı Mahmut Efendi (1816-1926) annesi ise yine Develi-zadelerin Halitağa kolundan Ayşe Hanım’dır..yılında Develi’de doğmuştur.Kardeşleri ise Abdullah (Müftü),Mehmet ve Ali’dir.
Cemiyetin kurulmasında emeği geçenlerdendir.Asker kökenlidir.1912-1922 yılları arasındaki birçok savaşta görev almış ve Haçın Savaşı’nda sahra hastanesini kurarak hizmet vermiştir.Uzun süre Develi’de doktorluk yapmış ve ilk Türk eczanesini açmıştır.
Osman Özdemir.Kamberli-zade.(1865-27.11.1931)Kamber doğumludur.Babası Ali Ağa,annesi ise Mediye Hanım’dır.Emine ,Hatice hanımlarla evlenmiş ve 9 çocuk sahibidir.
Develi Belediye Başkanı iken İstiklal Komitesi kurucularındandır. Develi’de İstiklal meşalesini yakanlardandır. Haçın Harbi’nin gerçek kahramanıdır.İki kırmızı şeritli madalya sahibidir.Savaş sonrasında da bir dönem Belediye başkanlığı daha yapmıştır. Yine Belediye başkanlarımızdan Mehmet Özdemir’in de babası ve ünlü şair-yazarımız Nevzat Üstün’ün de anne tarafından dedesidir.
Devamı haftaya.

Etiketler: » »
Share
1.717 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

8+3 = ?