logo

YAD ETTİKLERİM

Yazmak bir çile işidir. Fakat düşünmek de o kadar çileli bir iştir. Empati denilen kişinin kendisi ile hesaplaşması çile işidir. Ben yazmanın bir Allah vergisi olduğuna inanırım. Bu sebeple insan düşündükçe değişik biçimde ve değişik gerekçelerle değişik yazı biçimlerini dener ve yarına bir belge olarak bırakır. Okuyucu da istediği şekilde bu farklı düşünceleri okur ve istediği biçimde değerlendirir, faydalanır.
Korona virüs gerek toplumsal, gerekse aile hayatımıza tam manasıyla yerleşti. Kişiler de bu sayede çoktan uzaklaştığımız aile hayatının kıymetini, çoluğu ve çocuğu ile ilgilenmeyi en azından kendine vakit ayırmada önemli bir fırsat yakaladı. Tabii bu fırsatı değerlendirmesini bilenler için! Mesela ben bu boşlukta okumamı bekleyen kitapları sıraya koyup, okuma imkanı buldum. Şimdi bütün hızımla “Mahşeri Altı Atlısından Mustafa Akdoğan adıyla bir biyografi çalışmamı tamamlamaya çalışmaktayım. İnanıyorum ki bu çalışma Osman Coşkun’un 1920 yılında Saimbeyli’nin /Haçın düşmandan kurtuluşunu anlattığı İkinci Ergenekon–Kayseri 1965 adlı eserinden sonra; Develi’de Demokrat Parti’nin Kuruluş hikayesini anlattığımız eser Develi Siyasî tarihi için öyle zannediyorum ki kaynak bir çalışma olacaktır.
Ayrıca daha önce notlar alıp, yazmayı planladığım yazılarım ve değişik sempozyumlar için yazmayı düşündüğüm tebliğler vardı. Onları tamamlama fırsatını yakaladım. Bir hayli de rahatladım.
İşte bu gibi kültürel çalışmalar sırasında tuttuğum notlar vardı. Bunlar da önemli notlardı. Bunlardan bazılarını sizlerle paylaşmama müsaade ediniz.
Develi Ermenileri üzerinde, yine bu satırlarda bir hayli yazı yazmıştım. Tamamen bizim bu yazılarımızdan yola çıkarak Hırank Dink Vakfı on beş dakikalık bir video hazırladığını tespit etmiş ve izlemiştim. Gerçekten video güzel hazırlanmıştı. İnternet ortamında araştırma yaparken “Develi Ermenilerine Ait Fotoğraflar” için bir tıklama yaptım. Bir hayli Karamani Rum ve Ermeni’nin resimleri ortaya çıktı. Bizim iki yazımız yanında ilk defa gördüğümüz resimler de vardı. Derhal o resimleri de tarayarak arşivimize aldık.
Fotoğraflar yanında bir de Develili bir Ermeni’nin Develi’de tehcir olayını anlatırken şu notları aldım:
Develi’de Tehcir
Arevmedyan Hayastan’dan, bu konuda şu bilgileri not almışım: “Kayseri’de tehcir 1915 Haziran’ında başlamıştır. İlk önce Küçük İncesu Köyü’nden 600 Ermeni Aksaray’a sürülmüştür. Aleksan Krikoryan’a göre 16 Ağustos’ta Fenese; 19 Ağustos’ta Aşağı Everek Ermenileri tehcir edilmiştir. Eylül ortalarında 44.000 den fazla Ermeni tehcir edilmiştir.
Savaş sırasında Develi Kazası’nda sadece ihtida eden Ermeniler 1524 kişi Develi’de kalabilmiştir.”
İstiklal İlkokulu.
Develi önemli bir eğitim kurumu da İstiklal İlkokuludur. 19. Asrın sonlarında Amerikan misyonerleri tarafından tahminen 1990’larda bir ruhban okulu olarak yapılmıştır. Bir ara 800’e yakın öğrencisi olmuştur. Okulun ilk kurucu başöğretmeni Sarkis Donkyandır. Okul kapandığında da aynı kişi 2. defa görev almıştır.
Ateşkesin sona ermesinden sonra devlet Ermenilerin geri dönmelerine izin vermiştir. 1000’e yakın kişi Develi’ye geri dönmüştür. İsmi Mesrobyan Okulu olan bu okul, bir ara Askeriyeye tahsis edilmiştir. Savaş sonrası dönen Ermeniler hemen bir dernek kurarak yanındaki Surp Toros Kilisesi’ni ve okulu tekrar işletmeye açmışlardır. Ermeni kaynakları 1926 bu okulda 239 öğrenci olduğunu söylerler. Ancak son müdürü Sarkis Doridyan zamanında 1926 yılında da okul kapatılmış ve İnkılap İlkokulu öğrencileri de buraya nakledilerek adı istiklal İlkokulu olarak eğitime devam etmiştir.
Bu okulun öğrencisi olan bu satırların yazarı okul arşivindeki belgeleri incelerken ilk okulun Türk Müdürü 1928 yılı gözükmekte dir. Ayrıca okulda da Ermeni öğrencilerin de okuduğu görülmüştür. 1959 yılı sonuna kadar mahalle arkadaşım Süren Tozlu ile mezun oluncaya kadar beraber okumuştu. Toprağı bol olsun. Çok değerli bir dosttu.
Ayrıca okul bitişiğindeki Papazın Evi yıkılırken RUM/KARAMANİ Okulu’da ortaya çıkmış ve restorasyonunu beklemektedir!
Yerim dar. Bu hafta da bu kadar. Yaşadığım, okuduğum ve gördüğüm kadarıyla mazinin bazı kısımlarını ilgi duyanlar için yad ettim. İnanıyorum ki faydalı olmuştur.

Çağdaş Develi Gazetesi 14.08.2020

Share
5.767 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

4+7 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • DEVELİ MEZARLIKLARI

    18 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Develi Mezarlıklarını, tarihi Develi köy mezarlıkları da başta olmak üzere (Ayşepınar, Çomaklı, Fraktın, Havadan, İncesu, Köseler, Madazı, Pungu, Soysallı, Sindelhöyük, Zile vs) dahil olmak üzere gezmediğim yer çok azdır. Ama o kadar arzu etmeme rağmen maalesef inceleyemediğim yerler de var. Mesela Karacaören, Kızık, Öksüt, Satı vs gibi. Mezartaşları bir köy tarihi ve bulundukları mekan için çok önemli yazılı belgelerdir. Tıpkı ibadethane olmaları ayrı bir konu ama kitabeli camiler de aynı konuda aydınlatıcı belge sunarlar.! Yeter ki dikkatli ...
  • DÜNYA TEMİZLİK GÜNÜ

    18 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Toplum olarak ortak paylaştığımız yaşam alanlarının temiz tutulması bir vatandaşlık görevidir. Toplum içerisinde bulunan toplum bilinci ve sorumluluk duygusu kişinin ilk önce kendisine saygı duyması ile başlar. Yaşamsal alanların korunması, doğaya, yeşile sahip çıkılması ve çevre temizliğinin önemi herkesin ortak sorumluluğudur. Temiz bir çevre, insan sağlığı ve refahı için temel niteliktedir. Çevre Temizliği, günümüzde dünyanın en önemli sorunları arasındadır. Bütün bunların temel amacı, insanları çevre temizliği konusunda bilinçlendirmektedi...
  • DÜNYA AVCILAR GÜNÜ

    11 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Merkez Av Komisyonunca, avına izin verilen yaban hayvanı türlerini, doğal denge içerisindeki yapıyı bozmadan, tespit edilen zaman ve miktarlar ile belirlenen esas ve usullerle, canlı veya cansız ele geçirmeye çalışmaya Avcılık, bunu yapan kişiye de Avcı denilmektedir. İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana besin arama ve karnını doyurma zorunluluğunu duymuştur. Mağara dönemi insanları beslenmek, giyecek sağlamak ve kendilerini korumak için avlanmak zorunda kalmışlardır. Bir yandan bitki kökleri toplayıp toprağı işlerken diğer yandan av aletlerind...
  • YAZARLARIMIZIN YAZILARINI OKURKEN

    11 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Çağdaş Develi Gazetesi’ nin yayınlandığı 2003 yılından beri elimizden geldiğince haftalık bir değişik konulu yazı yetiştirmeye çalışırım. Bu yazıların hepsi Develi ile ilgili tarih, sosyal, kültürel, siyasî, edebiyat vb konulardadır. İnşallah, bu yazılar bir plan dahilinde yazılmıştı; kitaplaştırıldığında inanıyorum ki Develi kültürü ve medeniyeti adına değerli çalışmalar olduğunu hepimiz göreceğiz. Zira bu yazıların çoğu tabir yerindeyse iğne ile kuyu kazmak kabilinde yazılmıştır. Çünkü küçük yerlerde bilgi toplamak o kadar zahmetlidir. Fotoğr...