logo

OSMANLI BELGELERİNDE DEVELİ-1

Dünyanın arşivi en zengin devletlerinden biri Osmanlı devletidir. Onca kayıplara ,ihmallere, yıpranmalara vd.sebeplere rağmen…Kolay değil Osmanlı 1.Dünya savaşına girdiği zaman hala dünyanın yedi büyük devletinden biridir. Yerini Türkiye Cumhuriyeti Devletine bıraktığında kaybettiği ülkelerin sayısı otuz yedidir.
Elbette bu kadar farklı etnik ve coğrafyaya sahip ülkelerin yönetiminde altı yüz yıl üzerinde hükümranlık kuran bir devletin de arşivi güçlü olacaktır.Bir vesile ile sadece Ermeni meselesi ile ilgili on sekiz cilt belgenin ciltlenip bizzat Vaşikton’da Amerikalı yetkililere teslim edildiğini bizzat TV’de izlemişizdir!
Bu belgelerde neler yok ki. Kime ve nerde ,nasıl para verildiğini kuruşuna kadar defterlere kaydedilmiştir.
Lale devrinin ünlü şairi ve Dış İşleri Bakanı Nedim’in mal varlığını yani terekesini gördüğünüzde hayretler içerisinde kalırsınız.Şimdiki Türkiye’de para üzerinde dönen dolapları görüp te zaman zaman ‘Yemişler,içmişler” diye alaya alınan Lale Devri’nin büroksisinin bu tür mal varlığını gördüğünüzde şaşırırsınız.
İşte Osmanlı’nın böyle ciddi bir kayıt sistemi vardır.Aşağıya aldığımız ilk beş kaydı görünüz ,okuyunuz,bir çok ibret alacaksınız.
1.
MAD, 3016, sayfa 72-73

Niğde Livası’na bağlı Develi Kazası’nda avarız vergisi [olağanüstü vergiler] vermekle mükellef olan haneleri ve bunların bulunduğu köyleri gösterir defter. Defterdeki kayıtlara göre Develi ve buraya bağlı 25 köyde, 47 hanenin avarız vergisi vermekle yükümlü olduğu anlaşılıyor.
[Defterde adı geçen köyler : Develi, Milidere, Ebce (Epçe), Gömedi ve Yağdı, Fırahtın (Gümüşören), Koc, Çobanviran, Everek, Kulpak maa Kızık, Havadan ve Arıkviran ve Avşar, Yuvalı, Madazı (Yazıbaşı), Ağalar maa Çomaklu (Çomaklı), Tonbak (Tombak), Sindiremeki (Çayırözü), Ayvazhacılu (Ayvazhacı), Ilıpınar, Soysallı maa Yenikışla, Tatar (Tatarköy) maa Yabalu ve Sarıkürklü nam-ı diğer İnelgez, Sarıca, Öksüd (Öksüt) maa Kazık ve Kuyucak, Sindeliöyük (Sindelhüyük), Eyküstin, Fenese, Zile)
1641
2.
İE.AS, 23 / 2058 – 4

Niğde Sancağı’na bağlı Develi Nahiyesi’nin Madazı [Yazıbaşı] köyünde 5.000 akçelik timara sahip olan İbrahim oğlu Receb’in aslında sadece beş yaşında olduğu, memur olduğu Girit seferine gitmesinin mümkün olmadığı, bunun yerine başka birinin sefere katılmasına izin verilmesi gerektiği konusunda Niğde Mirlivası’nın arzını ve bu isteğe izin verildiğini gösteren buyruldu.
26 Nisan 1667
3.
İE.AS, 23 / 2058 – 2

Niğde Sancağı’na bağlı Develi Nahiyesi’nin Fıraktın [Gümüşören] köyünde 3.000 akçelik timara sahip olan Hasan’ın ölmesi üzerine aynı timarın Mehmed’e tevcih edilmesi konusunda Niğde Mirlivası’nın arzını ve bu isteğe izin verildiğini gösteren buyruldu.
8 Kasım 1678

4.
C.DH, 340 / 16996

Pehlivan Gazi Türbesi ve Zaviyesi’nin bulunduğu Şeyh Çoban köyü [Kulpak] halkının, köylerinin eskiden Develi Kazası’na bağlı olmasına rağmen önce Karahisar’a [Yeşilhisar], sonra İncesu’ya ve daha sonra tekrar Karahisar’a bağlanmasıyla haksızlıklara uğradıklarını, aşırı vergi talebiyle karşılaştıklarını, zulüm ve baskı gördüklerini beyan ile tekrar Develi Kazası’na bağlanmak istemeleri ve bu isteğin kabul edilerek gereğinin yapılması hakkında buyruldu.
4 Nisan 1712
[Pehlivan Gazi Zaviyesi, İlhanlı egemenliği sırasında Anadolu valiliği yapan Timurtaş Bey (ö. 1328) tarafından yaptırılmıştı. Bugün mevcut değildir.]
6.
C.EV, 552 / 27863

Develi’nin Kulpak köyündeki zaviyenin [Pehlivan Gazi Türbesi ve Zaviyesi] zaviyedarlarından olan Abdülvahhab’ın ölmesi dolayısıyla aynı göreve bunun oğulları Halil ve Osman’ın getirilmesi ve bunlara berat verilmesi konusunda Ürgüp Kadısı’nın arzı ve bu isteğin yerine getirilmesi hakkında buyruldu. 23 Nisan 1757
[Zaviye, İlhanlı egemenliği sırasında Anadolu valiliği yapan Timurtaş Bey (ö. 1328) tarafından yaptırılmıştı. Bugün mevcuttur.]
5.
C.DH, 135 / 6748

Develioğlu sülalesinden Koç Bey adlı şakinin, Kozanoğlu adlı eşkiya ile işbirliği yaparak ve etrafına üç bin kişi toplayarak Develi’yi basması ve halka birçok zulüm yapmış olmasından dolayı, bir an önce yakalanarak idam edilmesi ve kesik başının İstanbul’a gönderilmesi konusunda Niğde Sancağı mutasarrıfı Zeynelabidin’e yazılan Padişah emri.
Nisan sonları, 1717

Share
596 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

7+3 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Ahırda Ata Binen, Kapıyı Yüksek Tutar

    24 Haziran 2022 Köşe Yazarları

    Bu güzel söz merhum Hacı Ömer Sabancı'ya ait, bu hafta da deyimlerden ve güzel anlamlı sözlerden bir demet yapalım istedim. Öncelikle Kendini Sev Bir şeyi yanlış hissettiriyorsa yapma. Çünkü üzülürsün. Tam olarak ne demek istiyorsan onu söyle. Dolaylı yollardan anlatmaya çalışma. Yoksa pişmanlık yaşarsın. Herkesi memnun etmeye çalışma. Çünkü başaramazsın. Kendin hakkında kötü konuşma. Çünkü bu sana zarar verir. Enerjini emen negatif insanlarda uzak dur. Çünkü enerjin sana lazım. Kendine iyi davran. Çünkü sana en çok sen lazımsın. Özgüv...
  • DÜNYA MÜZİK GÜNÜ

    24 Haziran 2022 Köşe Yazarları

    Müzik, insanoğlunun varlığı ile birlikte var olduğu düşünülen insan hayatının en vazgeçilmez unsurlarından biridir. İnsanlığın ortak dili olarak kabul edilen müzik, dini, dili, ırkı, yaşam felsefesi farklı olan milyarlarca insanı sonsuz bir evrenin ortak paydasında buluşturan yegâne sanattır. Müzik, hayatımızın önemli bir parçasıdır. Müzik kavramı, sadece bir eğlence aracı ya da keyifli bir boş zaman faaliyeti olarak tanımlanamaz. Müzik, birçok yönü ile hayatımızın önemli bir parçasıdır. Müzik duygularımıza eşlik eden, bazen ruhu dinlendirip ...
  • RUS KÖYLÜSÜ

    17 Haziran 2022 Köşe Yazarları

    Her dilin bir argosu vardır. Şüphesiz Türk dilinde de kendine göre argo vardır. Her yazar da bu kelime hazinesinden yeri geldikçe zaman zaman yararlanır. İlhan Ayverdi, hazırlamış olduğu sözlükte”argo” hakkında şöyle der:” Ortak dilden ayrı olarak ,daha çok kendini gizlemek isteyen belli topluluklar tarafından kullanılan, herkesçe anlaşılmayan, ortak dilde ki kelimelere farklı anlamlar yükleyen ,mecazî anlamların önemli bir yer tuttuğu özel dil.”. İşte “Rus Köylüsü de böyle bir ifadedir! Böyle bir anlatımı ben İstanbul’da çok yaşlı bi hanım ö...
  • Yüreğinden Öpülmemiş Kadınlar Ağ Gelin/Yaşar Adanur

    17 Haziran 2022 Köşe Yazarları

    Yaşanmış üzeri kapatılmaya çalışılmış öyle hüzünlü hikâyeler duyuyorum ki içim parçalanıyor, insanlığımdan utanıyorum. Hepsini yazmak istesem de yüreğim el vermiyor, kalemim utanıyor, yazamıyorum. Ben yazarken parça parça oluyorum ya bunları yaşayanlar nasıl dayanmış onca sene hayret ediyorum.Ah be insanoğlu “Kadınların haklarına riayet ediniz. Onlara şefkat ve sevgi ile muamele ediniz” diyen Hz. Muhammed'in ümmetiyiz. Bunca kadınımız gözyaşı dökerken öldürülüp kara toprağa gömülürken gönüllerin sultanı Peygamber Efendimiz'in yüzüne mahşer gün...