logo

NOBEL ÖDÜLÜ NEDİR?

Nobel Ödülü, 30 Aralık 1896 tarihinde Stockholm’de açıklanan vasiyetnamesiyle Alfred Nobel tarafından kurulan derneğin verdiği, insanlığa hizmet edenleri ödüllendirmek amacını taşıyan itibarlı bir ödüldür. İlk Nobel Ödülleri 1901 tarihinde verilmeye başlanmıştır.
Dinamitin mucidi Alfred Nobel onuruna, 1901 yılından bu yana insanlığa hizmet eden insanları ödüllendirmek amacıyla Fizik, Kimya, Tıp veya Fizyoloji, Edebiyat, Ekonomi ve Barış alanlarında ödüller, gerçek veya tüzel kişilere verilmektedir. 1940 ve 1942 yılları arasında 2. Dünya Savaşı nedeniyle Nobel Ödülleri verilememiştir.
İsveçli kimyager ve mucit olan Alfred Nobel dinamitin mucididir. Patentini aldığı bu icadı sayesinde 20 ülkede 90 şirket aracılığı ile patlayıcı ve silah şirketleri kurmuştur. Birçok ülkenin patlayıcı ihtiyacını karşılamaya başlamış ve devasa bir servetin sahibi olmuştur. Ancak kendisine yönelik “Ölüm Taciri”, “İnsanları hızla öldürmenin yolunu bularak zengin oldu” şeklindeki eleştirel haberler sebebiyle hayatının son yıllarında büyük üzüntü ve acılar yaşamıştır.
Aslında barış yanlısı olan ve dünya barışı için çaba sarf eden Alfred Nobel, savaşları durduracağını düşündüğü buluşunun ölümcül bir silaha dönüştüğü fikrine çok üzülmüştür. Ölmeden önce yazdığı vasiyetinde, icadı aracılığı ile dolaylı olarak kazandığı servetinin insanlığa hizmet edenlere dağıtılmasını istemiştir. Vasiyeti, 30 Aralık 1896 tarihinde açıklanmış ve ölümünden 5 yıl sonra da Nobel Ödülleri verilmeye başlanmıştır. Servetinin faizi, her yıl Nobel ödülü olarak dağıtılmakta olup verilecek ödül, her yıl faiz oranlarına göre değişmektedir.
Nobel vakfı, Nobel ödüllerinin idari ve finansal yönetimi için 29 Haziran 1900 tarihinde kurulmuştur. Alfred Nobel’in vasiyeti üzerine kurulan özel bir kurumdur. Vakıf bünyesinde ödüllerinin verileceği isimleri seçen kurumlar ve komiteler bulunmaktadır. Her kurum farklı bir dalın adayları arasında ödülü kazanan ismi veya kurumu seçmektedir.
Nobel Ödülünü, belirlenen dallarda uluslararası düzeyde başarı elde etmiş kişiler veya kurumlar alabilmektedir. İlgili komiteler tarafından yapılan değerlendirmeler sonucu ödülü almaya hak kazanan kişi veya kurumlara bir madalya, bir diploma ve her yıl farklı miktarlarda para ödülü verilmektedir. Bir daldaki ödül, bir veya iki, hatta üç kişi arasında paylaşabilmektedir.
1901 yılından bu yana 10 Türk Nobel’e aday gösterilmiş, ancak 2 Türk Nobel Ödülü kazanmıştır. İlk kez Nobel Ödülü kazanan Türk, 2006 yılında Nobel Edebiyat Ödülüne layık görülen Orhan Pamuk’tur. Nobel kazanan ikinci Türk ise Amerika’da yaşayan Prof. Dr. Aziz Sancar’dır. 2015 yılında Nobel Kimya Ödülüne layık görülen Prof. Dr. Aziz Sancar, hücrelerin hasar gören DNA’ları onardığını ve genetik bilgisini koruduğunu haritalandırdığı çalışmasıyla bu ödüle layık görülmüştür.
Nobel’e Türkiye’den aday gösterilen ancak ödüle layık görülmeyen isimler ise şunlardır. Edebiyat dalında; Yazar Yaşar Kemal, yazar Leyla Erbil, yazar İlhan Berk. Kimya ve fizik dallarında; Dr. Atakan Peker, Prof. Dr. İlhan Akyıldız, Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil, Doç. Dr. Bahri Karaçay, ile Yazar Can Dündar’dır.
Nobel Ödülleri, her yıl Ekim ayının başında açıklanmakta olup Alfred Nobel’in ölüm yıldönümü olan 10 Aralık günü de sahiplerine verilmektedir. Bu güne kadar 7 kişi, iki kez Nobel Ödülüne layık görülmüştür. 2019 yılındaki tüm ödüller, 10 Aralık 2019 tarihinde İsveç’in başkenti Stockholm’de düzenlenen törenle sahiplerine verilmiştir.
2019 Nobel Fizyoloji ve Tıp ödülü; WilliamG.Kaelin Jr, Sir ünvanlı Peter J.Ratclffe ve Gregg L. Semenza, 2019 Fizik ödülü, James Peebles, Michel Mayor ve Didier Queloz, 2019 Nobel Kimya Ödülü; John B. Goodenough, M.Stanley WHittingham ve Akira Yoshino, 2019 Nobel Edebiyat ödülü; Avusturyalı yazar Peter Handke, 2019 Nobel Ekonomi Ödülü; Abhijit Banerjee, Esther Duflo ve Michael Kremer, 2019 Nobel Barış Ödülü; Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmet Ali’ye verilmiştir.

Share
208 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

4+10 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • DEVELİ’DE BİR HİZMET ERİ : MUSTAFA AKDOĞAN

    17 Ocak 2020 Köşe Yazarları

    “ Hiçbir sır,sonsuza kadar sır olarak saklı kalmayacaktır.” Bizde aile hatıraları pek yazılmaz. Bu bakımdan çevresine yardımı dokunan ve faydası olan nice aileler vardır ki nerdeyse unutulmuşlar dünyasındadır . Fakat gün gelir, bir vefalı el, hiç hatırda yokken öyle bilgiler erbabının önüne kor ki yazmak kaçınılmaz görür. Gerçek hizmet erlerinden öyleleri vardır ki adamın yok olduğu günlerde ortaya çıkar, hizmetlerini yaparlar ve fakat birden kendileri ortadan kaybolurlar. Bunun çok örnekleri vardır. Alkışlanmayı beklemezler ve görevleri son...
  • Sultan Sazlığı Milli Parkı (Kuş Cenneti)

    17 Ocak 2020 Köşe Yazarları

    Sultan Sazlığı: Kayseri ilimizin 70 km güneyinde, Develi İlçesi'ne 35 Km, Yahyalı İlçesine 24 Km, Yeşilhisar İlçesine 18 Km uzaklıktadır. Denizden seviyesinde ortalama yüksekliği 1074 metredir. Ev sahipliği yaptığı 300 civarında kuş türü ve 400'e yakın bitki türü ile doğayı gözlemlemek isteyenler için adeta bir cennettir. Aralarında turna, flamingo ve dikkuyruğunda olduğu kuşlardan kimi yaşam alanı olarak, kimi durup dinlenmek için, kimi de yavrularını dünyaya getirmek için bu güzel sulak alanı tercih ediyor. Sazlıklar arasında kayıkla gezilebi...
  • DÜNYA MUCİT ÇOCUKLAR GÜNÜ

    17 Ocak 2020 Köşe Yazarları

    Çocukları, çoğunlukla yalnızca oyun oynayan bireyler olarak düşünürüz. Oysa onların dünyası eşsiz bir merak ve sayısız olasılık hesaplarıyla doludur. Onların dünyaya karşı duydukları bitmek bilmez merakları ve heyecanları doğru şekilde yönlendirildiği takdirde, yetişkinlere bile rakip olacak icatlar geliştirebileceklerini görebiliriz. Çünkü şimdiki çocuklar bir harika! Mucit, daha önce hiç kimsenin aklına gelmeyen, bir fikir ortaya koyan veya benzeri olmayan bir ürün meydana getiren yani yeni bir buluş yapan kimsedir. Buluşları doğaları gereği...
  • Dil Öğrenme Teknikleri

    10 Ocak 2020 Köşe Yazarları

    Develi ve Yöresi Kültür ve Dayanışma Derneği'nin her ay düzenlediği “ayın konuşmacısı” programında Marmara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi öğretim görevlisi ve eğitimci Murat Daoudov'u konuk edildi. Etkinlik, 28 Aralık 2019 tarihinde Kadıköy'de Dernek Merkezi'nde burs desteği alan 200'e yakın bursiyer öğrencilerin, dernek üyelerinin ve Yönetim Kurulu'nun katılımı ile yapıldı. Dernek Başkanı olarak açılış konuşmamda eğitim faaliyetlerinin öğrenciler için önemini vurguladım, zaman ayırıp geldiği için Murat Doaudov Hoca'ya teşekkür ettim. ...