logo

NOBEL ÖDÜLÜ NEDİR?

Nobel Ödülü, 30 Aralık 1896 tarihinde Stockholm’de açıklanan vasiyetnamesiyle Alfred Nobel tarafından kurulan derneğin verdiği, insanlığa hizmet edenleri ödüllendirmek amacını taşıyan itibarlı bir ödüldür. İlk Nobel Ödülleri 1901 tarihinde verilmeye başlanmıştır.
Dinamitin mucidi Alfred Nobel onuruna, 1901 yılından bu yana insanlığa hizmet eden insanları ödüllendirmek amacıyla Fizik, Kimya, Tıp veya Fizyoloji, Edebiyat, Ekonomi ve Barış alanlarında ödüller, gerçek veya tüzel kişilere verilmektedir. 1940 ve 1942 yılları arasında 2. Dünya Savaşı nedeniyle Nobel Ödülleri verilememiştir.
İsveçli kimyager ve mucit olan Alfred Nobel dinamitin mucididir. Patentini aldığı bu icadı sayesinde 20 ülkede 90 şirket aracılığı ile patlayıcı ve silah şirketleri kurmuştur. Birçok ülkenin patlayıcı ihtiyacını karşılamaya başlamış ve devasa bir servetin sahibi olmuştur. Ancak kendisine yönelik “Ölüm Taciri”, “İnsanları hızla öldürmenin yolunu bularak zengin oldu” şeklindeki eleştirel haberler sebebiyle hayatının son yıllarında büyük üzüntü ve acılar yaşamıştır.
Aslında barış yanlısı olan ve dünya barışı için çaba sarf eden Alfred Nobel, savaşları durduracağını düşündüğü buluşunun ölümcül bir silaha dönüştüğü fikrine çok üzülmüştür. Ölmeden önce yazdığı vasiyetinde, icadı aracılığı ile dolaylı olarak kazandığı servetinin insanlığa hizmet edenlere dağıtılmasını istemiştir. Vasiyeti, 30 Aralık 1896 tarihinde açıklanmış ve ölümünden 5 yıl sonra da Nobel Ödülleri verilmeye başlanmıştır. Servetinin faizi, her yıl Nobel ödülü olarak dağıtılmakta olup verilecek ödül, her yıl faiz oranlarına göre değişmektedir.
Nobel vakfı, Nobel ödüllerinin idari ve finansal yönetimi için 29 Haziran 1900 tarihinde kurulmuştur. Alfred Nobel’in vasiyeti üzerine kurulan özel bir kurumdur. Vakıf bünyesinde ödüllerinin verileceği isimleri seçen kurumlar ve komiteler bulunmaktadır. Her kurum farklı bir dalın adayları arasında ödülü kazanan ismi veya kurumu seçmektedir.
Nobel Ödülünü, belirlenen dallarda uluslararası düzeyde başarı elde etmiş kişiler veya kurumlar alabilmektedir. İlgili komiteler tarafından yapılan değerlendirmeler sonucu ödülü almaya hak kazanan kişi veya kurumlara bir madalya, bir diploma ve her yıl farklı miktarlarda para ödülü verilmektedir. Bir daldaki ödül, bir veya iki, hatta üç kişi arasında paylaşabilmektedir.
1901 yılından bu yana 10 Türk Nobel’e aday gösterilmiş, ancak 2 Türk Nobel Ödülü kazanmıştır. İlk kez Nobel Ödülü kazanan Türk, 2006 yılında Nobel Edebiyat Ödülüne layık görülen Orhan Pamuk’tur. Nobel kazanan ikinci Türk ise Amerika’da yaşayan Prof. Dr. Aziz Sancar’dır. 2015 yılında Nobel Kimya Ödülüne layık görülen Prof. Dr. Aziz Sancar, hücrelerin hasar gören DNA’ları onardığını ve genetik bilgisini koruduğunu haritalandırdığı çalışmasıyla bu ödüle layık görülmüştür.
Nobel’e Türkiye’den aday gösterilen ancak ödüle layık görülmeyen isimler ise şunlardır. Edebiyat dalında; Yazar Yaşar Kemal, yazar Leyla Erbil, yazar İlhan Berk. Kimya ve fizik dallarında; Dr. Atakan Peker, Prof. Dr. İlhan Akyıldız, Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil, Doç. Dr. Bahri Karaçay, ile Yazar Can Dündar’dır.
Nobel Ödülleri, her yıl Ekim ayının başında açıklanmakta olup Alfred Nobel’in ölüm yıldönümü olan 10 Aralık günü de sahiplerine verilmektedir. Bu güne kadar 7 kişi, iki kez Nobel Ödülüne layık görülmüştür. 2019 yılındaki tüm ödüller, 10 Aralık 2019 tarihinde İsveç’in başkenti Stockholm’de düzenlenen törenle sahiplerine verilmiştir.
2019 Nobel Fizyoloji ve Tıp ödülü; WilliamG.Kaelin Jr, Sir ünvanlı Peter J.Ratclffe ve Gregg L. Semenza, 2019 Fizik ödülü, James Peebles, Michel Mayor ve Didier Queloz, 2019 Nobel Kimya Ödülü; John B. Goodenough, M.Stanley WHittingham ve Akira Yoshino, 2019 Nobel Edebiyat ödülü; Avusturyalı yazar Peter Handke, 2019 Nobel Ekonomi Ödülü; Abhijit Banerjee, Esther Duflo ve Michael Kremer, 2019 Nobel Barış Ödülü; Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmet Ali’ye verilmiştir.

Share
500 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

3+1 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • O BİZİM ERCİYESİMİZDİ

    07 Ağustos 2020 Köşe Yazarları

    Kuruluşundan bugüne Derneğimizin Hafızası adlı yayına hazırladığım kitabımızda Başkanımız merhum Zeki Sevimay'a ait bölümünü kızı Devrim Hanım'dan yazmasını rica ettim. Ulusal medyada uzun müddet gazetecilik yapan değerli hemşehrim ailesi ile ilgili yazısını fotoğraflarla ölümsüzleştirdi. Buraya aldığım o yazıdan çok küçük bir bölüm. Tamamı ileride kitabımızda yayınlanacak. Devrim Hanım'a ilgi ve alakasından dolayı çok teşekkür ediyor, Başkanımızı saygıyla ve rahmetle anıyorum. Devrim Hanım Sevgili Babası Zeki Sevimay'ı anlatıyor: Gazeteci ...
  • DÜNYA DENİZ FENERİ GÜNÜ

    07 Ağustos 2020 Köşe Yazarları

    Deniz Feneri, denizlerde karanlıklardan dolayı tehlike oluşturabilecek durumlarda adalarda, kayalarda veya kara parçalarında inşa edilen ve görüş mesafesinin düştüğü gecelerde veya sisli havalarda gemilere yol gösteren bir tür kuledir. Kulenin tepesindeki cam odada yanıp sönen güçlü ve uzun mesafeli bir ışık kaynağı bulunmaktadır. Bu kuleler, denizcileri kayalıklardan, büyük resiflerden ve gözle görülmeyen tehlikelere karşı uyarmak için inşa edilmiştir. İlk deniz feneri M.Ö. 7 yy. da, Çanakkale Boğazının Asya yakasında yer alan ve bugünkü adıy...
  • DEVELİ’DE KEYF VEREN MESİRE ALANLARI

    07 Ağustos 2020 Köşe Yazarları

    Keşişin Havuzu Mesire alanları bir bölge insanlarının boş zamanlarını değerlendirdikleri, birlik ve beraberlik tesisi için toplu yemek yedikleri, eğlendikleri hülasa kendilerine zaman ayırdıkları insanları dillendiren yeşili ve suyu bol olan yerlerdir. Eğlenmek bir kültür işidir. Zevk işidir. Develi bu konuda bazı köyleriyle beraber zengin mesire yerlerine sahiptir.Develi’nin bir zamanlar adı:Yeşil Everek’ti.Bir zamanlar çeşitli ceviz ağaçları dolu idi ve XVI.Asır Develi ticarî hayatının en çok vergi getiren neması ceviz öşürüdür. Önce Fenes...
  • DÜNYA LAZANYA GÜNÜ

    03 Ağustos 2020 Köşe Yazarları

    İster bayram ve tatiller olsun, ister tüm dünyada merakla beklenen günler olsun neredeyse kutlanmayan bir gün bile yok gibidir. Dünyada hemen her ülkede resmi ve dini bayramlar ile önemli günler bulunmaktadır. Bu önemli günler kültürlere göre farklı şekilde kutlanmakta ya da anılmaktadır. Bu önemli günlerin yanında dünyanın çeşitli ülkelerinde farklı ve çeşitli günlerde kutlanmaktadır. İşte bu kutlanan günlerden birisi de Lazanya Günüdür. Lazanya, İtalyan mutfağında makarnalar arasında yer alan özel ve leziz bir yemek türüdür. Lazanya, geniş, ...