logo

NOBEL ÖDÜLÜ NEDİR?

Nobel Ödülü, 30 Aralık 1896 tarihinde Stockholm’de açıklanan vasiyetnamesiyle Alfred Nobel tarafından kurulan derneğin verdiği, insanlığa hizmet edenleri ödüllendirmek amacını taşıyan itibarlı bir ödüldür. İlk Nobel Ödülleri 1901 tarihinde verilmeye başlanmıştır.
Dinamitin mucidi Alfred Nobel onuruna, 1901 yılından bu yana insanlığa hizmet eden insanları ödüllendirmek amacıyla Fizik, Kimya, Tıp veya Fizyoloji, Edebiyat, Ekonomi ve Barış alanlarında ödüller, gerçek veya tüzel kişilere verilmektedir. 1940 ve 1942 yılları arasında 2. Dünya Savaşı nedeniyle Nobel Ödülleri verilememiştir.
İsveçli kimyager ve mucit olan Alfred Nobel dinamitin mucididir. Patentini aldığı bu icadı sayesinde 20 ülkede 90 şirket aracılığı ile patlayıcı ve silah şirketleri kurmuştur. Birçok ülkenin patlayıcı ihtiyacını karşılamaya başlamış ve devasa bir servetin sahibi olmuştur. Ancak kendisine yönelik “Ölüm Taciri”, “İnsanları hızla öldürmenin yolunu bularak zengin oldu” şeklindeki eleştirel haberler sebebiyle hayatının son yıllarında büyük üzüntü ve acılar yaşamıştır.
Aslında barış yanlısı olan ve dünya barışı için çaba sarf eden Alfred Nobel, savaşları durduracağını düşündüğü buluşunun ölümcül bir silaha dönüştüğü fikrine çok üzülmüştür. Ölmeden önce yazdığı vasiyetinde, icadı aracılığı ile dolaylı olarak kazandığı servetinin insanlığa hizmet edenlere dağıtılmasını istemiştir. Vasiyeti, 30 Aralık 1896 tarihinde açıklanmış ve ölümünden 5 yıl sonra da Nobel Ödülleri verilmeye başlanmıştır. Servetinin faizi, her yıl Nobel ödülü olarak dağıtılmakta olup verilecek ödül, her yıl faiz oranlarına göre değişmektedir.
Nobel vakfı, Nobel ödüllerinin idari ve finansal yönetimi için 29 Haziran 1900 tarihinde kurulmuştur. Alfred Nobel’in vasiyeti üzerine kurulan özel bir kurumdur. Vakıf bünyesinde ödüllerinin verileceği isimleri seçen kurumlar ve komiteler bulunmaktadır. Her kurum farklı bir dalın adayları arasında ödülü kazanan ismi veya kurumu seçmektedir.
Nobel Ödülünü, belirlenen dallarda uluslararası düzeyde başarı elde etmiş kişiler veya kurumlar alabilmektedir. İlgili komiteler tarafından yapılan değerlendirmeler sonucu ödülü almaya hak kazanan kişi veya kurumlara bir madalya, bir diploma ve her yıl farklı miktarlarda para ödülü verilmektedir. Bir daldaki ödül, bir veya iki, hatta üç kişi arasında paylaşabilmektedir.
1901 yılından bu yana 10 Türk Nobel’e aday gösterilmiş, ancak 2 Türk Nobel Ödülü kazanmıştır. İlk kez Nobel Ödülü kazanan Türk, 2006 yılında Nobel Edebiyat Ödülüne layık görülen Orhan Pamuk’tur. Nobel kazanan ikinci Türk ise Amerika’da yaşayan Prof. Dr. Aziz Sancar’dır. 2015 yılında Nobel Kimya Ödülüne layık görülen Prof. Dr. Aziz Sancar, hücrelerin hasar gören DNA’ları onardığını ve genetik bilgisini koruduğunu haritalandırdığı çalışmasıyla bu ödüle layık görülmüştür.
Nobel’e Türkiye’den aday gösterilen ancak ödüle layık görülmeyen isimler ise şunlardır. Edebiyat dalında; Yazar Yaşar Kemal, yazar Leyla Erbil, yazar İlhan Berk. Kimya ve fizik dallarında; Dr. Atakan Peker, Prof. Dr. İlhan Akyıldız, Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil, Doç. Dr. Bahri Karaçay, ile Yazar Can Dündar’dır.
Nobel Ödülleri, her yıl Ekim ayının başında açıklanmakta olup Alfred Nobel’in ölüm yıldönümü olan 10 Aralık günü de sahiplerine verilmektedir. Bu güne kadar 7 kişi, iki kez Nobel Ödülüne layık görülmüştür. 2019 yılındaki tüm ödüller, 10 Aralık 2019 tarihinde İsveç’in başkenti Stockholm’de düzenlenen törenle sahiplerine verilmiştir.
2019 Nobel Fizyoloji ve Tıp ödülü; WilliamG.Kaelin Jr, Sir ünvanlı Peter J.Ratclffe ve Gregg L. Semenza, 2019 Fizik ödülü, James Peebles, Michel Mayor ve Didier Queloz, 2019 Nobel Kimya Ödülü; John B. Goodenough, M.Stanley WHittingham ve Akira Yoshino, 2019 Nobel Edebiyat ödülü; Avusturyalı yazar Peter Handke, 2019 Nobel Ekonomi Ödülü; Abhijit Banerjee, Esther Duflo ve Michael Kremer, 2019 Nobel Barış Ödülü; Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmet Ali’ye verilmiştir.

Share
574 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

6+2 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • “KAYSERİ DOĞA YÜRÜYÜŞÜ GÜZERGAHLARI” ve HALİM DEMİR HİDAYETOĞLU

    23 Ekim 2020 Köşe Yazarları, Yrd. Doç. Dr. Kadir Özdamarlar

    Kayseri ve bağlı mahallelere ait sporlar ve kulüpler hakkında bilgiler çok zayıftır. Hele bu konuda bilimsel çalışmalar ve hatıra kitapları maalesef sayılıdır. Bir ara Develi'de spor tarihi hakkında bir denemede bulunmak istemiştim. Develi'de, İlk defa resmen 19.04.1955 yılında kurulan kulüp Develi spor Kulübüdür. Fakat araştırmalarımız sırasında gördük ki 1933'te ilk defa kayak, boks, dağcılık, futbol hakkında girişimler belediye başkanımız Hadi Erdoğan zamanında ele alınmış fakat bu hayırlı girişimler ilgisizlikten yarıda kalmıştır. Bu günle...
  • Kod Adı Ozan Bir Kahramanlık Hikâyesi

    09 Ekim 2020 Köşe Yazarları

    Mart ayıydı. Kara kış. Kuzey Irak'taydı. Haftanın kampını basmıştı. 35 bin askerle yürütülen Çelik Harekâtı'nın sonuna doğru, telsiz mesajı geldi. Cudi dağının Ballıkaya Köyü kırsalında 250 kişilik terörist grubu tespit edilmişti, Cemil Bayık ve Sakine Cansız da oradaydı. Hassas bir istihbarattı, kapsamlı harekât için vakit yoktu.Özel Kuvvetler Komutanı'ndan emir geldi, “sen git” denildi. Derhal Silopi'ye geçti, gece yarısı zifiri karanlıkta Cudi'ye sızdı, gün ışımadan Ballıkaya bölgesine ulaştı. Eksi 40 dereceydi. Her yer bembeyaz kar kap...
  • DEVELİ’DE KADININ YERİ

    09 Ekim 2020 Köşe Yazarları

    Ne zamandır Develi'de kadının yeri konusunda bir yazı yazmak isterdim. Fakat belgesizlik ve fotoğraf gibi ciddi verilerin azlığı ile sözlü bilgilerin yetersizliği sebebiyle bu konuda maalesef satır aralarında verdiğimiz bilgiler dışında bir değerlendirmede bulunamadık!Yıllar önce “Develi'de Zaman, Mekan ve İnsan, Develi 2012” adlı eserimi hazırlarken 1950 yılında Develi CHP İlçe Teşkilatı'nın toplu bir resmi elime geçmişti. Doğrusu kadın zihniyetinin siyasi zeminde yer bulması çok hoşuma gitmişti. Bu hanımlarımızın kimler olduğunu belirtmek is...
  • DÜNYA POSTA GÜNÜ

    09 Ekim 2020 Köşe Yazarları

    Haberleşme insanlar için bir ihtiyaçtır ve insanlık tarihi kadar eskidir. İnsanlar arasında başlayan haberleşme, devletlerin ortaya çıkmasıyla gelişmiş, gerek devletin kendi içinde ve gerekse diğer devletlerle tarihin her döneminde çeşitli şekillerde haberleşme sağlanmıştır. İnsanlık tarihinde dumanla başlayan haberleşme zamanla değişim ve gelişim göstererek yerini güvercinlere, ulaklara, postacılara, günümüzde ise e-postalara bırakmıştır. Posta, insanlığın göçebe yaşayıştan yerleşik topluma geçmesinde olduğu kadar medeniyetlerin gelişmesinde ...