logo

NOBEL ÖDÜLÜ NEDİR?

Nobel Ödülü, 30 Aralık 1896 tarihinde Stockholm’de açıklanan vasiyetnamesiyle Alfred Nobel tarafından kurulan derneğin verdiği, insanlığa hizmet edenleri ödüllendirmek amacını taşıyan itibarlı bir ödüldür. İlk Nobel Ödülleri 1901 tarihinde verilmeye başlanmıştır.
Dinamitin mucidi Alfred Nobel onuruna, 1901 yılından bu yana insanlığa hizmet eden insanları ödüllendirmek amacıyla Fizik, Kimya, Tıp veya Fizyoloji, Edebiyat, Ekonomi ve Barış alanlarında ödüller, gerçek veya tüzel kişilere verilmektedir. 1940 ve 1942 yılları arasında 2. Dünya Savaşı nedeniyle Nobel Ödülleri verilememiştir.
İsveçli kimyager ve mucit olan Alfred Nobel dinamitin mucididir. Patentini aldığı bu icadı sayesinde 20 ülkede 90 şirket aracılığı ile patlayıcı ve silah şirketleri kurmuştur. Birçok ülkenin patlayıcı ihtiyacını karşılamaya başlamış ve devasa bir servetin sahibi olmuştur. Ancak kendisine yönelik “Ölüm Taciri”, “İnsanları hızla öldürmenin yolunu bularak zengin oldu” şeklindeki eleştirel haberler sebebiyle hayatının son yıllarında büyük üzüntü ve acılar yaşamıştır.
Aslında barış yanlısı olan ve dünya barışı için çaba sarf eden Alfred Nobel, savaşları durduracağını düşündüğü buluşunun ölümcül bir silaha dönüştüğü fikrine çok üzülmüştür. Ölmeden önce yazdığı vasiyetinde, icadı aracılığı ile dolaylı olarak kazandığı servetinin insanlığa hizmet edenlere dağıtılmasını istemiştir. Vasiyeti, 30 Aralık 1896 tarihinde açıklanmış ve ölümünden 5 yıl sonra da Nobel Ödülleri verilmeye başlanmıştır. Servetinin faizi, her yıl Nobel ödülü olarak dağıtılmakta olup verilecek ödül, her yıl faiz oranlarına göre değişmektedir.
Nobel vakfı, Nobel ödüllerinin idari ve finansal yönetimi için 29 Haziran 1900 tarihinde kurulmuştur. Alfred Nobel’in vasiyeti üzerine kurulan özel bir kurumdur. Vakıf bünyesinde ödüllerinin verileceği isimleri seçen kurumlar ve komiteler bulunmaktadır. Her kurum farklı bir dalın adayları arasında ödülü kazanan ismi veya kurumu seçmektedir.
Nobel Ödülünü, belirlenen dallarda uluslararası düzeyde başarı elde etmiş kişiler veya kurumlar alabilmektedir. İlgili komiteler tarafından yapılan değerlendirmeler sonucu ödülü almaya hak kazanan kişi veya kurumlara bir madalya, bir diploma ve her yıl farklı miktarlarda para ödülü verilmektedir. Bir daldaki ödül, bir veya iki, hatta üç kişi arasında paylaşabilmektedir.
1901 yılından bu yana 10 Türk Nobel’e aday gösterilmiş, ancak 2 Türk Nobel Ödülü kazanmıştır. İlk kez Nobel Ödülü kazanan Türk, 2006 yılında Nobel Edebiyat Ödülüne layık görülen Orhan Pamuk’tur. Nobel kazanan ikinci Türk ise Amerika’da yaşayan Prof. Dr. Aziz Sancar’dır. 2015 yılında Nobel Kimya Ödülüne layık görülen Prof. Dr. Aziz Sancar, hücrelerin hasar gören DNA’ları onardığını ve genetik bilgisini koruduğunu haritalandırdığı çalışmasıyla bu ödüle layık görülmüştür.
Nobel’e Türkiye’den aday gösterilen ancak ödüle layık görülmeyen isimler ise şunlardır. Edebiyat dalında; Yazar Yaşar Kemal, yazar Leyla Erbil, yazar İlhan Berk. Kimya ve fizik dallarında; Dr. Atakan Peker, Prof. Dr. İlhan Akyıldız, Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil, Doç. Dr. Bahri Karaçay, ile Yazar Can Dündar’dır.
Nobel Ödülleri, her yıl Ekim ayının başında açıklanmakta olup Alfred Nobel’in ölüm yıldönümü olan 10 Aralık günü de sahiplerine verilmektedir. Bu güne kadar 7 kişi, iki kez Nobel Ödülüne layık görülmüştür. 2019 yılındaki tüm ödüller, 10 Aralık 2019 tarihinde İsveç’in başkenti Stockholm’de düzenlenen törenle sahiplerine verilmiştir.
2019 Nobel Fizyoloji ve Tıp ödülü; WilliamG.Kaelin Jr, Sir ünvanlı Peter J.Ratclffe ve Gregg L. Semenza, 2019 Fizik ödülü, James Peebles, Michel Mayor ve Didier Queloz, 2019 Nobel Kimya Ödülü; John B. Goodenough, M.Stanley WHittingham ve Akira Yoshino, 2019 Nobel Edebiyat ödülü; Avusturyalı yazar Peter Handke, 2019 Nobel Ekonomi Ödülü; Abhijit Banerjee, Esther Duflo ve Michael Kremer, 2019 Nobel Barış Ödülü; Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmet Ali’ye verilmiştir.

Share
688 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

7+9 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • BİLGİ NEDİR?

    23 Şubat 2021 Köşe Yazarları

    İnsan, araştırma ve öğrenme içgüdüsünü gidermek, hayatını sürdürebilmek, sayısız ihtiyaçlarını karşılamak ve geleceğini güvence altına almak için öğrenmek, kısaca her şey hakkında bilgi sahibi olmaya ihtiyacı vardır. Bilgi öyle geniş bir kavramdır ki tanımlamaya güç yetmez. Çünkü bilgi sonsuzdur ve her şeydir. Sözlük anlamıyla BİLGİ, öğrenme, araştırma ve gözlem yoluyla elde edilen her türlü gerçek, malumat ve kavrayışın tümüdür. Bilgi, içinde yaşadığımız dünyayı ve olayları yorumlamak ve yönetmek için uyguladığımız bir dizi anlayış, kavrayı...
  • DEVELİZADELERDEN BİR BİLİM ADAMI : ALİ RIZA EFENDİ (1853-1913)

    23 Şubat 2021 Köşe Yazarları

    Osmanlı saray eğitim sistemlerinden biri de Huzur dersleridir. Padişahlarımızın başkanlığında ,yüzün üzerinde ulemanın katıldığı “Huzur Dersleri” çok önemlidir.. Bu konuda, yine bu sütunlarda (Çağdaş Develi Gaz.14.05.2019) tarihinde bir yazımız yayınlanmıştı. Bazı bölümleri tekrar etmekte fayda görüyoruz:” Osmanlı sarayında eğitim konusunda en önemli konulardan ”Huzur Dersleri” ve “ Enderun Mektebi” dir. Huzur derslerinin temel amacı, Osmanlı hükümdarının başkanlığında toplana 100-120 kadar seçkin din adamıyla yapılan Kur’an tefsirleri, yo...
  • Mustafa Akdoğan Amca’nın Anısına

    19 Şubat 2021 Köşe Yazarları

    Demokrat Develi Gazetesi imtiyaz sahibi Mustafa Akdoğan 2.2.1955 Çarşamba Günü Hakkın rahmetine kavuşmuştur. Akdoğan'a tanrıdan rahmet ve kederli ailesine başsağlığı dileriz… Demokrat Develi Gazetesi Develi Lisesi Yatılı 5.Sınıf Öğrencilerinin Taziyesi; Değerli arkadaşımız Ahmet Akdoğan'ın babası Demokrat Develi Gazetesi'nin sahibi Meclisi Umumi Azası Mustafa Akdoğan'ın ansızın vefatı üzerine duyduğumuz teessürlerimizi bildirir kederli ailesine baş sağlığı diler, acılarını paylaşırız. Diye 2.2.1955'te çıkan gazete ile duyurulmuş. 66 yıl ö...
  • DÜNYA PİL GÜNÜ

    19 Şubat 2021 Köşe Yazarları

    Kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine doğrudan dönüştürerek, bünyesinde depolayan cihazlara PİL denir. Çoğunlukla aynı kimyasal yapıya ölçülere ve elektrik kapasitelerine sahip piller, tek tek bir araya getirilerek pil grupları oluşturulabilir ve bunlara kısaca BATARYA denilmektedir. Pilin tarihi milattan sonra erken yüzyıllara kadar dayanmaktadır. Bu döneme ait, pişmiş toprak kap içinde bakır tabaka ile çevrelenmiş demir bir çubuk bulunan sözde Bağdat Pili denilen kalıntılar bulunmuştur. Pillerin asıl gelişimi ise Alessandro Volta ile başlamı...