logo

KALIPLAŞMIŞ SÖZLERİN YANLIŞ KULLANIMI

Yaşantımızda kimi zaman konuşurken, kimi zaman yazarken yanlış kelimeler (sözcükler) ve deyimler telaffuz ediyoruz veya yazıyoruz. Bunların arasında Türkçeye girmiş yabancı kelimeler de dâhildir. Hepimizin ara sıra yanlış kullandığı kelimeler ve deyimler olmaktadır. Bunun nedeni de bu kelimelerin ve deyimlerin öğrenme sürecinde yanlış olarak hafızamıza yerleşmesidir. Önemli olan bu yanlışı fark edip düzeltmektir.
Deyimler, dilin anlatım gücünü ve söyleyiş güzelliğini zenginleştiren unsurlardır. Deyimler kısa ve özlü sözlerdir. Deyimlerin kalıplaşmış anlamları vardır ve deyimler bu kalıplaşmış anlamları çerçevesinde kullanılmalıdır. Bu tür deyimleri kalıplaşmış anlamları dışında ifade etmek anlatım bozukluğuna yol açmaktadır. Çünkü her sözcüğün bir anlamı bulunmaktadır.
Yazım kurallarını bilmemiz ve kelimeleri doğru kullanmamız aslında bizim ne kadar merak edip araştırma yaptığımızı da göstermektedir. Gelin hep birlikte çoğunlukla yanlış bilinen o kelime ve deyimlere bir göz atalım. Eğer kelime ve deyimi yanlış biliyor ve kullanıyor isek doğrusunu öğrenelim. Kelime ve deyimlerin yanlış kullanılmasına ait örneklerden bazıları şöyle;
“Görevliler her yeri delik deşik aramışlar.” yanlış. Doğrusu “Görevliler her yeri didik didik aramışlar.”
“Yollarda her Allah’ın günü kaza oluyor.” Yanlış. Doğrusu; “Yollarda Allah’ın her günü kaza oluyor.
“Şoför hatalı sollama yapmış, bütün yolcuların canı burnuna gelmişti.” Yanlış. Doğrusu; “Şoför hatalı sollama yapmış, bütün yolcuların yüreği ağzına gelmişti.”
“Baş nereye giderse bacak da oraya gider” Yanlış. Doğrusu; “Baş nereye giderse ayak da oraya gider.”
“Saatler olsun” yanlış, doğrusu “Sıhhatler olsun”. Sıhhat sağlık esenlik, yıkananlara ve tıraş olanlara söylenen sözdür.

“Haydan gelen Huya gider” yanlış. Doğrusu; “Hayy’dan gelen, Hu’ya gider.” Hayy ve Hu Allah’ın isimleridir. Allahtan gelen Allah’a gider anlamındadır.
“Ana gibi yar, Bağdat gibi diyar olmaz.” Yanlış. Doğrusu “Ane gibi yar Bağdat gibi diyar olmaz.” Ane, Bağdat yolu üzerinde bulunan bir uçurumdur. Yar’ın anlamı da uçurum.
“Kelli Felli” yanlış. Doğrusu “Kerli Ferli’dir”. Ker, kuvvet anlamında, fer ise iktidar anlamındadır. Dil erozyonu ile hem biçim hem de anlamı zamanla değişmiştir.
“Hatasıyla sevabıyla” yanlış, doğrusu “Hatasıyla Savabıyladır”. Savab doğruluk ve dürüstlük anlamındadır.
“Geçtiğimiz Hafta” yanlış, doğrusu “Geçen hafta”’dır. Geçtiğimiz hafta mantıksal olarak yanlıştır. Çünkü biz zamanı geçemeyiz, zaman bizi geçer.
“Su küçüğün söz büyüğün” yanlış. Doğrusu “Sus küçüğün, söz büyüğündür”. Büyüğe gösterilen saygıdır. Atasözün ilk hali Oğuz Türkçesinde “Söz ulunun su kiçinin” şeklinde kaydedilmiştir.
“Kısa kes Aydın havası olsun” yanlış. Doğrusu “Kısa kes Aydın abası olsun”. Aba, kumaştan yapılmış üstlük, giysidir. Aydın Efesinin abası kısa ve dizleri açıktır.
“İnce eleyip, sık dokumak” yanlış. Doğrusu “İnce eğirip sık dokumak” dır. Eğirmek, yün ve pamuk gibi şeyleri iğ ile büküp iplik haline getirmektir.

Share
1.107 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

3+5 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Vakıf İnsan Amcam “M.Taki Cebeci’nin” Anısına

    24 Ocak 2020 Köşe Yazarları

    Vakıflar vardır, mahlûkat yaşadığı sürece onlara hizmet ederler. İnsanlar vardır, insanlığın yararına yaptıkları eserlerden dolayı öldükten sonra bile amel defterleri kapanmaz; İnsanlar fani, eserleri kalıcıdır. Merhum Öğretmen Amcam M. Taki Cebeci de vakıf insanlarından biriydi. Ömrünün son yıllarında gözlerinde fer, dizlerinde derman kalmadığı halde Ankara ve İstanbul'da hayırsever hemşehrilerinden yetimlere, muhtaçlara, yoksul öğrencilere eğitim ve öğretimlerine devam etmeleri için yardım toplardı. Ramazan ayı gelmeden gönüllere hitap eden ...
  • ANITKABİR BARIŞ ORMANI

    24 Ocak 2020 Köşe Yazarları

    Anıtkabir, toplam 750 bin metrekaredir. Bunun 120 bin metrekarelik bölümü Anıt Bloğu 'dur. Geriye kalan 630 bin metrekarelik bölümü ise, on binlerce ağaçtan oluşan Barış Ormanı'dır. Barış Ormanı, Anıtkabir'in tepesinde bulunan ve bu önemli kabri saran bir ağaçlık alandır. Doğu ve Batı Parkı olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Anıtkabir inşaatı devam ederken, toprak kaymasını önlemek ve çevresinde yeşil bir kuşak oluşturmak amacıyla ağaçlandırma çalışmaları yapılmıştır. Yani aslında Anıtkabir, dünyanın en önemli kabrini çepeçevre sarıp sarma...
  • DEVELİ’DE BİR HİZMET ERİ : MUSTAFA AKDOĞAN

    17 Ocak 2020 Köşe Yazarları

    “ Hiçbir sır,sonsuza kadar sır olarak saklı kalmayacaktır.” Bizde aile hatıraları pek yazılmaz. Bu bakımdan çevresine yardımı dokunan ve faydası olan nice aileler vardır ki nerdeyse unutulmuşlar dünyasındadır . Fakat gün gelir, bir vefalı el, hiç hatırda yokken öyle bilgiler erbabının önüne kor ki yazmak kaçınılmaz görür. Gerçek hizmet erlerinden öyleleri vardır ki adamın yok olduğu günlerde ortaya çıkar, hizmetlerini yaparlar ve fakat birden kendileri ortadan kaybolurlar. Bunun çok örnekleri vardır. Alkışlanmayı beklemezler ve görevleri son...
  • Sultan Sazlığı Milli Parkı (Kuş Cenneti)

    17 Ocak 2020 Köşe Yazarları

    Sultan Sazlığı: Kayseri ilimizin 70 km güneyinde, Develi İlçesi'ne 35 Km, Yahyalı İlçesine 24 Km, Yeşilhisar İlçesine 18 Km uzaklıktadır. Denizden seviyesinde ortalama yüksekliği 1074 metredir. Ev sahipliği yaptığı 300 civarında kuş türü ve 400'e yakın bitki türü ile doğayı gözlemlemek isteyenler için adeta bir cennettir. Aralarında turna, flamingo ve dikkuyruğunda olduğu kuşlardan kimi yaşam alanı olarak, kimi durup dinlenmek için, kimi de yavrularını dünyaya getirmek için bu güzel sulak alanı tercih ediyor. Sazlıklar arasında kayıkla gezilebi...