logo

KALIPLAŞMIŞ SÖZLERİN YANLIŞ KULLANIMI


Mustafa ÇEKEMOĞLU
cegmecioglu@cagdasdeveligazetesi.com.tr

Yaşantımızda kimi zaman konuşurken, kimi zaman yazarken yanlış kelimeler (sözcükler) ve deyimler telaffuz ediyoruz veya yazıyoruz. Bunların arasında Türkçeye girmiş yabancı kelimeler de dâhildir. Hepimizin ara sıra yanlış kullandığı kelimeler ve deyimler olmaktadır. Bunun nedeni de bu kelimelerin ve deyimlerin öğrenme sürecinde yanlış olarak hafızamıza yerleşmesidir. Önemli olan bu yanlışı fark edip düzeltmektir.
Deyimler, dilin anlatım gücünü ve söyleyiş güzelliğini zenginleştiren unsurlardır. Deyimler kısa ve özlü sözlerdir. Deyimlerin kalıplaşmış anlamları vardır ve deyimler bu kalıplaşmış anlamları çerçevesinde kullanılmalıdır. Bu tür deyimleri kalıplaşmış anlamları dışında ifade etmek anlatım bozukluğuna yol açmaktadır. Çünkü her sözcüğün bir anlamı bulunmaktadır.
Yazım kurallarını bilmemiz ve kelimeleri doğru kullanmamız aslında bizim ne kadar merak edip araştırma yaptığımızı da göstermektedir. Gelin hep birlikte çoğunlukla yanlış bilinen o kelime ve deyimlere bir göz atalım. Eğer kelime ve deyimi yanlış biliyor ve kullanıyor isek doğrusunu öğrenelim. Kelime ve deyimlerin yanlış kullanılmasına ait örneklerden bazıları şöyle;
“Görevliler her yeri delik deşik aramışlar.” yanlış. Doğrusu “Görevliler her yeri didik didik aramışlar.”
“Yollarda her Allah’ın günü kaza oluyor.” Yanlış. Doğrusu; “Yollarda Allah’ın her günü kaza oluyor.
“Şoför hatalı sollama yapmış, bütün yolcuların canı burnuna gelmişti.” Yanlış. Doğrusu; “Şoför hatalı sollama yapmış, bütün yolcuların yüreği ağzına gelmişti.”
“Baş nereye giderse bacak da oraya gider” Yanlış. Doğrusu; “Baş nereye giderse ayak da oraya gider.”
“Saatler olsun” yanlış, doğrusu “Sıhhatler olsun”. Sıhhat sağlık esenlik, yıkananlara ve tıraş olanlara söylenen sözdür.

“Haydan gelen Huya gider” yanlış. Doğrusu; “Hayy’dan gelen, Hu’ya gider.” Hayy ve Hu Allah’ın isimleridir. Allahtan gelen Allah’a gider anlamındadır.
“Ana gibi yar, Bağdat gibi diyar olmaz.” Yanlış. Doğrusu “Ane gibi yar Bağdat gibi diyar olmaz.” Ane, Bağdat yolu üzerinde bulunan bir uçurumdur. Yar’ın anlamı da uçurum.
“Kelli Felli” yanlış. Doğrusu “Kerli Ferli’dir”. Ker, kuvvet anlamında, fer ise iktidar anlamındadır. Dil erozyonu ile hem biçim hem de anlamı zamanla değişmiştir.
“Hatasıyla sevabıyla” yanlış, doğrusu “Hatasıyla Savabıyladır”. Savab doğruluk ve dürüstlük anlamındadır.
“Geçtiğimiz Hafta” yanlış, doğrusu “Geçen hafta”’dır. Geçtiğimiz hafta mantıksal olarak yanlıştır. Çünkü biz zamanı geçemeyiz, zaman bizi geçer.
“Su küçüğün söz büyüğün” yanlış. Doğrusu “Sus küçüğün, söz büyüğündür”. Büyüğe gösterilen saygıdır. Atasözün ilk hali Oğuz Türkçesinde “Söz ulunun su kiçinin” şeklinde kaydedilmiştir.
“Kısa kes Aydın havası olsun” yanlış. Doğrusu “Kısa kes Aydın abası olsun”. Aba, kumaştan yapılmış üstlük, giysidir. Aydın Efesinin abası kısa ve dizleri açıktır.
“İnce eleyip, sık dokumak” yanlış. Doğrusu “İnce eğirip sık dokumak” dır. Eğirmek, yün ve pamuk gibi şeyleri iğ ile büküp iplik haline getirmektir.

Share
993 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

6+8 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Anaların Evlat Nöbeti

    13 Eylül 2019 Köşe Yazarları

      Gözü yaşlı, bağrı yanık Emine Kaya ana Diyarbakır'dan evladım diye haykırıyor. Bazı Sivil Toplum Kuruluşları ve sözde sanatçılar sağır ve dilsiz, üç maymunu oynuyorlar. “Oğlumu HDP' den istiyorum. HDP oğlumu götürmüş onların eline vermiş. Onların çocukları Amerika'da okuyor, niye kendi çocuklarını dağa göndermiyorlar. Çocuklarımızı Kandil'e götürüyorlar. HDP = Kandildir. Ben çocuğumu istiyorum.” Bazı siyasi partiler, insan hakları savunucuları, kanaat önderleri bu çocuklar için tepki göstermek şöyle dursun maalesef HDP'yi ve PKK'yı ...
  • DÜNYA İNTİHARI ÖNLEME GÜNÜ

    13 Eylül 2019 Köşe Yazarları

    İntihar, psikolojik olarak rahatsız olan kişinin istemli olarak yaşamına son vermesi olup kendisine yönelik bir saldırganlık halidir. Bu nedenle intihar olayı bir düşünce, bir eğilim ya da bir girişim sonucu ortaya çıkmaktadır. Toplumun sosyal ve ekonomik yapısının önemli göstergelerden biri olan intihar, çeşitli psikolojik, sosyolojik, ekonomik ve kültürel faktörlerin etkisinde olan çok değişkenli bir olaydır. Uluslararası İntiharı Önleme Derneğinin bir girişimi olarak 2003 yılından bu yana tüm dünyada insan hayatını tehdit eden intihar olgus...
  • HAVADAN KÖYÜNDE ŞİNASİ KÖYLÜOĞLU İLKOKULU

    13 Eylül 2019 Köşe Yazarları

    Varlık şuurlu bir insanımız için sınavdır. Neyin sınavı bu? Elbette adam olmanın, bölüşmenin, hayratın hasılı, bu kubbede bir hoş seda olmanın sınavıdır! Hani meşhur bir sözümüz vardır:Cebinde akrep olanlar !…,Var ya. Bir türlü bölüşmenin, Allah için bir hayrın lezzetini tadamaz, tatmamıştır da. İnsana hizmet, doğduğu yere sevdalı olma, insanına hizmet aşkı bir Allah vergisidir.! Vermezse mabût, neylesin Sultan Mahmut . Ben yıllar önce Develi Devlet Hastahanesi'nin yapımında büyük bir para yardımında bulunan Tombaklı Cemal Ercis Develi'de topr...
  • Hazin Bir Aşk Hikâyesi Hasan Boğuldu

    06 Eylül 2019 Köşe Yazarları

      Kaz Dağları, Kuzey Ege'de Edremit Körfezi kuzeyinde, Biga Yarımadası'nın içine doğru uzanır. Kazdağları denilince, Çanakkale'nin Ayvacık ilçesine bağlı Küçükkuyu beldesi ile Balıkesir'in Edremit ilçesi arasındaki geniş alanı kapsıyor. Koruma altındaki Kazdağı Milli Parkı, Balıkesir'e bağlı Altınoluk ile Edremit arasında; Güre, Akçay ve Zeytinlinin kuzeyinde yer alıyor. Kaz dağlarının en yüksek noktası 1774 metre yükseklikteki Karataş tepesi. Efsaneler konu olmuş Sarıkız tepesi de yine Kazdağı Milli parkı sınırları içinde 1726 metre y...
astropay bozdurma bitcoin bozdurma paykwik bozdurma