logo

İŞYERİNİN DEVRİ HALİNDE İŞ SÖZLEŞMELERİNİN DURUMU

İşçi işveren ilişkisinin önemli ölçüde korunması, geçerli ya da haklı bir neden olmaksızın sona erdirilememesi ve işçinin gelirinde sürekliliğin sağlanması modern iş hukukunun en temel gayelerinden birini oluşturur. İş hukukunun bu temel gayesini tehlikeye sokan en önemli nedenlerden biri işyerinin devir yoluyla bir işverenden başka bir işverene geçmesidir. İşyeri devri başta satım sözleşmesi olmak üzere, işyerinin kiralanması, intifa hakkının kurulması vb. yollarla devretme, işverenin ölümü, işyerinin özelleştirilmesi ya da devletleştirilmesi, rödövans sözleşmesiyle devri gibi haller işverenin değişmesi sonucunu doğurur. Yine, ticaret şirketlerinin birleşmesi ya da bölünmesi de işyerlerinin el değiştirmesine neden olmaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu işyerinin devri halinde, iş sözleşmelerinin tüm hak ve borçlarıyla birlikte devralan işverene geçeceğini belirtmiş ayrıca bu düzenlemeyle de yetinmemiş devreden işverenin de devir halinde sorumluluğuna son vermeyip belli bir süre için sorumluluğunun devam edeceğini hükme bağlamıştır. Şöyle ki; ‘İşyeri veya işyerinin bir bölümü hukukî bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçer. Devralan işveren, işçinin hizmet süresinin esas alındığı haklarda, işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür. Yukarıdaki hükümlere göre devir halinde, devirden önce doğmuş olan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludurlar. Ancak bu yükümlülüklerden devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır.’ (İşK. m. 6/1,2,3)
Görüldüğü gibi işyerinin tamamen ya da kısmen devri halinde işçilerin iş sözleşmeleri başka bir işleme gerek kalmaksızın yeni işverene yani devralan işverene geçer. Burada tüm iş sözleşmeleri olduğu gibi kesintisiz devam edecek, değişen tek şey ise sözleşmenin işveren tarafı olacaktır. İşçi aynı şartlarla aynı sözleşmeyle çalışmasına devam edecektir. İşyerinin devrinde işçinin bilgilendirilmesi ya da rızasının alınması gibi bir zorunluluk da yoktur. Dolayısıyla işçinin işyeri devrine itiraz hakkı da yoktur. İşçi işyeri devri halinde yeni işveren ile çalışmak istemezse bu istifa anlamına gelecektir. Zira işçi bakımından önemli olan çalışma şartlarıdır, işverenin kim olduğu değildir. Devir ile birlikte iş sözleşmesi ve bu sözleşmeye bağlı tüm haklar devralan işverene geçeceği gibi işçinin eski işverene olan tüm borçları da yeni işveren için de geçerli olacaktır.
İşçiler işyerinin devri nedeniyle iş sözleşmesinin sona ermesine bağlı haklardan yararlanamayacaktır. Örneğin sırf işyeri devredildi diye işçi kıdem tazminatı hakkını talep edemeyecek, işe iade davası da açamayacaktır. Zira burada işçilerin iş sözleşmeleri feshedilmiş değildir, otomatik olarak devralan işverene geçmiştir. Devralan işveren de işyeri devrini bahane göstererek işçileri yeni iş sözleşmesi yapmaya zorlayamaz, mevcuttaki iş sözleşmesini değiştiremez.
İşyerinin Devri Halinde İşçilerin Kıdem Süresi
İşyerinin devrinde iş sözleşmeleri aynen devam edeceği için işçilerin kıdem süreleri kesintiye uğramadan devam edecektir. 4857 sayılı İşK. m. 6/2, ‘Devralan işveren, işçinin hizmet süresinin esas alındığı haklarda, işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür.’ diyerek işçilerin kıdem sürelerinde bir değişiklik olmayacağını açıkça düzenlemiştir. İşyeri devrinde işçilerin kıdem süreleri devir öncesi süre devirden sonraki süre toplanarak hesaplanacaktır. Örneğin işyerinde 7 aylık çalışması olan bir işçinin işyeri devri halinde devirden sonra 5 ay daha çalışması durumunda yıllık izin hakkı doğacaktır. Yani işçi devirden sonra yeni işverenin yanında bir yıl daha çalışmaya gerek olmaksızın eksik kalan 5 aylık süreyi tamamlayarak yıllık izne hak kazanacaktır. Aynı durum kıdeme bağlı diğer haklar için de geçerlidir.
İşyerinin Devrinde İşçilerin Hakları
İşyerinin devri halinde, devirden önce doğmuş olan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludurlar. Ancak bu yükümlülüklerden devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır .(İşK. m. 6/3) Devir tarihinden önce ödenmesi gereken borçlar, devir tarihi itibariyle muaccel olan aylık ücret, fazla mesai ücreti, prim gibi benzer ödemelerdir. Bu ödemeler de devralan işverene geçer fakat devreden işveren sorumluluktan kurtulamaz, 2 yıl süreyle sorumlu kalmaya devam eder.
Devirden sonraki borçlardan ise devralan işveren tek başına sorumlu olacaktır. Devirden sonra işleyecek borçların eski işverenle ilgisi yoktur, bunların muhatabı artık yeni işverendir. İşyerinin devrinde kıdem tazminatı açısından özel bir düzenleme öngörülmüştür. 1475 sayılı İşK. m. 14’te işyerinin devri halinde işçinin kıdem tazminatı devirden önceki ve sonraki süre toplanarak son ücreti üzerinden hesaplanarak ödenir, denilmiştir. Yeni işveren işçinin tüm çalışma süresinden sorumludur, yalnızca devirden sonra işlemiş çalışma süresinden sorumlu olduğunu iddia edemez. Burada eski işverenin yani devreden işverenin sorumluluğu devir tarihine kadar olan süre ve devir tarihindeki ücret kapsamında hesaplanan miktar kadardır. Örneğin; işçi X işverenin yanında 4 yıl çalışıp ücret olarak da en son 2.000 TL alırken işyeri Y işvereni tarafından satın alınıyor. Aynı işçi bu işverenle de 7 yıl çalışıp en son ücreti 3.000 TL iken iş sözleşmesi kıdem tazminatına hak kazandırır şekilde sonlanıyor. Burada Y işveren 4+7 yılx3.000 TL den sorumludur. Eski işveren X ise, 4 yılx2.000TL sorumlu olacaktır. İşçi tüm kıdem tazminatı için son işveren Y’ye dava açabilir, fakat tazminatını Y’den alamazsa eski işveren X’e sadece 4 yıllık kıdemi için olan 4×2.000 yani 8.000 TL için dava açabilecektir. İhbar tazminatı için aynı durum söz konusu değildir. İhbar tazminatından yalnızca devralan yeni işveren sorumludur.
Devreden ve devralan işverenler tüm anlattığımız sorumluluklar için kendi aralarında bir devir sözleşmesi yapabilir, fakat bu sözleşme sadece kendilerini bağlar, kanunun işçilere tanıdığı hakları bertaraf edemezler. Yine tüzel kişiliğin birleşme veya katılma ya da türünün değişmesiyle sona erme halinde devreden ve devralan işverenlerin birlikte sorumluluk hükümleri uygulanmaz.(İşK. m. 6/4)
İşyerinin devrinde tarafların fesih hakkı var mıdır?
İşyerinin devrinde merak edilen en önemli konu tarafların fesih haklarının olup olmadığıdır. Sırf işyerinin devri, ne işçi ne de işverenler açısından fesih sebebi yapılamaz. 4857 sayılı İşK. m. 6/5’te , ‘Devreden veya devralan işveren iş sözleşmesini sırf işyerinin veya işyerinin bir bölümünün devrinden dolayı feshedemez ve devir işçi yönünden fesih için haklı sebep oluşturmaz. Devreden veya devralan işverenin ekonomik ve teknolojik sebeplerin yahut iş organizasyonu değişikliğinin gerekli kıldığı fesih hakları veya işçi ve işverenlerin haklı sebeplerden derhal fesih hakları saklıdır’ denilmiştir. Dolayısıyla işyeri devri olgusu taraflar için bir fesih hakkı doğurmayacaktır. Burada istisnai olarak işyerini devralan işverenin devraldıktan sonra işyerinde yeni bir organizasyon kurmak istemesi ya da teknolojik sebeplerle yeni bir yapılandırmaya gitmesi durumunda işgücü fazlalığı oluşursa işverenin fesih hakkı saklıdır.
İşyeri devrinin yalnız başına bir fesih sebebi olmamasının tek istisnası Basın İş Kanunu’ndaki düzenlemedir. Söz konusu düzenlemeye göre; ‘Bir mevkutenin veçhe ve karakterinde gazeteci için şeref veya şöhretini veya umumiyetle manevi menfaatlerini ihlal edici bir vaziyet ihdas edecek şekilde bariz bir değişiklik vukuu halinde, gazeteci ihbar mühletini beklemeden akdi feshedebilir.’(BİK m.11)
KAYNAKÇA
Akyiğit, Ercan, İş Hukuku, Seçkin Yayınları, 13. Basım, Ankara 2021.
Ekmekçi,Ömer/Yiğit, Esra, Bireysel İş Hukuku Dersleri, On İki Levha Yayınları 3. Baskı, İstanbul 2021.
Kenan Tunçomağ-Tankut Centel, İş Hukukunun Esasları, Beta, İstanbul, 6. Bası, Nisan 2013
Mollamahmutoğlu, Hamdi/Astarlı, Muhittin/Baysal, Ulaş, İş Hukuku Ders Kitabı ,Cilt 1, Güncellenmiş 5. Baskı, Ankara 2021.
Sümer,Haluk Hadi; İş Hukuku, Ankara 2016.
Süzek, Sarper, İşyerinin Devri Ve Hukuki Sonuçları , Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt: 15, Özel S., 2013

Share
288 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

6+8 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Alaattin Özdemir Namı Diğer Alaattin Ağa (Keş Alaattin)

    27 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    1960'lı yıllardan beri tanıdığım Alaattin Ağabey'i ben bir kabadayıdan ziyade fakir fukara dostu adam gibi bir adam olarak tanırım. Keş Alaattin diye yazmadı kalemim ona olan sevgi ve saygımdan, ama yiğit lakabıyla anılır. Rahmetli Ahmet İslamoğlu hocam Alaattin Ağabey'in işletmeciliğini yaptığı Belediye Gazinosu'nun önünden geçerken ayağa kalkıp saygısını gösterdiğine tanık oldum. Büyüklerine saygılı küçüklerine sevgi dolu bir insandı. Ahmet Hocam da bir bayram sabahı vaazında yılda bir kez bayram namazına gelen de dağıtılan bu ikramdan seva...
  • DÜNYA HAMBURGER GÜNÜ

    27 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    Başta ABD olmak üzere, dünyanın dört bir yanında bilinen bir hazır yemek (fast food) sandviçi olan Hamburger, birçok farklı çeşitte yapılabilen ve oldukça popüler olan bir yiyecektir. Hamburger, herkes için vazgeçilmeyecek lezzetlerden birisidir. ”Hamburger Günü” her sene 28 Mayıs günü kutlanmaktadır. Hamburger, adını Almanya'daki Hamburg kentine borçlu olsa da, bugün dünya çapında bilinen ve sevilen bir yiyecektir. Hamburgerin sözlük anlamı “Hamburglu” dur. Hamburger, ilk olarak bir Türk boyu olan Orta Asyalı Tatar toplumundan çıkmıştır. Tat...
  • CIRTLIK

    27 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    Develi'de faydalı, zehirli ve faydalı vs.otlar hakkında bilgi sahibi değiliz. Veya biz bilgi sahibi değiliz. Bu konuda yazılı bir bilgimiz de yoktur. Bir ara K.Maraş'tayız. Orada dost bir biyolog arkadaşın elinden çıkma K.Maraş'taki ot ve bitki eşitleri ile değişik türleri üzerinde çok değişik bir dergi yazısı okumuş ve çok da hoşuma gitmişti. Develi'ye geldiğimde Tarım İl Müdüdürlüğü'ne uğramış ve varsa kaç çeşit nebatat var onları öğrenmeye çalışmıştım. 1OO çeşit'i biraz aşkın bitkinin listelendiğini görmüştüm. Halbuki K.Maraş'da Dr.arkadaş'...
  • Develili Kabadayılar ve Âlemin Adamları

    20 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    https://www.cagdasdeveli.com.tr/e-gazete/cagdas-develi-gazetesi-e-gazete/cagdas-develi-gazetesi-20-mayis-2022-sayfa-7.html...