logo

HANGİ SÜRELER ÇALIŞMA SÜRESİNDEN SAYILIR?

Bu haftaki yazımda işçilerin çok merak ettiği ve kıdem hesabında birçok kişinin hata yaptığı işçinin çalışma süresinden sayılan hallerden kısaca bahsedeceğiz. Hangi süreler çalışma süresine dahil hangi süreler dahil değil bahsetmeden önce çalışma süresi kavramını açıklamak önem arz etmektedir. Çalışma süresi kavramını anlamak bu tür hesaplamaları yapmak açısından mühimdir. Çalışma süresinin hesabı, hem işçinin işteki verimliliğinin sağlanması hem de doğurduğu maddi haklar açısından oldukça önemlidir. İşçinin haftada kaç saat çalıştığı, gece çalışmasının süresi, günlük çalışma süresi işveren tarafından dikkatlice ve mevzuata uygun şekilde hesaplanmalıdır. Çalışma süresi kavramı kural olarak işçinin çalıştırıldığı işte geçen süreyi ifade eder. Çalışma süresi 4857 sayılı İş Kanunu’nda tanımlanmamıştır; Çalışma Süreleri Yönetmeliği’ne göre ‘Çalışma süresi, işçinin çalıştırıldığı işte geçirdiği süredir.’(madde 3) 4857 sayılı İş Kanunu m. 66’da hangi sürelerin çalışma süresinden sayılacağı düzenlenmiştir. Şöyle ki;
a) Madenlerde, taşocaklarında yahut her ne şekilde olursa olsun yeraltında veya su altında çalışılacak işlerde işçilerin kuyulara, dehlizlere veya asıl çalışma yerlerine inmeleri veya girmeleri ve bu yerlerden çıkmaları için gereken süreler.
b) İşçilerin işveren tarafından işyerlerinden başka bir yerde çalıştırılmak üzere gönderilmeleri halinde yolda geçen süreler.
c) İşçinin işinde ve her an iş görmeye hazır bir halde bulunmakla beraber çalıştırılmaksızın ve çıkacak işi bekleyerek boş geçirdiği süreler.
d) İşçinin işveren tarafından başka bir yere gönderilmesi veya işveren evinde veya bürosunda yahut işverenle ilgili herhangi bir yerde meşgul edilmesi suretiyle asıl işini yapmaksızın geçirdiği süreler.
e) Çocuk emziren kadın işçilerin çocuklarına süt vermeleri için belirtilecek süreler.
f) Demiryolları, karayolları ve köprülerin yapılması, korunması ya da onarım ve tadili gibi, işçilerin yerleşim yerlerinden uzak bir mesafede bulunan işyerlerine hep birlikte getirilip götürülmeleri gereken her türlü işlerde bunların toplu ve düzenli bir şekilde götürülüp getirilmeleri esnasında geçen süreler.
İş Kanunu’nda yer alan bu düzenlemeyi daha yalın bir dille örneklerle açıklamak konunun daha iyi anlaşılması açısından önemli. Bazı işçilerin çalışma şekli devamlılık gerektirirken bazı işçilerin çalışması için belirli bir sürenin beklenmesi gerekebilir. Söz konusu bekleme işin niteliğinden öte geçici bir arıza ya da engelden de kaynaklı olabilir. İşte bu durumda işçinin hazır halde yeniden çalışmayı beklediği süre çalışma süresinden sayılır. Örneğin işveren fabrikada çıkan bir arızda işçisini beklemesi yerine evine göndermişse, o işçinin çalışma süresinin bitimine kadar evinde geçirdiği süre çalışma süresinden sayılacaktır. Zira işe hazır halde beklemek sadece işyerinde beklemek değildir.
Yeraltında ve sualtında çalışılması gereken işlerde, bu yerlere inip çıkmak için geçen süreler de çalışma süresinden sayılmıştır. Burada yeraltı işinden kasıt madenler ve taş ocaklarıdır. Yerüstünde olan maden ocakları bu kapsamda değildir. Doktrinde bu düzenlemenin eksikliğinden bahsedilmiş ve teknolojinin gelişmesiyle birlikte yüksekte yapılan iş türlerinin de arttığı düşünülerek örneğin yüksek bir köprü inşaatında o köprüye iniş çıkışlarda da geçen sürenin çalışma süresinden sayılması gerektiği vurgulanmıştır.
Kadın işçilere çocukları bir yaşına kadar gün de bir buçuk saat emzirme izni verilmesi gerekmektedir. Kadın işçinin emzirme süreleri de çalışma süresinden sayılmaktadır. Emzirme sürelerinin toplu olarak kullanıldığı durumlarda da yine bu süre çalışma süresinden sayılacaktır.
İşçilerin işveren tarafından işyerlerinden başka bir yerde çalıştırılmak üzere gönderilmeleri halinde yolda geçen süreler de çalışma süresinden sayılmıştır. Burada bahsedilen yolda geçen süreler günlük çalışma süresinde geçen süreleri kapsar. Örneğin bir işçi normal çalışma süresi bitiminden sonraki gün çalıştırılmak üzere Sakarya’dan Ankara’ya gönderilmişse yolda geçirdiği süre çalışma süresinden sayılmayacaktır.
İşçinin işverenin talimatıyla yaptığı iş dışındaki bir işle meşgul edilmesi sırasında geçen süre çalışma süresinden sayılmıştır. İşçi bu meşguliyet için yola gönderildiyse yolda geçen süre de çalışma süresinden sayılacaktır.
İş sağlığı ve güvenliği kapsamında verilen eğitimlerde ve iş sağlığı ve güvenliği kurullarında yapılan toplantılarda işçilerin geçirdiği süreler çalışma süresinden sayılır. Yine çocuk ve genç işçilere işverenlerin vermesi gereken eğitimler ya da gönderdiği kurslarda geçen süreler ile yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından organize edilen mesleki eğitim programlarında geçen süreler de çalışma süresinden sayılmaktadır.
Demiryolları, karayolları ve köprülerin yapılması, korunması ya da onarım ve tadili gibi, işçilerin yerleşim yerlerinden uzak bir mesafede bulunan işyerlerine hep birlikte getirilip götürülmeleri gereken her türlü işlerde bunların toplu ve düzenli bir şekilde götürülüp getirilmeleri esnasında geçen süreler de çalışma süresinden sayılmıştır. Yalnız burada taşımanın çalışma süresinden sayılması için işin görüleceği yerin yerleşim yerinden uzakta olması, taşıma işinin düzenli olarak yapılması ve işin esas itibariyle sabit bir işyeri bulunmayan bir iş niteliğinde olması şarttır. Bu üç şartın bir arada olması gereklidir, aksi halde salt işyerinin uzakta olması nedeniyle taşımada geçen süreler çalışma süresinden sayılmayacaktır.
Son olarak belirtmek isterim ki, toplu iş sözleşmeleriyle, Kanunda çalışma süresinden sayılmayan haller hariç, çalışılmayan kimi sürelerin günlük çalışma süresinden sayılması mümkün hale gelebilmektedir. Örneğin, toplu iş sözleşmeleriyle işçilere tanınan sigara içme molası gibi.
KAYNAKÇA
Akyiğit, Ercan, İş Hukuku, Seçkin Yayınları, 13. Basım, Ankara 2021.
Çelik, Nuri, İş Hukuku Dersleri, Beta Yayınları, Yenilenmiş 34. Bası.
Ekmekçi,Ömer/Yiğit, Esra, Bireysel İş Hukuku Dersleri, On İki Levha Yayınları 3. Baskı, İstanbul 2021.
Kenan Tunçomağ-Tankut Centel, İş Hukukunun Esasları, Beta, İstanbul, 6. Bası, Nisan 2013
Mollamahmutoğlu, Hamdi/Astarlı, Muhittin/Baysal, Ulaş, İş Hukuku Ders Kitabı ,Cilt 1, Güncellenmiş 5. Baskı, Ankara 2021.
Sümer,Haluk Hadi; İş Hukuku, Ankara 2016.
Süzek, Sarper, İşyerinin Devri Ve Hukuki Sonuçları , Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt: 15, Özel S., 2013

Share
220 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

7+7 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Alaattin Özdemir Namı Diğer Alaattin Ağa (Keş Alaattin)

    27 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    1960'lı yıllardan beri tanıdığım Alaattin Ağabey'i ben bir kabadayıdan ziyade fakir fukara dostu adam gibi bir adam olarak tanırım. Keş Alaattin diye yazmadı kalemim ona olan sevgi ve saygımdan, ama yiğit lakabıyla anılır. Rahmetli Ahmet İslamoğlu hocam Alaattin Ağabey'in işletmeciliğini yaptığı Belediye Gazinosu'nun önünden geçerken ayağa kalkıp saygısını gösterdiğine tanık oldum. Büyüklerine saygılı küçüklerine sevgi dolu bir insandı. Ahmet Hocam da bir bayram sabahı vaazında yılda bir kez bayram namazına gelen de dağıtılan bu ikramdan seva...
  • DÜNYA HAMBURGER GÜNÜ

    27 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    Başta ABD olmak üzere, dünyanın dört bir yanında bilinen bir hazır yemek (fast food) sandviçi olan Hamburger, birçok farklı çeşitte yapılabilen ve oldukça popüler olan bir yiyecektir. Hamburger, herkes için vazgeçilmeyecek lezzetlerden birisidir. ”Hamburger Günü” her sene 28 Mayıs günü kutlanmaktadır. Hamburger, adını Almanya'daki Hamburg kentine borçlu olsa da, bugün dünya çapında bilinen ve sevilen bir yiyecektir. Hamburgerin sözlük anlamı “Hamburglu” dur. Hamburger, ilk olarak bir Türk boyu olan Orta Asyalı Tatar toplumundan çıkmıştır. Tat...
  • CIRTLIK

    27 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    Develi'de faydalı, zehirli ve faydalı vs.otlar hakkında bilgi sahibi değiliz. Veya biz bilgi sahibi değiliz. Bu konuda yazılı bir bilgimiz de yoktur. Bir ara K.Maraş'tayız. Orada dost bir biyolog arkadaşın elinden çıkma K.Maraş'taki ot ve bitki eşitleri ile değişik türleri üzerinde çok değişik bir dergi yazısı okumuş ve çok da hoşuma gitmişti. Develi'ye geldiğimde Tarım İl Müdüdürlüğü'ne uğramış ve varsa kaç çeşit nebatat var onları öğrenmeye çalışmıştım. 1OO çeşit'i biraz aşkın bitkinin listelendiğini görmüştüm. Halbuki K.Maraş'da Dr.arkadaş'...
  • Develili Kabadayılar ve Âlemin Adamları

    20 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    https://www.cagdasdeveli.com.tr/e-gazete/cagdas-develi-gazetesi-e-gazete/cagdas-develi-gazetesi-20-mayis-2022-sayfa-7.html...