logo

HAÇIN HARBİ’NDE AMERİKAN KOLEJİ VE CİVAN BEY

İstiklal Harbi’nin en önemli cephelerinden biri de Güney Cephe yani Çukurova Bölgesi’dir.Bu bölgede Fransızlar Ermenileri kendi saflarında tutarak,Türklere karşı kullanmışlardır.Şimdiki adı Saimbeyli denilen kazamızı Aram Çavuş adlı bir kamavur başkanlığında Ermeni yoğunluğunu artırmışlar ve Fransız desteğini de alarak en sert savaşlar burada gerçekleşmiştir.
Sekiz aya varan zorlu bir mücadeleden sonra Ermeni militanlar onca yaptıkları katliamlar sonrasında, bir ihanet sonrası Aram Çavuş ve dört yüze Kazanın adıda Haçın adı da savaşta şehit düşen Saim Bey’in adı verilerek yakın avanesi ile birlikte Adana’ya doğru. çay içerisinde saklanarak kaçmışlardır!
Haçın’ın kurtuluşu Kuvva-i Milliyetçilerin büyük bir başarısıdır.Savaş sonrasında bütün Türklerin şehit oldukları görülmüştür. Haçın,Feke ve Kozan üçlüsünün kurtuluşunda Develi Kuvva-i Milliyecilerinden Belediye Başkanı Kaymakam Atıf Tüzün ,Kamberli Osman ve Osman Coşkun gibi liderlerin büyük rolü olmuştur.
Savaş sırasında Bnb.Kemal ile Yzb.Osman Tufan Beylerin komutasında Kuzey Cephe Komutanı :Osman Coşkun,Güney Cephe Komutanı :Kamberli Osman,Doğu Cephe komutanı:Saim Bey,Batı cephe komutanı:Sinan Tekelioğlu görev almışlardır.Savaş bittikten sonra Osman Coşkun kaymakam olmuştur.Kazanın adı da savaşta şehit düşen Saim Bey’in adı verilerek “Saimbeyli olarak değiştirilmiştir.
İşte bu savaş sırasında Ermeniler için en önemli haber alma ve toplantı yapma merkezi vardı: Kirkot Cephesi içerisinde dokunulmazlığı olan Amerikan Koleji.Bütün idarecileri Amerikalı olan bu okulun üç yüze yakın öğrencisi vardı.Bunlar içerisinde iki Türk kız öğrencisi vardı.1911 yılında atlara binmiş ve korumaları eşliğinde Develi’ye gelirken çekilen resimde müdireleri ile birlikte üç bayan gözükmektedir.
Yabancı ülkeler Osmanlı Devleti içindeki reaya denilen yabancı unsurların kültürlerini korumak, hangi milliyete aitse geliştirmek ve yeri geldiğinde özellikle Ermenilerin istiklali için kurucu insanlar ve militanlar yetiştirmek amacıyla kolejler açmaya başlamışlardı.Dinî olarak da insanları protestanlaştırmaktı.Ayrıca bulundukları yörenin ekonomik yapısını kontrol altına almaktı.
İşte Osmanlı Devletini çökertme amaçlı bu misyoner çalışma için 186O’da Amerikalı misyonerler Develi’de,Gölemen mevkiinde bir Amerikan Koleji açmak istemişler , fakat Develi münevverlerinin karşı çıkmaları ile ancak Talas’da açmışlardı.
İşte ikinci hamle Haçin için yapıldı ve 1862 yılında Amerikalı misyoner Coffing, okul açmak üzere Haçin”e geldi, ancak Payas yolunda öldürüldü.Aynı amaçla Coffing’in eşi 1880″li yıllarda Haçin”e gedi. Bayan Coffing”in düşüncesi ise Haçin”de Ermeni ailelerinin muhtaç kız öğrencilerinin okutulmasını sağlayacak modern bir okul yapımını gerçekleştirmek idi. Haçin”in kuzeyinde bulunan dağların eteklerinden süzülerek gelen Kirkot çayının kuzeyindeki dağ eteğine Amerikan Kız Koleji”nin yapılması çalışmaları başlatıldı. 188O’de Amerikan kız kolejini açtı.O yıllarda Haçın 10.000 nüfuslu bir yerdir. Bu Amerikan Kız Koleji savaş sırasında istihbaratî bir mekandı.Gerekli toplantılar emin bir şekilde burada yapılıyor ve kararlar alınıyordu.
Savaş sırasında bu bölgenin,Kirkot Cephesi/Doğu Cephesi komutanı,Develi’li Civan Bey takma adıyla Velittin Bey’di.Yardımcısı da Niğdeli Enver Abbas’dı.Bir fırsatını bularak 300’e yakın Ermeni öğrenciyi, öğretmenlerini ve personeli esir aldılar.İki Türk çocuğunu ise ailelerine teslim ettiler.
Civan Bey’in bir niyeti vardı: Bu üç yüz Ermeni çocuğunu ,Ermenilerin elinde esir olan Türklerle değiştirmek!Bunu iki kişilik bir posta ile komutan Yzb.Doğan Bey’e bildirdi.Fakat Doğan Bey’in emri kesindi:
,-Onlar Ermeni çocukları olsa bile ,Amerikan öğrencileridir.Amerika’yı karşımıza almayalım.Araştırma yapın ,belge varsa alın, yoksa bırakın.
Elbette bu buyruk Civan Bey ile Enver Abbas’ı üzmüştür!
Bu arada Kolej yönetimi Türk komuta yönetimine yakınlık duyuyor ve Doğan Bey’e uzlaşma teklif ediyorlar. Fakat Doğan Bey:
-Biz ,bu öneriyi kuşatma öncesinde de önerdik.,yanaşmadılar. imdi yanaşıyorlarsa ,aynı şartlardayız.”, dedi.Buluşma yeri Kolej’di,Türk temsilciler ise Civan Bey ile Enver Abbas olacaktı.
Ermeniler bu görüşmeyi kabul ettiler fakat gelmediler. Gelemezlerdi. Çünkü tüm yerli Türk kadın ve erkekleri şehit etmişlerdi . Bunun sorulacağını bildikleri için gelememişlerdir!
Fakat kolej yöneticileri öğrencilerinin hayatını garanti altına almak için birkaç defa Develi’ye gelerek “Kız Yetimhane” açmaya çalışmışlar ve çalışmalarında protestanlaştırma çalışmaları da ağır basınca Develi Kuvva-i Milliyecileri bu çalışmalara son verdirmiştir.
Sonuç.Haçın Savaşı 16.Ekim.1920 tarihinde sona erdi.Haçın adı yerini Saimbeyli olarak değişti.Fransız bayrağı yerini Türk bayrağına bıraktı.Kaymakam Çallıyan yerini Osman Coşkun’a bıraktı.
Şimdi siz bana sorun:
-Amerikan Kız Koleji ne oldu?
Hemen belirtelim ki o da Tarsus Amerikan Koleji’ne taşındı! İki yıl önce Kayseri Develiler Derneği olarak Saimbeyli’de savaşın geçtiği yerleri gezdik. Allah’ın takdiridir ki bu koca okulun yerinde yeller esiyordu !

Share
2.906 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

10+7 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Bırak Söyliyeyim Dilimi Tutma

    16 Eylül 2021 Köşe Yazarları

    Bu 5. eserimi, güzelliklere ait olan Sevgiyi, VECD haline getiren, şiir okumayı özellik ve güzellik bilen herkese ithaf ediyorum. Dülgeroğlu Sabit Şiir;Yücelere tırmanan bir fikrin, düşüncenin, tefekkürün mahsulü, güçlü ifadenin merkezdeki özüdür. Meselenin künhüne inip kısa-veciz bir beyanla kitap çapında ifadesi edebi duygunun ihtimamı, iktidarı, zirvesidir. Edebî anlatım da gerek olmaz beyan'a, Mısralar bin söz eder şiirden anlayana. Korkuttular sindirdiler milleti, Sardılar başına maraz illeti, Modern putçuluğu, şirki zilleti, Bı...
  • SU TASARRUFU GÜNÜ

    16 Eylül 2021 Köşe Yazarları

    Küresel ısınma nedeniyle dünyadaki tatlı su kaynakları da giderek azalmaktadır. Artan insan nüfusu ve kentleşme daha fazla su ihtiyacı yaratmakta ve dünyanın ise bu kadar suyu bulunmamaktadır. Su tasarrufu, herkesin mutlaka bilincinde olması gereken hayati bir mesele haline gelmiştir. Su tasarrufu, kişisel temizlikte, konforumuzda ve ihtiyaçlarımızı karşılama yeterliliğinde herhangi bir azalma olmadan suyu verimli kullanmak, israf etmemektedir. Yani aynı işi daha az su kullanarak yapmaktadır. Meyve, sebze ve bitkilerin yetişmesinde, hayvanlar...
  • Mısırlı Aile’sinin Gelini Melek Öztürk ve Kızları Bilge ve Banu Öztürk

    10 Eylül 2021 Köşe Yazarları

    Melek Öztürk hanım, merhum Ali Orhan Öztürk’ün eşidir. Özel İdare Memuru Ali Atlas ile Ev Hanımı Safiye Hanım’ın 3. çocukları olarak 2 Ekim 1942’de Sandıklı, Afyon’da dünyaya geldi. İlkokul ve Ortaokulu Sandıklı’da tamamladıktan sonra 1960 yılında İzmir Kız Lisesi’nden mezun oldu. 1966 yılında Ege Üniversitesi, Tıp Fakültesi’nden mezun oldu ve Van’ın Edremit Nahiyesi Sağlık Ocağı’nda göreve başladı. 24 Kasım 1967 Cuma günü Ali Orhan Öztürk Bey ile evlendi. Bu tarihten itibaren 1969 yılına kadar Malatya’da Sağlık Ocağı’nda, 1969 - 1970 yıllarınd...
  • TÜRKİYE SERBEST PARAŞÜTÇÜLER GÜNÜ

    10 Eylül 2021 Köşe Yazarları

    Paraşütle atlama, genellikle hava araçlarından çıkış yapılarak boşlukta ve belirli bir yükseklikte de paraşüt açarak yavaş bir şekilde yere inilen bir aksiyon sporudur. Hava aracından çıkış ve paraşütün açılması arasındaki zaman “serbest düşüş” olarak adlandırılmaktadır. Birinci ve İkinci Dünya Savaşında, malzeme ve asker indirmek, uçakları arıza yapan pilotların yaşamlarını kurtarmak için sık sık kullanılmıştır. Askeri amaçla kullanılan paraşüt zaman içerisinde spor dalı halini almış olup, Türkiye’de de bu spora rağbet görmüştür. Bu spor özel...