logo

HAÇIN HARBİ’NDE AMERİKAN KOLEJİ VE CİVAN BEY

İstiklal Harbi’nin en önemli cephelerinden biri de Güney Cephe yani Çukurova Bölgesi’dir.Bu bölgede Fransızlar Ermenileri kendi saflarında tutarak,Türklere karşı kullanmışlardır.Şimdiki adı Saimbeyli denilen kazamızı Aram Çavuş adlı bir kamavur başkanlığında Ermeni yoğunluğunu artırmışlar ve Fransız desteğini de alarak en sert savaşlar burada gerçekleşmiştir.
Sekiz aya varan zorlu bir mücadeleden sonra Ermeni militanlar onca yaptıkları katliamlar sonrasında, bir ihanet sonrası Aram Çavuş ve dört yüze Kazanın adıda Haçın adı da savaşta şehit düşen Saim Bey’in adı verilerek yakın avanesi ile birlikte Adana’ya doğru. çay içerisinde saklanarak kaçmışlardır!
Haçın’ın kurtuluşu Kuvva-i Milliyetçilerin büyük bir başarısıdır.Savaş sonrasında bütün Türklerin şehit oldukları görülmüştür. Haçın,Feke ve Kozan üçlüsünün kurtuluşunda Develi Kuvva-i Milliyecilerinden Belediye Başkanı Kaymakam Atıf Tüzün ,Kamberli Osman ve Osman Coşkun gibi liderlerin büyük rolü olmuştur.
Savaş sırasında Bnb.Kemal ile Yzb.Osman Tufan Beylerin komutasında Kuzey Cephe Komutanı :Osman Coşkun,Güney Cephe Komutanı :Kamberli Osman,Doğu Cephe komutanı:Saim Bey,Batı cephe komutanı:Sinan Tekelioğlu görev almışlardır.Savaş bittikten sonra Osman Coşkun kaymakam olmuştur.Kazanın adı da savaşta şehit düşen Saim Bey’in adı verilerek “Saimbeyli olarak değiştirilmiştir.
İşte bu savaş sırasında Ermeniler için en önemli haber alma ve toplantı yapma merkezi vardı: Kirkot Cephesi içerisinde dokunulmazlığı olan Amerikan Koleji.Bütün idarecileri Amerikalı olan bu okulun üç yüze yakın öğrencisi vardı.Bunlar içerisinde iki Türk kız öğrencisi vardı.1911 yılında atlara binmiş ve korumaları eşliğinde Develi’ye gelirken çekilen resimde müdireleri ile birlikte üç bayan gözükmektedir.
Yabancı ülkeler Osmanlı Devleti içindeki reaya denilen yabancı unsurların kültürlerini korumak, hangi milliyete aitse geliştirmek ve yeri geldiğinde özellikle Ermenilerin istiklali için kurucu insanlar ve militanlar yetiştirmek amacıyla kolejler açmaya başlamışlardı.Dinî olarak da insanları protestanlaştırmaktı.Ayrıca bulundukları yörenin ekonomik yapısını kontrol altına almaktı.
İşte Osmanlı Devletini çökertme amaçlı bu misyoner çalışma için 186O’da Amerikalı misyonerler Develi’de,Gölemen mevkiinde bir Amerikan Koleji açmak istemişler , fakat Develi münevverlerinin karşı çıkmaları ile ancak Talas’da açmışlardı.
İşte ikinci hamle Haçin için yapıldı ve 1862 yılında Amerikalı misyoner Coffing, okul açmak üzere Haçin”e geldi, ancak Payas yolunda öldürüldü.Aynı amaçla Coffing’in eşi 1880″li yıllarda Haçin”e gedi. Bayan Coffing”in düşüncesi ise Haçin”de Ermeni ailelerinin muhtaç kız öğrencilerinin okutulmasını sağlayacak modern bir okul yapımını gerçekleştirmek idi. Haçin”in kuzeyinde bulunan dağların eteklerinden süzülerek gelen Kirkot çayının kuzeyindeki dağ eteğine Amerikan Kız Koleji”nin yapılması çalışmaları başlatıldı. 188O’de Amerikan kız kolejini açtı.O yıllarda Haçın 10.000 nüfuslu bir yerdir. Bu Amerikan Kız Koleji savaş sırasında istihbaratî bir mekandı.Gerekli toplantılar emin bir şekilde burada yapılıyor ve kararlar alınıyordu.
Savaş sırasında bu bölgenin,Kirkot Cephesi/Doğu Cephesi komutanı,Develi’li Civan Bey takma adıyla Velittin Bey’di.Yardımcısı da Niğdeli Enver Abbas’dı.Bir fırsatını bularak 300’e yakın Ermeni öğrenciyi, öğretmenlerini ve personeli esir aldılar.İki Türk çocuğunu ise ailelerine teslim ettiler.
Civan Bey’in bir niyeti vardı: Bu üç yüz Ermeni çocuğunu ,Ermenilerin elinde esir olan Türklerle değiştirmek!Bunu iki kişilik bir posta ile komutan Yzb.Doğan Bey’e bildirdi.Fakat Doğan Bey’in emri kesindi:
,-Onlar Ermeni çocukları olsa bile ,Amerikan öğrencileridir.Amerika’yı karşımıza almayalım.Araştırma yapın ,belge varsa alın, yoksa bırakın.
Elbette bu buyruk Civan Bey ile Enver Abbas’ı üzmüştür!
Bu arada Kolej yönetimi Türk komuta yönetimine yakınlık duyuyor ve Doğan Bey’e uzlaşma teklif ediyorlar. Fakat Doğan Bey:
-Biz ,bu öneriyi kuşatma öncesinde de önerdik.,yanaşmadılar. imdi yanaşıyorlarsa ,aynı şartlardayız.”, dedi.Buluşma yeri Kolej’di,Türk temsilciler ise Civan Bey ile Enver Abbas olacaktı.
Ermeniler bu görüşmeyi kabul ettiler fakat gelmediler. Gelemezlerdi. Çünkü tüm yerli Türk kadın ve erkekleri şehit etmişlerdi . Bunun sorulacağını bildikleri için gelememişlerdir!
Fakat kolej yöneticileri öğrencilerinin hayatını garanti altına almak için birkaç defa Develi’ye gelerek “Kız Yetimhane” açmaya çalışmışlar ve çalışmalarında protestanlaştırma çalışmaları da ağır basınca Develi Kuvva-i Milliyecileri bu çalışmalara son verdirmiştir.
Sonuç.Haçın Savaşı 16.Ekim.1920 tarihinde sona erdi.Haçın adı yerini Saimbeyli olarak değişti.Fransız bayrağı yerini Türk bayrağına bıraktı.Kaymakam Çallıyan yerini Osman Coşkun’a bıraktı.
Şimdi siz bana sorun:
-Amerikan Kız Koleji ne oldu?
Hemen belirtelim ki o da Tarsus Amerikan Koleji’ne taşındı! İki yıl önce Kayseri Develiler Derneği olarak Saimbeyli’de savaşın geçtiği yerleri gezdik. Allah’ın takdiridir ki bu koca okulun yerinde yeller esiyordu !

Share
2.424 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

10+10 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • DEVELİ’DE KADIN HAPİSHANESİ

    04 Mart 2021 Köşe Yazarları

    Develi 1870 yılında Kayseri’ye bağlı bir kaza olmuştur. İlk kaza merkezi bugün, hala yaygın adıyla anılan “Eski Saray” denilen Venk bölgesinde Hüseyin Sağlam‘ın dere kenarındaki evinin bulunduğu alandır. Osmanlı salnamelerinden de öğrendiğimize göre burada iki katlı Kaymakamlık binası çevresinde Müritler Çeşmesi ve Müritler Mescidi, Seyrânî Hamamı, İnkılap İlkokulu. PTT vb. idarî yerler yapılmıştır. Daha sonra bu bina İstiklal İlkokulu’na taşınmıştı. Değerli bir İslam tarihçimiz M.Asım Köksal bu okul’da “sınıf çavuşluğu / sınıf başkanı” olarak ...
  • DÜNYA DİLBİLGİSİ GÜNÜ

    04 Mart 2021 Köşe Yazarları

    Dil, insanı insan yapan değerlerin başında gelmektedir. Dilbilgisi bize dilimizin ses, şekil, cümle yapısı kurallarını öğretmekte olup, imla kuralları da dilimizi yanlışsız yazmamızı sağlamaktadır. Dil, insanların fikir alışverişinde bulunma, birbirleriyle iletişim kurma aracıdır. Her dilin kendine özgü ses dizgesi, söz varlığı ve dil bilgisi kuralları vardır. Dilin bu yönleri, dil biliminin ilgili dallarında incelenmektedir. Bireyin kendi ana dilinin imkân ve zenginliklerini bilmesinin yanı sıra dil becerilerini geliştirmesi için de dil bilg...
  • Develi Tarihi Demirciler Çarşısı

    04 Mart 2021 Köşe Yazarları

    Çok değil bundan 50 yıl önce Develi birinci sınıf bir çarsıya sahipti, bu çarşı Demirciler Çarşısı diye anılırdı. Develi’nin kırk köyünden başka; Yahyalı, Yeşilhisar, Feke, Göksun, Tomarza halkı ve bu kasabaların 180 köyü alışverişini buradan yapardı. Kayseri’ye pek nadir gidilirdi. Yoğurt Pazarı olarak anılan küçük bir çarşı daha vardı, burada manifaturacı, berber, terzi, bakkal gibi birkaç küçük esnaf bulunurdu. Diğer mahallelerde sadece bakkal dükkânları ve mahalle fırınları vardı. Ana büyük çarşı Fenese’deydi. Demirci ustaları...
  • M.Taki Cebeci’den Erciyes ve Özal Şiiri

    26 Şubat 2021 Köşe Yazarları

    Erciyes'in gölgesine sığmayan ecdadın torunlarına armağan, heybetli, esen yeli sert Erciyes üzerine yüzlerce şiirler yazılmıştır. İşte o güzel şiirlerden biride Amcam Emekli Öğretmen M.Taki Cebeci'den armağan. ERCİYES: Müstakbel Develi Vilayetinin Soyadı. NUH'un tufanına boyun eğmemiş Toprağına yadel eli değmemiş Tırmanıp tepene çıkmak isterken Yolda taş kesilmiş gelin ERCİYES. Yazın, kışın eksik olmaz dumanı, Dört mevsim başında beyaz yemeni, TEKİR yaylasında kışın harmanı MART' ta geçit vermez yolun ERCİYES. Halı dokur Hisarcık...