logo

HAÇIN HARBİ’NDE AMERİKAN KOLEJİ VE CİVAN BEY

İstiklal Harbi’nin en önemli cephelerinden biri de Güney Cephe yani Çukurova Bölgesi’dir.Bu bölgede Fransızlar Ermenileri kendi saflarında tutarak,Türklere karşı kullanmışlardır.Şimdiki adı Saimbeyli denilen kazamızı Aram Çavuş adlı bir kamavur başkanlığında Ermeni yoğunluğunu artırmışlar ve Fransız desteğini de alarak en sert savaşlar burada gerçekleşmiştir.
Sekiz aya varan zorlu bir mücadeleden sonra Ermeni militanlar onca yaptıkları katliamlar sonrasında, bir ihanet sonrası Aram Çavuş ve dört yüze Kazanın adıda Haçın adı da savaşta şehit düşen Saim Bey’in adı verilerek yakın avanesi ile birlikte Adana’ya doğru. çay içerisinde saklanarak kaçmışlardır!
Haçın’ın kurtuluşu Kuvva-i Milliyetçilerin büyük bir başarısıdır.Savaş sonrasında bütün Türklerin şehit oldukları görülmüştür. Haçın,Feke ve Kozan üçlüsünün kurtuluşunda Develi Kuvva-i Milliyecilerinden Belediye Başkanı Kaymakam Atıf Tüzün ,Kamberli Osman ve Osman Coşkun gibi liderlerin büyük rolü olmuştur.
Savaş sırasında Bnb.Kemal ile Yzb.Osman Tufan Beylerin komutasında Kuzey Cephe Komutanı :Osman Coşkun,Güney Cephe Komutanı :Kamberli Osman,Doğu Cephe komutanı:Saim Bey,Batı cephe komutanı:Sinan Tekelioğlu görev almışlardır.Savaş bittikten sonra Osman Coşkun kaymakam olmuştur.Kazanın adı da savaşta şehit düşen Saim Bey’in adı verilerek “Saimbeyli olarak değiştirilmiştir.
İşte bu savaş sırasında Ermeniler için en önemli haber alma ve toplantı yapma merkezi vardı: Kirkot Cephesi içerisinde dokunulmazlığı olan Amerikan Koleji.Bütün idarecileri Amerikalı olan bu okulun üç yüze yakın öğrencisi vardı.Bunlar içerisinde iki Türk kız öğrencisi vardı.1911 yılında atlara binmiş ve korumaları eşliğinde Develi’ye gelirken çekilen resimde müdireleri ile birlikte üç bayan gözükmektedir.
Yabancı ülkeler Osmanlı Devleti içindeki reaya denilen yabancı unsurların kültürlerini korumak, hangi milliyete aitse geliştirmek ve yeri geldiğinde özellikle Ermenilerin istiklali için kurucu insanlar ve militanlar yetiştirmek amacıyla kolejler açmaya başlamışlardı.Dinî olarak da insanları protestanlaştırmaktı.Ayrıca bulundukları yörenin ekonomik yapısını kontrol altına almaktı.
İşte Osmanlı Devletini çökertme amaçlı bu misyoner çalışma için 186O’da Amerikalı misyonerler Develi’de,Gölemen mevkiinde bir Amerikan Koleji açmak istemişler , fakat Develi münevverlerinin karşı çıkmaları ile ancak Talas’da açmışlardı.
İşte ikinci hamle Haçin için yapıldı ve 1862 yılında Amerikalı misyoner Coffing, okul açmak üzere Haçin”e geldi, ancak Payas yolunda öldürüldü.Aynı amaçla Coffing’in eşi 1880″li yıllarda Haçin”e gedi. Bayan Coffing”in düşüncesi ise Haçin”de Ermeni ailelerinin muhtaç kız öğrencilerinin okutulmasını sağlayacak modern bir okul yapımını gerçekleştirmek idi. Haçin”in kuzeyinde bulunan dağların eteklerinden süzülerek gelen Kirkot çayının kuzeyindeki dağ eteğine Amerikan Kız Koleji”nin yapılması çalışmaları başlatıldı. 188O’de Amerikan kız kolejini açtı.O yıllarda Haçın 10.000 nüfuslu bir yerdir. Bu Amerikan Kız Koleji savaş sırasında istihbaratî bir mekandı.Gerekli toplantılar emin bir şekilde burada yapılıyor ve kararlar alınıyordu.
Savaş sırasında bu bölgenin,Kirkot Cephesi/Doğu Cephesi komutanı,Develi’li Civan Bey takma adıyla Velittin Bey’di.Yardımcısı da Niğdeli Enver Abbas’dı.Bir fırsatını bularak 300’e yakın Ermeni öğrenciyi, öğretmenlerini ve personeli esir aldılar.İki Türk çocuğunu ise ailelerine teslim ettiler.
Civan Bey’in bir niyeti vardı: Bu üç yüz Ermeni çocuğunu ,Ermenilerin elinde esir olan Türklerle değiştirmek!Bunu iki kişilik bir posta ile komutan Yzb.Doğan Bey’e bildirdi.Fakat Doğan Bey’in emri kesindi:
,-Onlar Ermeni çocukları olsa bile ,Amerikan öğrencileridir.Amerika’yı karşımıza almayalım.Araştırma yapın ,belge varsa alın, yoksa bırakın.
Elbette bu buyruk Civan Bey ile Enver Abbas’ı üzmüştür!
Bu arada Kolej yönetimi Türk komuta yönetimine yakınlık duyuyor ve Doğan Bey’e uzlaşma teklif ediyorlar. Fakat Doğan Bey:
-Biz ,bu öneriyi kuşatma öncesinde de önerdik.,yanaşmadılar. imdi yanaşıyorlarsa ,aynı şartlardayız.”, dedi.Buluşma yeri Kolej’di,Türk temsilciler ise Civan Bey ile Enver Abbas olacaktı.
Ermeniler bu görüşmeyi kabul ettiler fakat gelmediler. Gelemezlerdi. Çünkü tüm yerli Türk kadın ve erkekleri şehit etmişlerdi . Bunun sorulacağını bildikleri için gelememişlerdir!
Fakat kolej yöneticileri öğrencilerinin hayatını garanti altına almak için birkaç defa Develi’ye gelerek “Kız Yetimhane” açmaya çalışmışlar ve çalışmalarında protestanlaştırma çalışmaları da ağır basınca Develi Kuvva-i Milliyecileri bu çalışmalara son verdirmiştir.
Sonuç.Haçın Savaşı 16.Ekim.1920 tarihinde sona erdi.Haçın adı yerini Saimbeyli olarak değişti.Fransız bayrağı yerini Türk bayrağına bıraktı.Kaymakam Çallıyan yerini Osman Coşkun’a bıraktı.
Şimdi siz bana sorun:
-Amerikan Kız Koleji ne oldu?
Hemen belirtelim ki o da Tarsus Amerikan Koleji’ne taşındı! İki yıl önce Kayseri Develiler Derneği olarak Saimbeyli’de savaşın geçtiği yerleri gezdik. Allah’ın takdiridir ki bu koca okulun yerinde yeller esiyordu !

Share
3.110 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

3+5 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • İŞYERİNİN DEVRİ HALİNDE İŞ SÖZLEŞMELERİNİN DURUMU

    26 Ocak 2022 Köşe Yazarları

    İşçi işveren ilişkisinin önemli ölçüde korunması, geçerli ya da haklı bir neden olmaksızın sona erdirilememesi ve işçinin gelirinde sürekliliğin sağlanması modern iş hukukunun en temel gayelerinden birini oluşturur. İş hukukunun bu temel gayesini tehlikeye sokan en önemli nedenlerden biri işyerinin devir yoluyla bir işverenden başka bir işverene geçmesidir. İşyeri devri başta satım sözleşmesi olmak üzere, işyerinin kiralanması, intifa hakkının kurulması vb. yollarla devretme, işverenin ölümü, işyerinin özelleştirilmesi ya da devletleştirilmesi,...
  • REKABET NEDEN ÖNEMLİDİR?

    26 Ocak 2022 Köşe Yazarları

    Rekabet, yaşantımızda sık kullanılan kelimelerden birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Hem sosyal medyada hem de gündelik yaşantıda kullanılan rekabet kelimesi uzun yıllardan beri dilimizdedir. Rekabet, üstünlük sağlama amacı ile rakiplere karşı yürütülen yarışma etkinliklerinin bütünüdür. Bu terim işletmecilik, iktisat, çevrebilim, spor ve sanat dallarını da içeren alanlarda sıkça kullanılmaktadır. Rekabet iki ya da daha çok güç, kuruluş, işletme, sistem, birey ya da grup arasında yer alabilmektedir. Diğer bir ifadeyle rekabet, hırs, başarma...
  • Gurbette Yıllar 2

    26 Ocak 2022 Köşe Yazarları

    Gurbette Yıllar 2 (Birfâni Tornacı Ömer) İlçemiz Bakırdağı Mahallesi sakinlerinden ve “Birfâni Tornacı Ömer” mahlasıyla bilinen Ömer Develioğlu’nun ikinci şiir kitabı olan “Gurbette Yıllar 2” şiir kitabı Develi Belediyesi Kültür Yayınları arasında çıktı. Başkanımız Mehmet Cabbar’a, Kültür Müdürü Ali Orhan’a ve emeği geçenlere teşekkür ederim. Kitabın Önsözünden: Köklü bir edebiyat gelenek ve birikimimiz içerisinde şiirin ayrı bir yeri vardır. Millet olarak da şiire ayrı bir önem vermişizdir. Derviş Osman, Âşık Seyrani, Ali Celalettin, A...
  • Süphan Dağı Efsanesi

    19 Ocak 2022 Köşe Yazarları

    Doğu’nun uzun kış gecelerinde nenemi dinlemeye bayılırdım.  Siyabend ile Hace’nin hikâyesi, Süphan Dağı’nda geçiyordu. Zozan (yayla) nenem anlatırken bende gözümün önünde Süphan Dağı olayını yeniden yaşıyordum. Nasıl unuturum Siyabend’in parmak ısırtan kahramanlığını? Ve göz yaşartan hikâyesini. Süphan Dağı eteklerinde yaşayan bir yiğittir. Yoksul bir köylüdür. Zayıf ve cılız delikanlıdır. Bu nedenle ona Kürtçede “ipin gölgesi”anlamına gelen Siyabend adı verilir. Annesi, babası, kardeşi yoktur. Amcasının sürülerine çobanlık yapar. Her gün S...