logo

Everekli Halk Ozanı Âşık Seyrani


Orhan CEBECİ
orhan@cagdasdeveligazetesi.com.tr

 

Ülkemizin en büyük dağlarından biri, Erciyes… Evet o Erciyes ki sönmüş bir yanardağ… Rivayete göre 1800’lü yıllarda Kayseri’nin medar-ı iftiharı olan Seyrani dünyaya geldiği sene de püskürtmüş lavlarını… Evet o Erciyes Dağı ki sönmüş büyük bir volkan, bağrından çıkardığı aziz evladının şahsında ete kemiğe bürünerek söz olmuş, şiir olup, zulmün, ikiyüzlülüğün, haksızlığın, sahtekarlığın, ahlaksızlığın üzerine ikinci kez patlamış.
Türk edebiyatının en ünlü simalarından biri olan Seyrani’nin aşık geleneği içinde sade kişilikten sanatçı kişiliğe geçişi kısaca hayatı şöyle anlatılır:
Aşık Seyrani’nin Hayatı:
Asıl adı Mehmed olan Seyrani’nin, babası Oruza Mahallesi’nin Camii imamı Cafer Efendi, annesi ise Emine Hanımdır. Seyrani dört kardeş olup, ailenin en büyük oğludur. İlköğrenimini babasından alır. Yaz mevsiminin mehtaplı bir gecesinde evlerinin kapısı vurulur:
– Cemaat dışarıda kaldı, sabah namazının vakti geçiyor. Diye bir ses yükselir.
Babası Cafer Efendi yatağından telaşlı bir şekilde kalkarak o zaman on beş yaşında olan oğlu Mehmed’i camiiyi açmak ve kandilleri yakmak üzere camiye gönderir.
Çocuk kilitli camiinin kapısını anahtarıyla açar; fakat kandilleri yanık bulur. Donuk ve ölgün ışıklar saçan kandillerin titreyen ışıltıları altında peş peşe ve düzgün saf tutan yeşil sarıklı, beyaz sakallı, iri yapılı güzel kıyafetli ve nur yüzlü bir cemaat görür.
Mehmed saftaki bir kişilik boşluğu görür. Hemen oraya girip namaza durur. Selam verip dua yapıldıktan sonra mihraptaki zat Mehmed’e bakıp
– “Yaklaş oğul, yaklaş” deyince bütün cemaat ayağa kalkıp saygıyla yol verir.
Mehmed eli göğsünde saygıyla yaklaşıp diz çöker ve o mübarek zatın elini öper. O da diğer elindeki aşk şerbetini Mehmed’e uzatır.
– İç oğul iç, dost elinden aşk şerbetini iç de hidayete eriş. Sen de düştün aşk denizine, yüz yüzebildiğin kadar. Diyerek, başarılar diledikten sonra hep birlikte camiden çıkarlar. Mehmed yeni arkadaşlarına, Anahtarı eve bırakıp size yetişirim. Diyerek eve gelir caminin anahtarını eve bırakır. İlibe Dağı istikametine giden arkadaşlarının peşinden koşar. Dağları taşları, köyleri ve kasabaları ne kadar ararsa da bulamaz. Baygın ve bitkin bir halde Bileç teki kendi bağlarına düşer. Birkaç gün derin bir uykuya dalar. Tesadüfen o gün bağa gelen annesi Emine Hanım tarafından bulunur. Anne şefkatiyle oğlunu bağrına basan annesi Emine Hanım
– Mehmed’im buralara seyrane mi geldin? Der. Böylece annesi mahlasını vermesine vesile olur.
Seyrani’nin Şairliği:
Şiirlerini, Hak’tan gelen ilhamlardan almış ritmik ve intizamlı bir şekilde hazır cevap olarak söylemeye başladığı yıllarda ilçede bulunan Halasiye Medresesi’nde iki sene okur. Sonra Develi eşrafının öncülüğü ile Seyrani evlendirilir. İki oğlu, dört de kız evladı dünyaya gelir.
Aşık Seyrani İstanbul’da Yıldız Sarayında:
Vatani görevini altı yıl yaptıktan sonra Develiye döner. Önce Adana, Maraş, Konya, Çorum gibi yakın illeri gezer, âşıklarla yarışır ünü her geçen gün yurt çapına yayılır. Seyrani İstanbul’a gitmeğe karar verince yakın ahbabı Türk dostu tüccar “Sultanoğlu” lakabıyla tanınan Ermeni Agop Ağanın at arabasıyla İstanbul’a giderek âşıklar kıraathanesine varırlar. Âşık Nâmi adında yaşlı ve meşhur zat ile yarışır. Geleneğe göre Seyrani Nâmi’nin elini öper. Tesadüfen kahvede seyredenler arsında sarayın subaşısı (Sular İdaresi Başkanı) Develi-Tombak Köyü’nden Hacı Maviş Ağa, Seyrani’nin ismini duyunca gelir kucaklar. Yıldız Sarayı’na götürüp misafirhanede ağırlar. Buradaki makam ve mevki sahibi hemşehrileriyle tanıştırılır.
Seyrani ilk sene şair Celalettin ile Sular İdaresi’nde çalışmış, sonra Saraydaki yüksek rütbeli ve her yerde sözü geçen vefakâr hemşehrilerinin yardımı ile İstanbul’un en gözde medreselerinden biri olan Köprülü Mehmed Paşa Medresesi’ne hiç aralık vermeksizin yedi sene devam etmiş ve birincilikle icazet almıştır.

Seyrani Arapça, Farsça olmak üzere birçok dini eser okur ve kütüphanelerde araştırmalarda bulunur. En önemli toplumsal meseleleri ve dini konuları çözecek kadar keskin zekâ, kuvvetli bir fikre, geniş ve kuşatıcı bir akla sahiptir. Eğer istese Müftü ve müderris (Profesör) olabilirdi. Fakat o hak aşığı zulümlere karşı hakkı savunma yolunu seçmiştir. Seyrani Hüsnü hat ve nakkaşlığı ile de namlı bir şahsiyettir.
Seyrani Kervanla Haleb’e Kaçırılıyor.
Seyrani gördüğü bir takım olumsuzluklardan dolayı sarayı terk eder. İstanbul’daki ulema ve halk meclislerinde toplumu nasihat ve şiirleriyle uyandırır. Hicivleri ve taşlamaları Saraya dokununca yakalanıp hapse atılmak üzere karar çıkar. Saraydaki hemşehrilerinden Hacı Maviş Ağa’nın yardımlarıyla Seyrani Halep’e giden kervanın içine katılıp Halep’e gönderilir.
Gurbet çilesini Halep’te doldurup memleket hasretine dayanamaz olunca Hacı Maviş Ağa’yı ararlar oda sultan Abdulmecid’e rica eder af haberi üzerine aylar süren yolculuktan sonrasında memleketi olan Develi’ye döner. Ömrünün son zamanları sıkıntılar içinde geçen Seyrani’nin yaratılışındaki gönül zenginliği, zalim ve kızgın açgözlü kimselerin soğukkanlılığıyla iyi karşılamaya kendisini sevk etmiş ve bir derviş sabrı ile fakirliğin zorluğunu yenmiştir.
Yarın Benim Bayramım Var:
Bir sabah Seyrani samimi dostlarına:
-Yarın sabahleyin benim bayramım, düğünüm var, mutlaka gelin diye tembihler ve evine döner.
Ertesi sabah ebedi âleme göç eder.(1866) Seyrani’nin sonsuz âleme göçüşüne rağmen şiirlerinin ahengi Anadolu’nun dik yamaçlarında, solgun ovalarında birçok zaman titreyip akisleri ufukları çınlatmaktadır. Seyrani ve şiirleri hakkında onlarca kitap vardır. Seyrani’nin torunlarının onu ve şiirlerini tanıması için kaleme alınan 500 sayfa kitabın önsözünden hayatını anlatan bir bölüm. Şiirleri ve sanatı ile onu zaman zaman tanıtmayı bir görev biliyorum. Ruhun şad mekânın cennet olsun Seyrani baba. Barış abidesi Aşık Seyrani’nin şu deyişi ile yazıma son veriyorum.
Kalbini geniş tut sıkma Seyrani
Rıza-i Bariden çıkma Seyrani
Gönül Beytullahtır yıkma Seyrani
Elinden gelirse imaret eyle.
Kaynak: Seyrani Divanı, Develi Belediyesi Yayınları No:13 Şubat 2013 İstanbul-Mütercim Ömer Atmaca
(Haftaya Aşık Seyrani İçin Övgüler)

Çağdaş Develi Gazetesi, 27 Eylül 2019, Sayfa 7

Share
492 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

9+2 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Âşık Seyrani Bektaşi Şairi miydi?

    11 Ekim 2019 Köşe Yazarları

      Seyrani'ye asılsız ve kasıtlı olarak aşırı derecede içkiye düşkün bir Bektaşı şairi iftirası nasıl atıldı? Merhum hocam Ahmet Hazım Ulusoy'un hazırladığı “Sanihat-ı Seyrani adlı eserini bastırmak üzere 1924 yılında İstanbul'a gider. O dönemde İctihat Mecmuası'nı çıkaran Dr. Abdullah Cevdet'in İstanbul Cağaloğlu'ndaki idare yerine uğrar. Bilindiği gibi: Gençliğini İsviçre'de hayatının bir kısmını da Avrupa'da geçiren Abdullah Cevdet'in dinsiz olduğunu ve namazının kılınmamasını söylenmişse de Ayasofya Camii imamı hatibi cenaze namaz...
  • DÜNYA GIDA İSRAFINI ÖNLEME HAFTASI

    11 Ekim 2019 Köşe Yazarları

      Gıda (besin), canlıların gelişip güçlenmesi ve yaşaması için ihtiyaç maddelerdir. Her canlının hava, su gibi gıdalara da ihtiyacı vardır. İsraf kelimesini tanımlamak gerekirse, ihtiyaç duyulandan fazla alınması, kullanılması ya da yeteri kadar kullanılmadan atılması şeklinde açıklanabilir. Gıdaların israf edilmesi, yeteri kadar tüketilmeden atılması ya da ihtiyaç duyulandan fazla gıda ürünü alınması, bugün olmasa da yarın büyük bir açlık sorunu ile karşılaşmamıza neden olacaktır. Çöpe atılan, ziyan edilen ekmek, yemek, sebze ve meyve...
  • DEVELİ’DEN KİMLER GELDİ, KİMLER GEÇTİ: III DR.RECAİ ÖZDİL

    11 Ekim 2019 Köşe Yazarları

    Son dönem müzik hayatımızda üzerinde durulması gereken kişilerden biri de Dr.Recai Özdil'dir Kendisini bir tesadüf eseri 1967 yılında Ankara'da, Anafartalar Caddesi'ndeki muayehanesinde tanımıştım. Muayenehanesinde, DTCF Türkoloji bölümünde okurken İlhan isminde bir arkadaşım çalışıyordu. Niğdeli .Onunla fakültenin akşam bölümünde okuyor ve aynı zamanda aynı evi paylaşıyorduk. İkimiz de gündüzleri işimize, akşamları da eğitimimize gidiyorduk. İlhan ile beraber de Melek Hanım adında bir hemşire çalışıyordu. Bir vesile onları ziyarete gitti...
  • Aşık Seyrani İle İlgili Övgüler

    04 Ekim 2019 Köşe Yazarları

      Seyrani'nin hayatı şiirleri üzerine birçok bilgi ve belge mevcuttur. 25'in üzerinde hayatı ve şiirleri ile ilgili kitap ve hayatını anlatan bir biyografik roman yazılmıştır. Seyrani hakkında asılsız mesnetsiz yazıları kaynak göstererek yanlış tanıtılmasına cevap olarak değerli üstatların, tarihçilerin, yazarların Seyrani hakkındaki görüşlerine yer verdim. Yer verdiğim bu övgüler ona değer veren Seyrani dostlarına bir armağanımdır. * Seyrani ekseriyetle sofiyane ve ahlaki mahiyette olan şiirlerinde halk edebiyatı ananaleri, halk ahlak...
astropay bozdurma bitcoin bozdurma paykwik bozdurma