logo

DÜNYA VEGAN GÜNÜ

Vegan ya da veganlık kelimelerini son zamanlarda mutlaka duymaya başlamışsınızdır. Dünyanın dört bir yanında kadın, erkek, genç, yaşlı demeden birçok insan veganlığı seçmiş olup, bunu bir yaşam biçimi olarak kabul etmeye başlamıştır. Vegan, hayvanlardan elde edilen hiçbir besini tüketmeyen kişileri ifade etmektedir.

Vegan bir yaşam biçimidir. Toplumuzda kendisini sadece kolayca değil, her şeyden önce kendi yiyecek ve kıyafetleri için hayvanlara acı çektirmeye gerek kalmadan uygulanabilecek bir tarz olarak daha fazla yer edinmektedir. Sözlüğe göre veganlık, hayvan kökenli gıdaları ve bütün hayvansal ürünleri kullanmayı ya da tüketmeyi reddetmektir.
Dünya Vegan Günü, her yıl 1 Kasım’da dünya çapında veganlar tarafından kutlanan bir gündür. Dünyanın dört bir yanında, bu özel gün sergiler, seminerler, restoran spesiyaliteleri ve etkinlikler aracıyla coşkuyla kutlanmaktadır. Bu özel günde, veganların yaşam tarzları tanıtılmakta ve benimsemek isteyen herkes için hayvan hakları konusunda farkındalık yaratılmakta ve vegan bir yaşam tarzının yaygın olarak benimsenmesini savunmaktadır. Veganlık dünyada ve ülkemizde hızla yayılmaya devam etmektedir.
Veganlık veya vejetaryenlik terimi, 1944 yılında ortaya çıkmasına rağmen, etten kaçınma kavramının geçmişi eski Hint ve Doğu Akdeniz toplumlarına kadar uzanmaktadır. Vegan Derneği, 1944 yılında Donald Watson, Elsie Shrigley, George Henderson ve eşi Fay Henderson tarafından tescilli bir hayır kurumu ve dünyanın en eski vegan organizasyonu olarak Birleşik Krallıkta kurulmuştur.

Vegan terimi, açıkça Vejetaryen kelimesinden türetilmiştir. O zaman ki farklılaşma, veganların süt ürünleri tüketmemesiydi. Daha sonra bu tanım yumurtaları da kapsayacak şekilde genişletildi. 1951 yılında veganlık hayvanların hiçbir şekilde sömürülmesine katılmayan insan hareketi haline gelmiştir. Et ve et ürünlerinin yanında süt, yumurta, peynir ve bal gibi besinler de veganların tüketmediği ürünler arasında yer almaktadır. Buna kürk, deri veya diğer hayvansal ürünler de dâhildir.
Veganlar ve vejetaryenler et yememeyi tercih etmektedirler. Ancak veganlıkta katı kurallar bulunmaktadır. Vegan ve vejetaryenlik tanımlarına bakıldıktan sonra esasında bu iki beslenme modeli arasındaki farklar kolaylıkla anlaşılabilmektedir. Söylediğimiz gibi veganlar peynir, bal, yoğurt, kaymak vb. hiçbir hayvansal gıda tüketmemektedir. Buna karşılık vejetaryenler, beslenmesinde genel olarak sadece et tüketimini sınırlandırmaktadır. Veganizm, vejetaryenliğin aşırı şeklidir.

Hayvanlara yönelik sömürünün karşısında durduğunu ifade eden veganlar, beslenme haricinde de tüm hayvansal kaynaklardan uzak durmaktadır. Örneğin; hayvansal ürün içeren giyim ve bakım ürünleri veganlar tarafından tercih edilmemektedir. Hayvanların insanlara keyif vermek için kullanıldığı sirk, akvaryum ve hayvanat bahçesi gibi mekânlar da veganlar tarafından desteklenmemektedir.
Veganlar için kırmızı ve beyaz et tüketimi yerine bitkisel proteinleri artırmak faydalı olmaktadır. Bu noktada, kuru fasulye, siyah mercimek, maş fasulyesi ve barbunya protein açısından önemli gıdalardır. Özellikle veganlarda vücut gerekli enerjiyi karşılayamadığı için makarna gibi basit karbonhidratlara aşırı yönelim göstermektedir. Kan şekeri düzensizliğine bağlı devamlı tatlı atakları yaşanırsa veganlık kilo almaya da sebep olabilmektedir. Bütün bu olumsuzlukların yanı sıra, özellikle mide ve kalp sağlığı açısından kolesterol, trigliserid, trans yağ ve doymuş yağ asitleri gibi kalp sağlığına zararlı etmenler olmadığı için faydalıdır.
Türk mutfağındaki birçok yemek, doğal olarak vegan ve vejetaryen kesime hitap edecek şekilde bol çeşide sahiptir. Çünkü Türkiye’de hem lezzetli, hem bol, hem de her cebe uygun olan birçok sebze yemeği seçeneği vardır. Dolayısıyla Türkiye’de etsiz bir vegan yemeği zahmetsiz hale gelmektedir.
Vegan ölüm oranları oldukça düşüktür. Vegan erkekler, vegan olmayan yaşıtlarından en az 9,5 yıl daha uzun yaşamaktadır. Vegan kadınlar, et yiyen diğer kadınlardan en az 6.1 yıl daha uzun yaşamaktadır.
İnsanlar etik veya çevreci sebeplerle vegan olabilecekleri gibi, sağlıklarına faydalı olduklarını düşünürlerse de vegan olabilirler. Aslında sanılanın aksine hayvansal gıdalar tüketmeden de vücudumuzun ihtiyaçlarını karşılayabiliriz.

Share
246 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

4+8 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • FEDAKÂRLIK VE DİĞERKÂMLIKTA ZİRVE KAVRAM “ÎSÂR”

    21 Haziran 2024 Köşe Yazarları

    21. yüzyılın ilk çeyreğini bitirirken; vekalet savaşlarının arttığı, terör olaylarının çoğaldığı ve devlet ya da hükümet başkanlarına suikastların yapıldığı bir dönemin içinden geçiyoruz. Bununla beraber hem nükleer hem de konvansiyonel silahlanmanın hızla arttığı ve Gazze başta olmak üzere soykırımların yapıldığı, bu yetmiyormuş gibi Filistin, Somali ve Sudan’da açlıktan ve susuzluktan insanların hayatını kaybettiklerini biliyoruz. Dünyada savaşların, iç karışıklıkların, terör hadiselerinin nerede ise tamamı İslam coğrafyasında ve kara Afri...
  • DÜNYA YOĞA GÜNÜ

    21 Haziran 2024 Köşe Yazarları

    Yoga, günlük yaşamda çok sık duyduğumuz bir kavram olsa da çoğumuz yoganın tam olarak ne olduğunu açıklamada zorlanırız. Yogayı yalnızca bedensel egzersizlerden oluşan bir spor ya da meditasyon (derin düşünce) yapmak olarak değerlendirmek yogayı anlatmak için yeterli olmayacaktır. Yoga yaygın olarak bir dizi esneme egzersizi olarak anlaşılsa da aslında çok daha geniş bir anlamı vardır. Anlamı birlik ve bütünlük olan yoga, nefes egzersizleri, beden hareketleri ve zihinsel meditasyonlardan oluşan bütüncül bir sistemdir. Yoga, zihin ve beden ar...
  • TEVHİT, TAKVA VE TESLİMİYETİN ADIDIR KURBAN

    14 Haziran 2024 Köşe Yazarları

    Sözlükte yaklaşmak, Allah’a (c.c.) yakınlaşmaya vesile olan şey anlamlarına gelen kurban, dinî bir terim olarak, Allah’a yaklaşmak ve O’nun rızasına ermek için ibadet maksadıyla, belirli şartları taşıyan hayvanı usûlüne uygun olarak kesmeyi ve bu amaçla kesilen hayvanı ifade eder. Kurban Bayramı’nda kesilen kurbana "udhiyye", hacda kesilen kurbana ise "hedy" denir. Kurban, Kur'ân-ı Kerîm, Sünnet ve icmâ ile sabit bir ibadet olup hicretin ikinci yılında meşru kılınmıştır. Kur'ân-ı Kerîm’de şöyle buyrulmaktadır: “Allah’ın kendilerine rızık ola...
  • DÜNYA DİKİŞ MAKİNESİ GÜNÜ

    14 Haziran 2024 Köşe Yazarları

    Dikiş makinesi, kumaşları birleştirmek veya tamir etmek için kullanılan bir makinadır. İplikleri dikiş yerine takan ve bir iğne yardımıyla ipliklerin kumaşa geçmesini sağlayan bir mekanizmaya sahiptir. Dikiş makinesi, manuel olarak çalıştırılabileceği gibi modern modellerde elektrik veya bilgisayar kontrollü olabilir. Günümüzde çok çeşitli dikiş makineleri bulunmaktadır ve her biri farklı özelliklere sahiptir. Dikiş makinesi, giysilerin ve diğer kumaşların dikilmesini kolaylaştıran, pratik ve hızlı bir araçtır. Bu teknolojik cihazın icadı, t...