logo

DÜNYA OKYANUS GÜNÜ

Kıtalar arasındaki büyük çukurlarda kalan geniş ve derin su kütlelerine Okyanus denir. Okyanus, kıtaları birbirinden ayıran engin, açık denizlerdir. Okyanuslar denizlere göre çok daha geniş ve derindir. Ortalama derinlikleri 3 bin metreden fazla olan okyanuslar dünyamızın üçte ikisini yani yeryüzünün %70’ini kaplamaktadır.
Okyanuslar, yaşadığımız gezegenin yüzeyinin üçte ikisini kaplaması nedeniyle, dünya ekosistemlerini ve atmosferi büyük ölçüde etkilemekte ve bu yüzden önemi nispeten yüksektir. Okyanuslar soluduğumuz oksijenin büyük bir bölümünü oluşturur ve her şeyden önce, atmosfere yaydığımız karbon emisyonlarının büyük bir kısmını emerler. Ek olarak, hem içinde yaşayan canlılara hem de bizim için gıda ve besin maddeleri sunarlar. Küresel iklimin önemli düzenleyicileridirler ve turizm, balıkçılık ve petrol gibi diğer deniz kaynakları için dünyadaki birçok ülke için ekonomik olarak hayati öneme sahiptirler.

Okyanuslar, gezegendeki birçok meteorolojik olayın belirleyicileridir ve iklimi etkilemektedir. Okyanuslardaki büyük su kütleleri atmosferle ısı alışverişinde bulunmakta ve dünya çapında sıcaklıkları düzenlemektedir.

8 Haziran tarihinde kutlanan ve özel bir gün olan
“Dünya Okyanus Günü”, 1992 yılında Birleşmiş Milletler tarafından Rio de Janeiro’da yapılan Yeryüzü Zirvesi’nde kararlaştırılmış, ancak resmileşmemiştir. Bu özel gün, resmi şekilde ilk kez 2008 yılında kabul edilmiştir. Dünya Okyanus Günü, birçok ülkede çeşitli etkinliklerle kutlanmaktadır.

Dünya Okyanus Günü, okyanusların dünya üzerindeki yaşam ve vahşi yaşama olan katkısına dikkat çekmek amacıyla gündeme gerilmiştir. Okyanus ve denizlerin, karbonların emilmesinde, iklim değişikliği ile mücadelede, güneş enerjisinin dağıtımında stratejik rolleri bulunduğu gerçeğinin vurgulandığı günde, insan varlığının sürdürülebilmesi için deniz ve okyanusların rasyonel kullanılması gereklidir.

Üzerinde yaşadığımız gezegenimizin toplam yüzeyinin %70’ini kaplayan okyanuslar, dünyanın sahip olduğu hava ve iklimin önemli bir itici gücüdür. Dünya ticaretinin % 90’ından fazlasını taşımakta ve kıyıdan 100 km uzaklıkta yaşayan insanların % 40’nı da beslemektedir. Dünya ikliminin en önemli öğesi ve atmosferden karbon emiliminin en önemli aktörü yine okyanuslardır. Gerçekte yeryüzündeki yaşam büyük ölçüde okyanuslara bağlıdır.
Dünyamız üzerinde bulunan okyanuslar; Büyük Okyanus (Pasifik Okyanusu), Atlas Okyanusu (Atlantik Okyanusu), Hint Okyanusu, Güney Okyanusu (Antarktika Okyanusu) ve Arktik Okyanus (Kuzey Okyanus)’tur. Bunların arasında dünyanın en büyük okyanusu Büyük Okyanustur. Normalde dünya yüzeyindeki okyanusların sayısı dörttür. Ancak bir okyanus daha olduğu düşünülmektedir. Bunun da Güney Okyanus olduğu belirtilmektedir. Bu okyanusun varlığı daha tam olarak kanıtlanmamıştır. Pasifik Okyanusun adını, ispanya krallığı adına Dünyayı dolaşan Portekizli denizci Ferdinand Magellan vermiştir.
Sonuç olarak küresel hava koşulların değişmesi nedeniyle okyanuslar daha sıcak ve asidik hale gelmekte ve bunların sonucunda buzlar erimektedir. Okyanuslardaki ekosistemler artık ciddi bir şekilde acı çekmektedir. Onlara güvenen topluluklarda bu acı içerisinde yer almaktadır. Günümüzde farkında olmasak da 3 milyardan fazla insan geçimini deniz ve kıyılardaki biyo çeşitliğine bağlamıştır. Denizlerde yaşayan canlı türlerinin sayısı her geçen gün azalmakta ve bazı türler de yok olabilmektedir. Okyanuslar bizim hayatımızdır.
Bu yüzden onları korumalıyız ve onları iyi durumda tutmalıyız ki hem biz hem de yaşayan canlılar ve gezegenin iklimi istikrarlı ve iyi durumda kalabilsin.
Ne yazık ki, okyanusların gezegendeki yaşam için bu hayati önemi, insanın onu kontrolsüz bir şekilde sömürmesine neden olmaktadır. Aşırı avlanma, yasadışı balıkçılık, sürdürülemez su ürünleri yetiştiriciliği uygulamaları, deniz yaşam alanlarının trol veya kirlilik yoluyla yok edilmesi, yerli türleri yok eden ve yerinden eden istilacı türlerin ortaya çıkması, aşırı kirlilik gibi insan baskılarından bahsediyoruz.
Diğer taraftan okyanusların iklim değişikliği ve asitlenmesi ciddi hasara neden olmaktadır.

Share
112 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

10+9 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • TEVHİT, TAKVA VE TESLİMİYETİN ADIDIR KURBAN

    14 Haziran 2024 Köşe Yazarları

    Sözlükte yaklaşmak, Allah’a (c.c.) yakınlaşmaya vesile olan şey anlamlarına gelen kurban, dinî bir terim olarak, Allah’a yaklaşmak ve O’nun rızasına ermek için ibadet maksadıyla, belirli şartları taşıyan hayvanı usûlüne uygun olarak kesmeyi ve bu amaçla kesilen hayvanı ifade eder. Kurban Bayramı’nda kesilen kurbana "udhiyye", hacda kesilen kurbana ise "hedy" denir. Kurban, Kur'ân-ı Kerîm, Sünnet ve icmâ ile sabit bir ibadet olup hicretin ikinci yılında meşru kılınmıştır. Kur'ân-ı Kerîm’de şöyle buyrulmaktadır: “Allah’ın kendilerine rızık ola...
  • DÜNYA DİKİŞ MAKİNESİ GÜNÜ

    14 Haziran 2024 Köşe Yazarları

    Dikiş makinesi, kumaşları birleştirmek veya tamir etmek için kullanılan bir makinadır. İplikleri dikiş yerine takan ve bir iğne yardımıyla ipliklerin kumaşa geçmesini sağlayan bir mekanizmaya sahiptir. Dikiş makinesi, manuel olarak çalıştırılabileceği gibi modern modellerde elektrik veya bilgisayar kontrollü olabilir. Günümüzde çok çeşitli dikiş makineleri bulunmaktadır ve her biri farklı özelliklere sahiptir. Dikiş makinesi, giysilerin ve diğer kumaşların dikilmesini kolaylaştıran, pratik ve hızlı bir araçtır. Bu teknolojik cihazın icadı, t...
  • Edebiyatçı, Şair, Yazar ve Akademisyen Hocam Dr. Bekir Oğuzbaşaran

    14 Haziran 2024 Köşe Yazarları

    Bu haftaki konuğum, edebiyatçı, şair, yazar ve akademisyen değerli hocam Bekir Oğuzbaşaran. M. Bahaeddin Cebeci ağabeyimin üniversite yıllarından yakın arkadaşıydı. Talebelik yıllarında Fatih Vakıflar Yurdu'nda kaldıklarını hatırlıyorum. 1973 yılında Basının kalbi Cağaloğlu'nda Milli Gazete ve Yeni Devir gazetelerinde Sanat Edebiyat sayfaları hazırlarken tanışmak nasip oldu. Sanat ve Edebiyat Sayfasında tiyatro kritikleri yazmama izin verdi. O yıllardan Bekir Oğuzbaşaran ve merhum Mustafa Miyasoğlu ağabeylerimi asla unutamam. Miyasoğlu ağabeyim...
  • MERHAMETSİZLİK HELAK SEBEBİDİR

    07 Haziran 2024 Köşe Yazarları

    Merhamet “acımak, şefkat göstermek” anlamında olup, “acıma duygusu, bu duygunun etkisiyle yapılan iyilik, lutuf” anlamında isim olarak kullanılan merhamet, Allah’ın bütün yaratılmışlara yönelik lutuf ve ihsanlarını ifade etmekte, bunun yanında insanlarda bulunan, onları hemcinslerinin ve diğer canlıların sıkıntıları karşısında duyarlı olmaya ve yardım etmeye sevk eden acıma duygusunu belirtmektedir. (TDV. İslam Ansiklopedisi) Merhamet aynı zamanda Allah"ın Rahmân isminin bir yansımasıdır. (Tirmizî, Birr, 16) Var olan bütün mahlukatın yaratıl...