logo

DÜNYA MANTI GÜNÜ

Mantı, çeşitli baharatlarla çeşnilendirilen kıymanın, küçük hamur parçalarının içine konulması ve bu hamur parçalarının suda haşlanması ile yapılan yemektir. Mantı, Türkiye, Çin, Japon, Kore, Özbek, Moğol, Boşnak, İtalyan, Azeri ve Rus mutfağı gibi pek çok farklı ülkenin damak zevkine göre değişik şekillerde hazırlanabilen evrensel bir yiyecektir.
Geleneksel Türk mutfağının da vazgeçilmez hamur işlerinden birisi de hiç şüphesiz mantı yemeğidir. Kayseri’ye özgü bir yemek olan ve son dönemlerde teknolojinin ilerlemesiyle birlikte makine kullanılarak da yapılan mantının lezzeti usta ellerden çıkmasına bağlıdır.
Bizim bildiğimiz mantı, değişik ülkelerde değişik isimler ve şekillerde olup, farklı iç malzeme ve soslar ile servis edilmektedir. Türkler için mantı, bazen haşlanıp, bazen kızartılıp, bazense buharda pişirilerek bir sosla servis edilen ve kaşıkla yenilen başlı başına bir yemektir.
Mantının malzemesi her zaman kıyma olmayabilir. Orta Asya ülkelerinde ve bizde, mantının içine çok çeşitli malzemeler konulmaktadır. Patates, peynir, kuşbaşı et, nohut, mercimek ve tavuk eti mantının başlıca iç harçları olmuştur.
Mantının kökeni Çin’e dayanmaktadır. Adını da Çin-Kore kökenli “mantou” sözcüğünden almıştır. Orta Asya Türkleri mantıyı Çinlilerden 13. yüzyılda öğrenmiştir. Bu yemeğin ve Moğollar tarafından Orta Asya’dan Anadolu’ya İpek Yolu boyunca taşındığı genel olarak kabul görmektedir. Anadolu’da yemeğin adı mantıya dönüşmüştür. Tatarlar Kayseri’ye yerleştiğinde, bölge mantısıyla ünlenmiştir.
Osmanlıda mantı, sabah kahvaltısında yenen yemekler arasındadır. Öyle ki Fatih Sultan Mehmet’in her ay 28 gün boyunca sabahları mantı yediğini tarihi kaynaklardan öğrenmekteyiz.
Kayseri ile özdeşleşen mantı, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve 2009 yılında coğrafi işaret belgesi almıştır. Kayseri mantısı küçüklüğü ile meşhur olup, yaparken çok sabırlı olunması gerekmektedir.
Türkiye’de, Kayseri mantısı başta olmak üzere farklı baharat, sos ve açma tarzıyla öne çıkan birçok farklı mantı çeşitleri bulunmaktadır. Yağ Mantısı, Çıtır Mantı, Paşa Mantısı, Tepsi Mantısı, Peynirli Mantı, Patatesli Mantı, Saçaklı Mantı, Kolay Mantı, Kozalak mantı, Bonfileli Mantı, Tavuklu Mantı, Sosyete Mantısı, Sinop Mantısı, Çorum Mantısı, Bodrum Mantısı gibi mantının bilinen 36 çeşidi vardır. Son zamanlarda Kayseri’de Sucuklu Mantı da yapıldığı bilinmektedir.
Kafkas kökenli yani Dağıstan mantı Hinkal (Hıngal), günümüzde Sivas, Kars, Çorum gibi şehirlerde yapılsa da aslında geçmişi 8000 yıl öncesine dayanan Kafkasların bir mantı çeşididir. Farklı yörelerde haluj, gabın, hınkal, khinkali, hambal, hingel, hangel, kruze adlarıyla da anılmaktadır. Mantının en sevildiği ülke Türkiye’den sonra Çin’dir.
Elbette ki mantı, dünya ülkelerinde çeşitli isimlerle anılmaktadır. Dumpling ve Wonton (Çin Mantısı), Mandu (Kore Mantısı), Pelmeni (Rus Mantısı), Samosa (Hint mantısı), Polonyalıların mantısı ise Pierogidir. Vareniki (Ukrayna mantısı), Dushbara (Azerbeycan Mantısı), kreplaç (İsrail mantısı), Buuz (Moğolistan mantısı), Kroppkakor (İsveç Mantısı), Ravioli, Tortellini (İtalyan Mantısı) Lübnanlıların mantısı Shishbarak, Gyoza (Japon Mantısı), Nepal Mantısı (Momos), Gürcü Mantısı (Khinkali) Afgan Mantısı (Mantu), Özbek Mantısı (Kaskoni), Boşnak mantısı, Kazak Mantısı, Girit Mantısı gibi isimlerle anılmaktadır.
Mantı, zahmetli bir yemektir. Mantının dünyada belirli bir günü yoktur. Ancak bazı yörelerde, 25 Mart “Dünya Mantı Günü” olarak kutlanmaktadır. Bence Mantının günü, evde kendi ellerinizle yaptığınız veya satın alarak pişirdiğiniz gündür.
Karbonhidrat, kolesterol, sodyum, potasyum ve kalsiyum bakımından yüksek değerlere sahiptir. Geleneksel mantının kalori değerleri de şu şekildedir. 1 orta porsiyon (190 gr) mantı 322 kcal, 1 tam dolu yemek tabağı (300gr) mantı 509 kcal, 1yarım tabak (150gr) mantı 254 kcal, 100 gram mantı 170 kcal’dir.
Bazı yörelere göre farklı olsa da mantıya lezzeti verecek olan sarmısaklı yoğurt, domates sosu, nane, pul biber ve sumak da ilave edildiğinde yemeğin tadına doyum olmaz. Yapanlara ve yiyenlere afiyet olsun. Dünya Mantı Gününüz kutlu olsun.

Share
346 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

10+5 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Alaattin Özdemir Namı Diğer Alaattin Ağa (Keş Alaattin)

    27 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    1960'lı yıllardan beri tanıdığım Alaattin Ağabey'i ben bir kabadayıdan ziyade fakir fukara dostu adam gibi bir adam olarak tanırım. Keş Alaattin diye yazmadı kalemim ona olan sevgi ve saygımdan, ama yiğit lakabıyla anılır. Rahmetli Ahmet İslamoğlu hocam Alaattin Ağabey'in işletmeciliğini yaptığı Belediye Gazinosu'nun önünden geçerken ayağa kalkıp saygısını gösterdiğine tanık oldum. Büyüklerine saygılı küçüklerine sevgi dolu bir insandı. Ahmet Hocam da bir bayram sabahı vaazında yılda bir kez bayram namazına gelen de dağıtılan bu ikramdan seva...
  • DÜNYA HAMBURGER GÜNÜ

    27 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    Başta ABD olmak üzere, dünyanın dört bir yanında bilinen bir hazır yemek (fast food) sandviçi olan Hamburger, birçok farklı çeşitte yapılabilen ve oldukça popüler olan bir yiyecektir. Hamburger, herkes için vazgeçilmeyecek lezzetlerden birisidir. ”Hamburger Günü” her sene 28 Mayıs günü kutlanmaktadır. Hamburger, adını Almanya'daki Hamburg kentine borçlu olsa da, bugün dünya çapında bilinen ve sevilen bir yiyecektir. Hamburgerin sözlük anlamı “Hamburglu” dur. Hamburger, ilk olarak bir Türk boyu olan Orta Asyalı Tatar toplumundan çıkmıştır. Tat...
  • CIRTLIK

    27 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    Develi'de faydalı, zehirli ve faydalı vs.otlar hakkında bilgi sahibi değiliz. Veya biz bilgi sahibi değiliz. Bu konuda yazılı bir bilgimiz de yoktur. Bir ara K.Maraş'tayız. Orada dost bir biyolog arkadaşın elinden çıkma K.Maraş'taki ot ve bitki eşitleri ile değişik türleri üzerinde çok değişik bir dergi yazısı okumuş ve çok da hoşuma gitmişti. Develi'ye geldiğimde Tarım İl Müdüdürlüğü'ne uğramış ve varsa kaç çeşit nebatat var onları öğrenmeye çalışmıştım. 1OO çeşit'i biraz aşkın bitkinin listelendiğini görmüştüm. Halbuki K.Maraş'da Dr.arkadaş'...
  • Develili Kabadayılar ve Âlemin Adamları

    20 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    https://www.cagdasdeveli.com.tr/e-gazete/cagdas-develi-gazetesi-e-gazete/cagdas-develi-gazetesi-20-mayis-2022-sayfa-7.html...