logo

Doç. Dr. Mehmet Süme XIX Yüzyılda Orta Anadolu’da Bir Osmanlı Kazası DEVELİ -2

Develi’de yaşayan hem Müslim hem de Gayrimüslim halk ticarete yatkındı. Terzi, kasap, eskici, kalaycı, haffaf (kunduracı) ve kuyumcu esnafı Büyük Küllük, Kasaphane, Ermeni Çarşısı ve Yoğurtpazarı Çarşılarında faaliyet gösteriyorlardı. Develi’de bulunan esnafın bir bölümü Develi dışında, özellikle İstanbul’da mesleklerini icra etme yolunu seçti. Develi’den İstanbul’a giden halk İstanbul’un Parmakkapı, Kumkapı, Üsküdar, Gedikpaşa, Galata, Unkapanı ve Aksaray semtlerinde kuyumculuk, haffaflık, taşçılık (yapı ustası) ve amelelik yaptılar. Özellikle İstanbul’un su ve kanalizasyon işlerinin büyük bir bölümü Develili su-yolcular ve lağımcılar tarafından yürütülüyordu.
Çırağan Sarayı, Ayasofya ve Sultan Ahmet Camilerinin su-yolcuları Develiliydi. Su-yolcu Başı ve Lağımcı Kethüdası, Develili su-yolcuları ve lağımcıları arasından seçilmişti. Develili gayrimüslim tüccarlardan ise yurt dışına çıkanlar oluyordu. Kudüs’te kunduracılık, Marsilya’da yumurta komisyonculuğu yapan bir Ermeniye rastlamak mümkündü.
XIX. yüzyılda Develi’nin nüfusuna gelince; bu dönemde Develi’de bulunan ailelerin sahip olduğu çocuk sayısı ortalama 3’tür. Bu sayıya anne ve baba sayısını eklediğimizde “Osmanlıda bir hane ortalama 5 kişiden ibarettir” şeklindeki genel kabullere uygun bir sonucun Develi’de de mevcut olduğunu görürüz. 1834 yılında yapılan nüfus sayımına göre Develi’nin tahmini toplam nüfusu 8458’dir.
Çalışmanın yazarı Mehmet Süme, Develi’nin günümüzdeki durumu hakkında ne düşünüyorsunuz sorusunu ise şu şekilde cevaplamaktadır. Develi’de eğitim düzeyi Türkiye ortalamasının üzerindedir. Develi doğumlular arasında yükseköğrenim görenlerin oranın da oldukça yüksek olduğu bilinmektedir. Fakat iş imkânları kısıtlı olduğu için yükseköğrenim gören gençlerin büyük bir bölümü başka kentlere yerleşmektedirler. Kısacası Develi pek çok faktörün etkisiyle merkezinden yoğun göç veren ve bu eksikliğini köylerden gelenlerle kapatmaya çalışan bir yerleşim birimidir.
Bu özelliği Develi’nin sosyo-kültürel ve ekonomik hayatına da yansımaktadır. Yetişmiş insan ve kalifiye elemanı göçü, son yıllarda Adana, Mersin, Kuşadası gibi merkezlere yapılan sermaye göçü günümüzde ve gelecekte Develi’nin önündeki en önemli problem olarak durmaktadır. Bu durumun böyle devam etmesi zengin bir tarihi ve kültürel mirasa sahip olan Develi için sağlıklı bir süreç değildir. Bu süreç olumlu bir yöne çevrilebilir.
Develi; kaymakamlık, belediye ve çeşitli sivil toplum kuruluşları, oda ve sendika temsilciliklerinin bir araya gelerek geliştirecekleri projeler ile eskiden olduğu gibi Kayseri’nin güney kır yerleşiminin cazibe merkezi haline getirilebilir.
Ayrıca Kayseri Üniversitesinin Develi’de açılan fakülte ve yüksekokullarının Develi Âşık Seyrani Üniversitesi adı altında müstakil bir üniversiteye dönüştürülmesi bu süreci olumlu yönde etkileyecektir.
Akademisyen Kitabevi, 2018 263 Sayfa.
Özgeçmiş:
Doç. Dr. Mehmet SÜME: 1967’de Develi’de doğdu. Yukarı Develi Kopçullu Mahallesi nüfusuna kayıtlıdır. İlköğrenimini İstiklal İlkokulunda, orta öğretimini Develi Merkez Ortaokulu ve Develi Lisesinde tamamladı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, Tarih Bölümü’nden 1988’de mezun oldu. Aynı yıl içinde öğretmenliğe başladı. 1991’de Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde başladığı yüksek lisans programından “42 Numaralı Develi Şer’iyye Sicili’nin Transkripsiyonu H.1312-1313 (M.1894-1895)” adlı tezi tamamlayarak 1993’te mezun oldu. 1989-1998 yılları arasında öğretmenlik yaptı. 1998’de Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümü’nde okutmanlık görevine başladı.
7 Ekim 2008 ‘de “Develi Kazası 1839-1910” adlı doktora tezini tamamlayarak Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünden mezun oldu. Halen Abant İzzet Baysal Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Osmanlı şehri, Osmanlı sosyal ve iktisat tarihi, üzerine çalışmalarını sürdüren Mehmet Süme evli ve 4 çocuk babasıdır.
Eserleri:
1- XIX. Yüzyılda Orta Anadolu’da Bir Osmanlı Kazası Develi, Ankara, 2018.
2- Bolu Nüfus Defteri 1840, İstanbul, 2018.
3- Gerede Nüfus Defteri, Cilt, I-II, Bolu, 2015.
4- Evliya Çelebinin İzinde Bolu, Ankara, 2013.
5- Yakınçağ Avrupa Tarihi, Eskişehir, 2013
(Ortak Yayın)
6- Türkiye Cumhuriyeti Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Bolu, 2004. (Ortak Yayın)
Kayseri Ansiklopedisi, “Develi” Maddesi Cilt, I, İstanbul, 2009, ss. (449-455).

Çağdaş Develi Gazetesi, 10 Aralık 2021, Sayfa 7

Share
440 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

2+8 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Arkadaşım Mustafa Sirgüveç (Gıdırık)

    30 Haziran 2022 Köşe Yazarları

    05.12 1959 Tarihinde Aşağı Everekte Kuyumcular Sokağında doğdu. Babasının adı Durmuş, annesinin adı Zeliha’dır. Babasının I. Melekgirmez Sokağı’nda terzi dükkânı vardı. Aile çevrede “Gıdırık” lakabıyla tanınırdı. Mustafa, Recep, Bünyamin adında üç çocukları oldu. Mustafa, 1981 yılında astsubay amcası İsmet Bey’in kızı Nermin Hanım ile evlendi. Üç çocukları oldu. Ali Onur (1982), Ahmet (1984), Şerife(1989). Kızı Şerife engelli olduğu için hayata tutunamadı, 2012 yılında vefat etti. Onu hiç unutmadı. Beş torunu oldu. Büyük torunu ilk göz ağrısı ...
  • LUNAPARK

    30 Haziran 2022 Köşe Yazarları

    İlk defa duyduğumuz Lunapark gibi kelimelerin anlamlarını öğrenme güdüsü sonucunda o kelimenin ne anlama geldiği ister istemez merak edilmektedir. Lunapark ne demektir? Lunapark ne anlama gelmektedir? Lunapark, insanların güzel vakit geçirmesini temin maksadıyla yapılan, içinde eğlendirici, heyecanlandırıcı bazen de korkutucu çeşitli oyun, mekanik araç ve eğlence yerlerinin bulunduğu parklara verilen addır. Türk Dil Kurumuna göre lunaparklar, “içinde farklı oyun ve eğlence yerleri bulunduran alan” olarak tanımlamaktadır. Lunapark kelimesi dil...
  • DELİ PINAR

    30 Haziran 2022 Köşe Yazarları

    Deli Pınar Yukarı Develi'ye çıkarken İzne'nin Bayırı denilen dik yokuşun başlangıcında bir çeşmedir. Yaz, kış ince bir su akar Çeşmenin oyma iki haftı vardır. Kopçulu mahallesine çıkarken bu sudan insanlar ve dolan haftlardan ise yüklü ve yüksüz hayvanlar da su ihtiyacını kullanırlar. Bizim çocukluk dönemlerimizde bakımsızdı. Fakat şimdilerde bir hayırsever tarafından tamir görerek daha güzel bir duruma getirilmiştir. Bu çeşmenin suyu nereden gelir bilinmez! Fakat kalenin batı kısmında bir su kuyusu vardır. Buna parelel bir de kale eteğinde gu...
  • Ahırda Ata Binen, Kapıyı Yüksek Tutar

    24 Haziran 2022 Köşe Yazarları

    Bu güzel söz merhum Hacı Ömer Sabancı'ya ait, bu hafta da deyimlerden ve güzel anlamlı sözlerden bir demet yapalım istedim. Öncelikle Kendini Sev Bir şeyi yanlış hissettiriyorsa yapma. Çünkü üzülürsün. Tam olarak ne demek istiyorsan onu söyle. Dolaylı yollardan anlatmaya çalışma. Yoksa pişmanlık yaşarsın. Herkesi memnun etmeye çalışma. Çünkü başaramazsın. Kendin hakkında kötü konuşma. Çünkü bu sana zarar verir. Enerjini emen negatif insanlarda uzak dur. Çünkü enerjin sana lazım. Kendine iyi davran. Çünkü sana en çok sen lazımsın. Özgüv...