logo

Dinde Güncelleme (2)

Dinin temel rükünleri dörttür. Kitap, Sünnet, İcma-ı Ümmet, Kıyas- ı Fukaha. Buna “Edille-i Erbaa” denir. Kitap: Kur’an-ı Kerim. Sünnet: Hz. Peygamberin sahih hadisleri. İcma: Hz.Muhammed(sav)’den sonra herhangi bir yüzyılda Müslüman müçtehitlerin / âlimlerin bir meseleye ilişkin dini bir hükümde birleşmeleridir. Bir mesele üzerinde yapılan icma, yapıldığı yüzyıl değişince, yeniden değişecek olaylar ve meseleler için geçerli demokratik bir mekanizmadır. Fakat ne yazık ki bu tanımı koyan zihniyet asırlar geçtiği halde hiçbir değişiklik olmadan olduğu gibi korunmuş, hatta dinileştirilmiş ve bir daha tartışmaya ve değerlendirmeye alınmamış, dinin temel kaynağı gibi kabul edilmiştir.
KIYAS ise: ayet veya hadis ışığında yeni bir hüküm çıkarmadır. Şimdi bu dört delile yani “Kitap, Sünnet, İcma ve Kıyasa ilaveten İmam Azam Ebu Hanife Hazretleri iki delil daha getirmiştir: “İSTİHSAN” ve “ÖRF”. İSTİHSAN: Bir şeyi güzel görmek, onun güzel olduğuna inanmaktır.
Terim anlamı ise: Bir meselede ortaya çıkmış daha kuvvetli ve gerektirici bir sebebi esas alarak, benzeri meselelerde alışılmış hükmü vermekten vaz geçmektir. Ebu Hanife fıkhi meseleleri çözümlerken istihsan metoduna büyük önem vermiştir. Ebu Hanife bu metodu kullanırken bu uygulamanın sahabe tarafından da kullanıldığını söylemektedir. Buna örnek olarak özellikle Hz. Ömer gösterilmektedir. Hz. Ömer dinin genel ilkelerini ve zamanın şartlarını dikkate alarak, sadece hadislerin değil, ayetlerin bile hükmünü askıya almıştır. Gerekçesi ise sadece şuydu: “ Toplumun talepleri bugün bu hükmün uygulanmamasını gerektirir”.
Hz. Ömer, bu mantık ve uygulama ile Müelleftü’l-Kul’ub denen İslam’a yeni girmiş zümreye vergilerden pay çıkarmayı durdurmuş, kıtlık zamanı hırsızlık yapanlara ceza uygulamamış, Ehli Kitaplarla evlenmeyi yasaklamıştır. Hal bu ki tüm bunlar Kur’an ayetleriyle hükme bağlanmıştır. Hz. Ömer itirazlara karşı: “ Bu gün bu şekilde davranmak, İslam’ın ruhuna ve genel maksadına daha uygundur” demekle yetinmiştir. Hz. Ömer’in bu uygulaması, örfü işletmek, maslahatı sağlamak, kolaylığı elde etmek ve zorluğu kaldırmak içindir.
İstihsan, aynı zamanda müçtehidin, aklıyla güzel bulduğu ve görüşüyle meyil ettiği şeydir.
İmam Azam Ebu Hanife’nin fıkıhtaki usulü, halkın ihtiyaçlarını göz önünde tutarak işlerin barış ve iyilik üzere gitmesi için dikkat çekmektir. İşler kıyas üzere yürütülür, kıyas uygun düşmez ise istihsana gidilir, istihsan da sonuç getirmez ise toplumun geçerli uygulamaları esas alınır. Yani Ebu Hanife güvenilir rivayeti alır, kabul eder, çirkin görülenden kaçar, halkın muamelatına en uygun olanı alır, toplumda işlerin iyiye, güzel ve doğru gitmesinde yol gösteren örf ve adetleri kabul eder. Ebu Hanife, örfü bir hüküm kaynağı olarak görüyor. Çünkü Kur’an örfü iman ve İbadet alanı dışındaki konularda bir hukuk kaynağı olarak benimsemektedir: “ Örfü emret” (Araf,199) ayeti bu konuda temel ilkedir. Ancak şunu da ifade etmek gerekir: Örfü bir hukuk kaynağı olarak alabilirsiniz, ama onu dinileştirip iman ve ibadet alanına sokamazsınız. Örf muamelatla/ sosyal hayatla ilgilidir. Sürekli değişir, çünkü maslahat ve muamelat da sürekli değişir.

Share
953 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

7+8 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • DEVELİ MEZARLIKLARI

    18 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Develi Mezarlıklarını, tarihi Develi köy mezarlıkları da başta olmak üzere (Ayşepınar, Çomaklı, Fraktın, Havadan, İncesu, Köseler, Madazı, Pungu, Soysallı, Sindelhöyük, Zile vs) dahil olmak üzere gezmediğim yer çok azdır. Ama o kadar arzu etmeme rağmen maalesef inceleyemediğim yerler de var. Mesela Karacaören, Kızık, Öksüt, Satı vs gibi. Mezartaşları bir köy tarihi ve bulundukları mekan için çok önemli yazılı belgelerdir. Tıpkı ibadethane olmaları ayrı bir konu ama kitabeli camiler de aynı konuda aydınlatıcı belge sunarlar.! Yeter ki dikkatli ...
  • DÜNYA TEMİZLİK GÜNÜ

    18 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Toplum olarak ortak paylaştığımız yaşam alanlarının temiz tutulması bir vatandaşlık görevidir. Toplum içerisinde bulunan toplum bilinci ve sorumluluk duygusu kişinin ilk önce kendisine saygı duyması ile başlar. Yaşamsal alanların korunması, doğaya, yeşile sahip çıkılması ve çevre temizliğinin önemi herkesin ortak sorumluluğudur. Temiz bir çevre, insan sağlığı ve refahı için temel niteliktedir. Çevre Temizliği, günümüzde dünyanın en önemli sorunları arasındadır. Bütün bunların temel amacı, insanları çevre temizliği konusunda bilinçlendirmektedi...
  • DÜNYA AVCILAR GÜNÜ

    11 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Merkez Av Komisyonunca, avına izin verilen yaban hayvanı türlerini, doğal denge içerisindeki yapıyı bozmadan, tespit edilen zaman ve miktarlar ile belirlenen esas ve usullerle, canlı veya cansız ele geçirmeye çalışmaya Avcılık, bunu yapan kişiye de Avcı denilmektedir. İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana besin arama ve karnını doyurma zorunluluğunu duymuştur. Mağara dönemi insanları beslenmek, giyecek sağlamak ve kendilerini korumak için avlanmak zorunda kalmışlardır. Bir yandan bitki kökleri toplayıp toprağı işlerken diğer yandan av aletlerind...
  • YAZARLARIMIZIN YAZILARINI OKURKEN

    11 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Çağdaş Develi Gazetesi’ nin yayınlandığı 2003 yılından beri elimizden geldiğince haftalık bir değişik konulu yazı yetiştirmeye çalışırım. Bu yazıların hepsi Develi ile ilgili tarih, sosyal, kültürel, siyasî, edebiyat vb konulardadır. İnşallah, bu yazılar bir plan dahilinde yazılmıştı; kitaplaştırıldığında inanıyorum ki Develi kültürü ve medeniyeti adına değerli çalışmalar olduğunu hepimiz göreceğiz. Zira bu yazıların çoğu tabir yerindeyse iğne ile kuyu kazmak kabilinde yazılmıştır. Çünkü küçük yerlerde bilgi toplamak o kadar zahmetlidir. Fotoğr...