logo

Dinde Güncelleme (2)

Dinin temel rükünleri dörttür. Kitap, Sünnet, İcma-ı Ümmet, Kıyas- ı Fukaha. Buna “Edille-i Erbaa” denir. Kitap: Kur’an-ı Kerim. Sünnet: Hz. Peygamberin sahih hadisleri. İcma: Hz.Muhammed(sav)’den sonra herhangi bir yüzyılda Müslüman müçtehitlerin / âlimlerin bir meseleye ilişkin dini bir hükümde birleşmeleridir. Bir mesele üzerinde yapılan icma, yapıldığı yüzyıl değişince, yeniden değişecek olaylar ve meseleler için geçerli demokratik bir mekanizmadır. Fakat ne yazık ki bu tanımı koyan zihniyet asırlar geçtiği halde hiçbir değişiklik olmadan olduğu gibi korunmuş, hatta dinileştirilmiş ve bir daha tartışmaya ve değerlendirmeye alınmamış, dinin temel kaynağı gibi kabul edilmiştir.
KIYAS ise: ayet veya hadis ışığında yeni bir hüküm çıkarmadır. Şimdi bu dört delile yani “Kitap, Sünnet, İcma ve Kıyasa ilaveten İmam Azam Ebu Hanife Hazretleri iki delil daha getirmiştir: “İSTİHSAN” ve “ÖRF”. İSTİHSAN: Bir şeyi güzel görmek, onun güzel olduğuna inanmaktır.
Terim anlamı ise: Bir meselede ortaya çıkmış daha kuvvetli ve gerektirici bir sebebi esas alarak, benzeri meselelerde alışılmış hükmü vermekten vaz geçmektir. Ebu Hanife fıkhi meseleleri çözümlerken istihsan metoduna büyük önem vermiştir. Ebu Hanife bu metodu kullanırken bu uygulamanın sahabe tarafından da kullanıldığını söylemektedir. Buna örnek olarak özellikle Hz. Ömer gösterilmektedir. Hz. Ömer dinin genel ilkelerini ve zamanın şartlarını dikkate alarak, sadece hadislerin değil, ayetlerin bile hükmünü askıya almıştır. Gerekçesi ise sadece şuydu: “ Toplumun talepleri bugün bu hükmün uygulanmamasını gerektirir”.
Hz. Ömer, bu mantık ve uygulama ile Müelleftü’l-Kul’ub denen İslam’a yeni girmiş zümreye vergilerden pay çıkarmayı durdurmuş, kıtlık zamanı hırsızlık yapanlara ceza uygulamamış, Ehli Kitaplarla evlenmeyi yasaklamıştır. Hal bu ki tüm bunlar Kur’an ayetleriyle hükme bağlanmıştır. Hz. Ömer itirazlara karşı: “ Bu gün bu şekilde davranmak, İslam’ın ruhuna ve genel maksadına daha uygundur” demekle yetinmiştir. Hz. Ömer’in bu uygulaması, örfü işletmek, maslahatı sağlamak, kolaylığı elde etmek ve zorluğu kaldırmak içindir.
İstihsan, aynı zamanda müçtehidin, aklıyla güzel bulduğu ve görüşüyle meyil ettiği şeydir.
İmam Azam Ebu Hanife’nin fıkıhtaki usulü, halkın ihtiyaçlarını göz önünde tutarak işlerin barış ve iyilik üzere gitmesi için dikkat çekmektir. İşler kıyas üzere yürütülür, kıyas uygun düşmez ise istihsana gidilir, istihsan da sonuç getirmez ise toplumun geçerli uygulamaları esas alınır. Yani Ebu Hanife güvenilir rivayeti alır, kabul eder, çirkin görülenden kaçar, halkın muamelatına en uygun olanı alır, toplumda işlerin iyiye, güzel ve doğru gitmesinde yol gösteren örf ve adetleri kabul eder. Ebu Hanife, örfü bir hüküm kaynağı olarak görüyor. Çünkü Kur’an örfü iman ve İbadet alanı dışındaki konularda bir hukuk kaynağı olarak benimsemektedir: “ Örfü emret” (Araf,199) ayeti bu konuda temel ilkedir. Ancak şunu da ifade etmek gerekir: Örfü bir hukuk kaynağı olarak alabilirsiniz, ama onu dinileştirip iman ve ibadet alanına sokamazsınız. Örf muamelatla/ sosyal hayatla ilgilidir. Sürekli değişir, çünkü maslahat ve muamelat da sürekli değişir.

Share
1.279 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

8+6 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Arkadaşım Mustafa Sirgüveç (Gıdırık)

    30 Haziran 2022 Köşe Yazarları

    05.12 1959 Tarihinde Aşağı Everekte Kuyumcular Sokağında doğdu. Babasının adı Durmuş, annesinin adı Zeliha’dır. Babasının I. Melekgirmez Sokağı’nda terzi dükkânı vardı. Aile çevrede “Gıdırık” lakabıyla tanınırdı. Mustafa, Recep, Bünyamin adında üç çocukları oldu. Mustafa, 1981 yılında astsubay amcası İsmet Bey’in kızı Nermin Hanım ile evlendi. Üç çocukları oldu. Ali Onur (1982), Ahmet (1984), Şerife(1989). Kızı Şerife engelli olduğu için hayata tutunamadı, 2012 yılında vefat etti. Onu hiç unutmadı. Beş torunu oldu. Büyük torunu ilk göz ağrısı ...
  • LUNAPARK

    30 Haziran 2022 Köşe Yazarları

    İlk defa duyduğumuz Lunapark gibi kelimelerin anlamlarını öğrenme güdüsü sonucunda o kelimenin ne anlama geldiği ister istemez merak edilmektedir. Lunapark ne demektir? Lunapark ne anlama gelmektedir? Lunapark, insanların güzel vakit geçirmesini temin maksadıyla yapılan, içinde eğlendirici, heyecanlandırıcı bazen de korkutucu çeşitli oyun, mekanik araç ve eğlence yerlerinin bulunduğu parklara verilen addır. Türk Dil Kurumuna göre lunaparklar, “içinde farklı oyun ve eğlence yerleri bulunduran alan” olarak tanımlamaktadır. Lunapark kelimesi dil...
  • DELİ PINAR

    30 Haziran 2022 Köşe Yazarları

    Deli Pınar Yukarı Develi'ye çıkarken İzne'nin Bayırı denilen dik yokuşun başlangıcında bir çeşmedir. Yaz, kış ince bir su akar Çeşmenin oyma iki haftı vardır. Kopçulu mahallesine çıkarken bu sudan insanlar ve dolan haftlardan ise yüklü ve yüksüz hayvanlar da su ihtiyacını kullanırlar. Bizim çocukluk dönemlerimizde bakımsızdı. Fakat şimdilerde bir hayırsever tarafından tamir görerek daha güzel bir duruma getirilmiştir. Bu çeşmenin suyu nereden gelir bilinmez! Fakat kalenin batı kısmında bir su kuyusu vardır. Buna parelel bir de kale eteğinde gu...
  • Ahırda Ata Binen, Kapıyı Yüksek Tutar

    24 Haziran 2022 Köşe Yazarları

    Bu güzel söz merhum Hacı Ömer Sabancı'ya ait, bu hafta da deyimlerden ve güzel anlamlı sözlerden bir demet yapalım istedim. Öncelikle Kendini Sev Bir şeyi yanlış hissettiriyorsa yapma. Çünkü üzülürsün. Tam olarak ne demek istiyorsan onu söyle. Dolaylı yollardan anlatmaya çalışma. Yoksa pişmanlık yaşarsın. Herkesi memnun etmeye çalışma. Çünkü başaramazsın. Kendin hakkında kötü konuşma. Çünkü bu sana zarar verir. Enerjini emen negatif insanlarda uzak dur. Çünkü enerjin sana lazım. Kendine iyi davran. Çünkü sana en çok sen lazımsın. Özgüv...