logo

DEVELİ’DEN KİMLER GELDİ, KİMLER GEÇTİ : V ARİF DİNO (1893 – 1957)

11.08.2006 tarihli yine Çağdaş Develi Gazetesi’nde “Develi’de Sürgünler“ adlı bir yazımız yayınlanmıştı.


Bu yazımızda eski Adana valisi Abidin Paşa’nın torunlarından ikisinin, şair, ressam ve yazar olarak sürgün hayatı yaşamış olmalarıyla ilgili idi. Bu vesile ile ressam Abidin Dino’dan bahsetmiştim. Niçin ? Siyasî bir suçlu olarak Develi’de yaşamş olmasıydı.
Bu olay dikkatimi çekmiş ve konuyu “Sarı İsmail “namıyla anılan Develi’nin saygın insanlarından bir büyüğümüzün oğlu Elektrik Mühendisi Ali Erciyesli (d.1929)Ağabey ile İstanbul’da bir söyleşimizde bu konu hakkında notlar tutmuştum. Fakat ister kendine aşırı güven, ister dalgınlık deyiniz, bana göre büyük bir hata yapmıştım. Yazımızda Develi’de sürgün hayatı yaşayan kişinin küçüğü Abidin Dino olarak göstermiştik.Halbuki Sürgün olan Arif Dino idi.
Bu yanlışlık samimi eleştiriler aldı. Merhum yazarlarımızdan Ahmet Gürlek sağolsun, bir yazısıyla açıklık getirmiş ve Develi’de sürgün hayatı yaşayanın Arif Dino olduğunu belirtmişti. İşte şimdi bu yanlışı düzeltme imkanı doğdu.Bundan da doğrusu çok memnunum!
Arif Dino ile küçük kardeşi Abidin Dino kardeşler soylu ve kültürlü ailelerden idi. Paşazadelerdendiler. Fakat siyasî yönden Marksit ve Leninist düşünceden idiler. Sürgün hayatının ana sebebi de bu yüzden olmuştur.
İsterseniz Arif Dino hakkında biraz bilgi vermek, iyi olacaktır. Arif Dino yukarda da belirttiğim gibi paşazade fertlerinden biridir. Ünlü ressam Abidin Dino’nun kardeşidir. 1893 yılında İstanbul’da doğdu. Arnavut asıllılar. Ailesinde çok sayıda yazar, ressam, karikatürist ve gazeteci vardır.
Öğrenimini yurtdışında yaptı.Ana dili kadar Fransızca ve Yunanca bilirdi. Diplomaları hep İsvaç ülkesindendir.Boksör, aşçı, sinema oyuncusu, portre ressamı, grafiker, heykeltraş, sanat eleştirmeni gibi geniş bir yelpazede çalıştı.Hasılı on parmağında on marifet.Öyle zannediyorum ki bu kadar değişik işler yapmasında sürgünlerde geçen bir ömürde, geçim kaygısının büyük rolü vardır,diye düşünüyorum.
1929’da İstanbul’a geldi. 1942’de Alman Faşizmine karşı çıktıkları için küçük kardeşi Abidin Dino ile birlikte ikamete memur olarak cezalandırıldı.Develi’ye geldi.Develi yerli ailelerinden Hamdi Dığış’ın evine yerleşti.Yengesi Doç.Dr.Güzin Dino (1910- 2013 )Az Gittik,Uz Gittik adlı hatıratında kocası Abidin Dino ile 1943’de Adana’ya giderlerken Develi’ye uğradılar,Develi ‘de sosyal hayat ile Arif Dino hakkında az da olsa özlü bilgiler verir.Çok değişik bir insan ve çok yönlü bir sanatçı.
Güzin Dino’nun hatıratından öğreniyoruz ki kendisi Develi’ye geldiği zaman Develi’deki âleviler yakın ilgi göstermiş ve onlarla düşüp kalkmıştır.!Öyle görünüyor ki siyasî suçlu olması dolayısıyla Develi insanı da kendisine mesafeli davranmıştır.1951’de döndüğü İstanbul’da, Kuzguncukta bir ev almış ve 6 yıl sonra öldü. Hiç evlenmedi.


Eserleri
Kısa Hayat Öyküm,
Eller
Nazım Üstüne
Pera Palas
Sinan
Yeditepe Öyküleri
Adana Yazıları
Fransızca yazdığı şiirleri Abidin Dino, Rasih Nuri İleri, Hür Yumer Türkçeye çevirdiler. Tüm şiirleri, desenleri ve ardından yazılanlar Adam Yayınları tarafından bir kitapta toplandı. 1940’larda geniş bilgisi, derin kültürüyle İstanbul’un ilerici sanat çevrelerinde adeta bir “yol gösterici” rolü oynamış olan Arif Dino, söylediği şiirleri saklamaması, çizdiği desenleri, resimleri koruma çabası göstermemesi yüzünden, zamanla unutulmuş, adı anılmaz olmuş, çok ilginç bir sanatçıdır.!
Develi’den Adana’ya, kardeşinin yanına yani Dede ocağına İsmet İnönü’nün ilgisiyle dönmüş ve burada Yaşar Kemal, Orhan Kemal gibi gençler ile yakın bir edebiyat ortamı kurmuşlardır.
Verimli bir sanatçı ama eserlerini korumada o kadar lakayd bir insan. Bunda bohem bir hayata sahip olmasının da herhalde etkisi olmalıdır.

Çağdaş Develi Gazetesi 24.10.2019

Share
116 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

1+9 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Memleketim benim Develi nam-ı diğer Yeşil Everek

    15 Kasım 2019 Köşe Yazarları

    Anıların güzelliğinden midir, havasından mıdır, suyundan mıdır kendimi salakça bir mutluluk içinde buluyorum memleketimi her hatırladığımda; içime cemre düşmüş gibi oluyor. Kartın'da, Göktepe'de, Beşparmak'ta, Gereme'de, Yağlıpınar'da, Körkuyu'da, Kelpin'de, Gölemen'de, Yazı bağları'nda, Elbiz'de, Köşkpınar'da; gezdiğimiz yerler, dallarına tırmandığımız ağaçlar, o güzel günler geliyor aklıma. Eski günlerde olduğu gibi, yaptığım her uzun yolculuğun ardından, yorgunluğumu üzerimden atmak için kendimi Keyişin Havuzu'na atasım, Elbiz'de sularla oy...
  • DÜNYA KOMŞULUK GÜNÜ

    15 Kasım 2019 Köşe Yazarları

    Komşu tabiri birbirine bitişik ya da yakın konutlarda oturan kimselere denilmektedir. Komşuluk bize bir dizi hak ve görevler yükler. İyi düzeyde yaşandığı zaman komşu insana en yakın dosttur. Özellikle köy ve kasaba gibi küçük yerlerde sosyal dayanışma açısından hem çok önemlidir ve hem de ailelerin huzur ve güven içinde yaşamalarını sağlar. İyi komşuluk ilişkileri mutluluk ve sevincin paylaşılmasında, sıkıntı ve kederin göğüslenmesinde, kişilere ve ailelere büyük bir destektir. Sosyal bünyeyi, yapıyı güçlendirir. Komşu hakkı, yüce dinimizde d...
  • DEVELİ’DEN KİMLER GELDİ, KİMLER GEÇTİ-VII MÜBECCEL NAMİ DURU

    15 Kasım 2019 Köşe Yazarları

    Develi Lisesi'nin kuruluşunun ilk on yılında iki tarih öğretmeni gelip geçmiştir: Bunlardan biri aynı zamanda lisemizin kurucu müdürü Cemal Ustaoğlu, diğeri ise Mübeccel Nami Duru. İkisi de değerli öğretmenlerimizdendi. Cemal Bey derslerde disipline ve bilgiye önem verirdi. Fakat Mübeccel Bey ise tabiiliğe ve eğitime çok önem verirdi. Tarih öğretmenliği yanında güzel bir keman çalar idi. Zaman zaman dersimize kemanını da getirir çok güzel vals parçaları çalardı: Akdeniz Akşamları da en çok sevdiği bir eser idi. Ortak noktaları ise ikisi de güze...
  • İSTANBUL DEVELİ VE YÖRESİ KÜLTÜR DAYANIŞMA DERNEĞİMİZİN 17.OLAĞAN GENEL KURULU

    08 Kasım 2019 Köşe Yazarları

    02.11.2019 Tarihinde Dernek Merkezimizde Olağan Genel Kurulumuz yapıldı. Genel Kurul Marmara Üniversitesi İktisadi Bilimler Uluslararası İktisat Yüksek Lisans Tez Dönemi Öğrencimiz Merve Yürek'in hoş geldiniz konuşmasıyla başladı. Toplantıya katılan üyeleri ve konukları taktim etti. Divan Kurulu Başkanlığı ve kâtip üyelikler için Onursal Başkanımız Osman Deveci ve kâtip üyeliklerine Mustafa Şam ve Ömer Bayırsokak aday gösterilerek üyeler tarafından oy birliği ile seçildiler. Toplantıdan Notlar: Divan teşekkülünden sonra Gazi Mustafa Kemal Ata...