logo

DEVELİ’DEN KİMLER GELDİ, KİMLER GEÇTİ : V ARİF DİNO (1893 – 1957)

11.08.2006 tarihli yine Çağdaş Develi Gazetesi’nde “Develi’de Sürgünler“ adlı bir yazımız yayınlanmıştı.


Bu yazımızda eski Adana valisi Abidin Paşa’nın torunlarından ikisinin, şair, ressam ve yazar olarak sürgün hayatı yaşamış olmalarıyla ilgili idi. Bu vesile ile ressam Abidin Dino’dan bahsetmiştim. Niçin ? Siyasî bir suçlu olarak Develi’de yaşamş olmasıydı.
Bu olay dikkatimi çekmiş ve konuyu “Sarı İsmail “namıyla anılan Develi’nin saygın insanlarından bir büyüğümüzün oğlu Elektrik Mühendisi Ali Erciyesli (d.1929)Ağabey ile İstanbul’da bir söyleşimizde bu konu hakkında notlar tutmuştum. Fakat ister kendine aşırı güven, ister dalgınlık deyiniz, bana göre büyük bir hata yapmıştım. Yazımızda Develi’de sürgün hayatı yaşayan kişinin küçüğü Abidin Dino olarak göstermiştik.Halbuki Sürgün olan Arif Dino idi.
Bu yanlışlık samimi eleştiriler aldı. Merhum yazarlarımızdan Ahmet Gürlek sağolsun, bir yazısıyla açıklık getirmiş ve Develi’de sürgün hayatı yaşayanın Arif Dino olduğunu belirtmişti. İşte şimdi bu yanlışı düzeltme imkanı doğdu.Bundan da doğrusu çok memnunum!
Arif Dino ile küçük kardeşi Abidin Dino kardeşler soylu ve kültürlü ailelerden idi. Paşazadelerdendiler. Fakat siyasî yönden Marksit ve Leninist düşünceden idiler. Sürgün hayatının ana sebebi de bu yüzden olmuştur.
İsterseniz Arif Dino hakkında biraz bilgi vermek, iyi olacaktır. Arif Dino yukarda da belirttiğim gibi paşazade fertlerinden biridir. Ünlü ressam Abidin Dino’nun kardeşidir. 1893 yılında İstanbul’da doğdu. Arnavut asıllılar. Ailesinde çok sayıda yazar, ressam, karikatürist ve gazeteci vardır.
Öğrenimini yurtdışında yaptı.Ana dili kadar Fransızca ve Yunanca bilirdi. Diplomaları hep İsvaç ülkesindendir.Boksör, aşçı, sinema oyuncusu, portre ressamı, grafiker, heykeltraş, sanat eleştirmeni gibi geniş bir yelpazede çalıştı.Hasılı on parmağında on marifet.Öyle zannediyorum ki bu kadar değişik işler yapmasında sürgünlerde geçen bir ömürde, geçim kaygısının büyük rolü vardır,diye düşünüyorum.
1929’da İstanbul’a geldi. 1942’de Alman Faşizmine karşı çıktıkları için küçük kardeşi Abidin Dino ile birlikte ikamete memur olarak cezalandırıldı.Develi’ye geldi.Develi yerli ailelerinden Hamdi Dığış’ın evine yerleşti.Yengesi Doç.Dr.Güzin Dino (1910- 2013 )Az Gittik,Uz Gittik adlı hatıratında kocası Abidin Dino ile 1943’de Adana’ya giderlerken Develi’ye uğradılar,Develi ‘de sosyal hayat ile Arif Dino hakkında az da olsa özlü bilgiler verir.Çok değişik bir insan ve çok yönlü bir sanatçı.
Güzin Dino’nun hatıratından öğreniyoruz ki kendisi Develi’ye geldiği zaman Develi’deki âleviler yakın ilgi göstermiş ve onlarla düşüp kalkmıştır.!Öyle görünüyor ki siyasî suçlu olması dolayısıyla Develi insanı da kendisine mesafeli davranmıştır.1951’de döndüğü İstanbul’da, Kuzguncukta bir ev almış ve 6 yıl sonra öldü. Hiç evlenmedi.


Eserleri
Kısa Hayat Öyküm,
Eller
Nazım Üstüne
Pera Palas
Sinan
Yeditepe Öyküleri
Adana Yazıları
Fransızca yazdığı şiirleri Abidin Dino, Rasih Nuri İleri, Hür Yumer Türkçeye çevirdiler. Tüm şiirleri, desenleri ve ardından yazılanlar Adam Yayınları tarafından bir kitapta toplandı. 1940’larda geniş bilgisi, derin kültürüyle İstanbul’un ilerici sanat çevrelerinde adeta bir “yol gösterici” rolü oynamış olan Arif Dino, söylediği şiirleri saklamaması, çizdiği desenleri, resimleri koruma çabası göstermemesi yüzünden, zamanla unutulmuş, adı anılmaz olmuş, çok ilginç bir sanatçıdır.!
Develi’den Adana’ya, kardeşinin yanına yani Dede ocağına İsmet İnönü’nün ilgisiyle dönmüş ve burada Yaşar Kemal, Orhan Kemal gibi gençler ile yakın bir edebiyat ortamı kurmuşlardır.
Verimli bir sanatçı ama eserlerini korumada o kadar lakayd bir insan. Bunda bohem bir hayata sahip olmasının da herhalde etkisi olmalıdır.

Çağdaş Develi Gazetesi 24.10.2019

Share
714 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

2+8 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Sana Bir Şiirim Var Dr. Yusuf Akça

    26 Ekim 2020 Köşe Yazarları

    Şiir; büyük zekâların rüyalarıdır. Şiir, insanlara bütün hayatı boyunca eşlik eden bir felsefedir. Şiir, bir kavganın, bir mücadelenin, çiçek açan hayatın dilidir. Şiir, mavi bir gökyüzüdür. Şiir, zifiri karanlıkta parlayan bir ışıktır. Şiir, sessiz gecelerin, sessiz çığlığıdır. Değerli, hemşehrim Dr. Yusuf AKÇA Hocamın “Bir dost Arıyorum ve Gül Elması” şiir kitaplarından sonra “sana bir şiirim var” adlı şiir kitabı Kırmızı Yayınevi'nden yayınlandı. Kitabın gelirini Mehmetçik Vakfına bağışlayan hocamı kutluyorum. Aynı zaman da Çağdaş Develi G...
  • “Bisiklet Bir Kültür” Dedik, Katkıları İse Şöyle Oldu…

    26 Ekim 2020 Köşe Yazarları

    Merhaba sevgili okuyucular, uzunca bir aradan sonra tekrar aranızdayım. Bu süre zarfı içerisinde birçok projelerle, birçok oluşumlarla meşguldüm. Yıllar önce kendime hedefler koymuştum. Ölmeden önce yapmak istediğim projeler diye. 4 projem var. 1.cisi tahmin ettiğiniz gibi Bisikletle ilgili :) ...Yalnız bu projenin olgunlaşması uzun zaman aldı. İç Anadolu Bölgesinin bir ilçesinde olduğundan mı, bayan olduğumdan mı, yaşantımdan mı yoksa hepsinden bir parça kaynaklı olduğundan mı nedir beni biraz yıprattığını söyleyebilirim. Daha önce defalar...
  • Pekmez Hikâyeleri (Develi’de Kaynatma)

    26 Ekim 2020 Köşe Yazarları

    Develi'de ilk önce sergilik üzümler yetişir. Sergilikler serilir. Ekim Ayında üzümler olgunlaşınca bağlara girilir. Bağlara girilmesi kaynatmanın habercisidir. İsmail SAMUR Hocam Develi'de anılarda kalan bağ bozumunu pekmez hikâyelerini” kaleme aldı. Bize de bu güzel yazıyı yayınlamak düştü. Bağ Bozumu: Yine bağ bozumu mevsimi geldi memleketimde, şimdi her tarafta kazanlar kaynamakta, altın renkli pekmezler küplere dolmaktadır. Hatırlıyorum, çook küçükken Fenese'deki o zaman bana çook büyük gelen evimizin alt katındaki tandırlı evde(oda), bana...
  • DÜNYA STANDARTLAR GÜNÜ

    26 Ekim 2020 Köşe Yazarları

    Standart kelimesi, günlük hayatta vatandaşların sıklıkla kullandığı kelimelerden bir tanesidir. (Standart dil, çifte standart, hayat standardı, yaşam standardı gibi). Standart kelimesi Fransızcadan Türkçemize geçmiştir. Dünyada yaşanan teknolojik gelişmelerin üretim ve tüketim yapılarını yeniden şekillendirmesi ve rekabet ortamı ürünlerde kaliteyi ön plana çıkarılması amacıyla uluslararası standartların getirilmesini zorunlu kılmıştır. Standart, belli bir tipe göre yapılmış veya ayrılmış, belirli ölçülere, yasaya, kullanıma uygun olan bir ürü...