logo

DEVELİ’DE SU MEDENİYETİ

Develi’nin imar konusunda önemli bir meselesi de Develi mahallelerinin gerdanlığı olan ve mahallenin kuruluşunda olmazsa olmaz yapısı olan çeşmelerdir.Develi çevresinde Avlağa,Homurlu, Zamantı ırmağı, Çomaklı suyu ;Develi merkezinde ise:Erciyes, Elbiz, Köşk Pınar, Keşişin Havuzu yanında yer altı suları da başlıca su kaynaklarımızdır.
Bir zamanlar Develi’nin su kaynaklarının en bol olduğu yer,Çomaklı Deresi ile Zekerin Deresi’nin birleşme yeridir.Burada kaynakların üzerine yapılan iki çeşme, debbağhaneler vardı. Bu bakımdan buraya Seyrânî’nin bir şiirinde de adı geçen “Su Mahallesi” adı verilmiştir.Şimdi burası Helen dilinden gelen” ışıklı,parıltılı” su anlamına gelen Venk adı ile anılmaktadır.Çomaklı’dan gelen büyük bir selle buradaki var olan çeşmeler kum altında kaldılar ve yok oldular.Ayrıca mevcut hamamın suyu üzerine de bina yapıldı da bu binanın temeli açılırken suyun yatağı kurutmak için çok beton dökülmüştü.

1391
Zekerin Deresi bir zamanlar Develi’nin bir hayli su değirmeninin ve debbağhanelerin yer aldığı su bölgeleriydi. Yine bu bölgelerde ev içlerinde ,sokak ortasında ve ev bahçelerinde özel eşilmiş ve sıvanmış su kuyularını da unutmayalım.1990’da yaptığım araştırmalarda 9 adet böyle kuyu ile 0 yıllarda hala kurnalarından sular akan ile veya ayakta olan şu 9 çeşmelerimizi tespit etmiştik: İmampınar, Öksenek, İbrahim Ağa Mahallesi, (1934) Ulu Cami (1904) ,Oruza,(?),Müritler,(1883)Kasap Seyit(1620 (?)Tamir:1885), A.Everek Mescit(1945),Bahçebaşı (1956),
Konuya bütünlük kazandırmak için kaybolan çeşmeleri de doktora çalışmam sırasında şöyle tespit etmiştik .A.Everek’te Ramazan Özçay’ın evinin altındaki Büyük Küllük, Salhane yanındaki sanatsal Çeşme, Hacı Ömer (1908),ile Derebahçe-Bahçebaşı arasındaki kör çeşme, Meteris, Hasilli ve, Babıyan Çeşmeleri.
Bu konuda bir derlendirmede bulunan sanat tarihçisi Kadri Sayılgan’ın, 18.04.2013tarihinde Develi Gazetesi’nde yayınlanan “Su Medeniyeti ve Develi Çeşmeleri” adlı yazısı da konuya ilgi duyanlar için önemli bir kaynaktır.Develi çeşmelerinden sanatlı olanlar Yukarı Develi’dedir.Çoğu kitabeleridir.Bu çeşmelerin en eskisi 1769 yılında yapılan Aşağı Mahalle çeşmesidir.
Yukarı Develi’de su kaynakları ve çeşmeler konusunda Emir Ali Özçakır kardeşimizin yazdığı “Dev Ali Diyarı Yukarı Develi,Kayseri 2012” adlı kitabı ilgi duyanlara kaynaklık eder.
Bu konuda yine aynı sütunda Develi mahallelerini anlatırken çeşmelerimiz hakkında bilgiler sunmuştuk. Çeşmeler, yapısal özellikleri, haftları,kurnaları ve fonksiyonları ile her mahallenin önemli yapılarıdır.Develi’de de hızlı bir yenileşme sürecindedir.Ortak su kullanımı evlerimize kadar girince ve çeşmelerin su yolları üzerine binalar yapılınca görevlerini tamamlayan çeşmelerimiz de ihmale uğradılar.Hatta arsa sahipleri için yük olmaya başladılar.
Geçmişte bir sokak ve mahalle kültürü vardı.Bölüşme ve dayanışma son derece önemliydi.Şimdi ise Develi’de apartman hayatı ve yalnızlaşan insanlar topluluğu var.Her mahallenin en önemli yapısı olan ve hepsi hayırseverlerin yaptırdığı çeşmeler bugün gelişen su dağıtım şebekesi ile çoğu fonksiyonunu kaybetti.Bazıları en güzel yerleşim yerlerinde. Çok kişi bunların kaldırılıp, arsalarının kıymetlenmesini sabırsızlıkla bekliyorlar!Halbuki, ele almadığımız Develi hamamları, havuzları ve bu değerli çeşmeler ecdatın tarihe düştüğü notlardır.Bunlar bize hayır sahiplerimizin birer yadigarlarıdır.
Hassasiyetimiz sonucu Ali Ağca Bey zamanında Müritler Çeşmesi’nin bir kısmı ile Recep Özkan zamanında da Everek Ulu Camii Çeşmesi ile Venk çevre düzenlemeleri ile yenilenmişlerdi.Venk’in orijinal halinden çok şey kaybettiğini görebiliriz.Bir daha burası gözden geçirilmelidir,diye düşünüyoruz.Gerek Müridler çeşmesi ve gerekse Venk’in orjinalinde su kaynağının her iki yanında 2-3 metreye yakın sallar uzanırdı.Burada mahalle sakinleri çamaşır,yün ve halılarını yıkar,aynı zamanda bulgurluk zahirelerini bol su içinde temizlerlerdi.Şimdi busallar ortadan kalkınca işlevinden çok şey kaybettirildi.Yeniden düzenlenebilir.
Bu bakımdan definecilerin de elinden kurtarılarak çeşmelerimiz ve hamamlarımız yeniden ele alınmalı ve çevre düzenlemeleri ile insanımıza tarihimizi tefekkür ettirmelidir. Yıkmak kolay ama emanete Develi tarihi ve kültürü adına sahiplenmek ve çeşmelerimizi ihya etmek de her duyarlı insanımız için bir borçtur.
26.01.2015 Çağdaş Develi Gazetesi

Share
1.537 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

7+7 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Duayen Manifaturacı Muharrem Özkul Amca

    23 Ocak 2021 Köşe Yazarları

    Duayen Manifaturacı Muharrem Özkul Amca: 1928 yılında Develi'de dünyaya geldi. Ailesi askere geç gitsin diye iki yaş küçük yazdırmış. Babası Selamlardan Ömer Özkul'dur. Muharrem Amca'nın babası ikinci evliliğini yapıyor ve annesi evden ayrılıyor. Daha sonra Muharrem Amca büyük babası Yusuf'un yanında kız kardeşi ile birlikte yaşantılarına devam ediyorlar. Muharrem Amca'nın eğitim hayatı başlıyor. Bolu Orman Mühendisliği'ni kazanıyor ama babası beraber çalışacağız diyor ve göndermiyor. Askerlik çağı gelince Bitlis'te üç yıl askerlik görevini if...
  • DÜNYA KUCAKLAŞMA (SARILMA) GÜNÜ

    23 Ocak 2021 Köşe Yazarları

    Hayatın koşturmacası içerinde bazen kendimizi bazen de sevdiklerimizi ihmal ettiğimiz zamanlar olmaktadır. Özellikle son aylarda korona virüs nedeniyle yakınlarımızla, dostlarımızla mecburen görüşememekteyiz. Ayrıca soğuk, karlı ve kasvetli kış günlerinde insanların motivasyonları doğal olarak düşmektedir. İnsanların sıcak ve sevgi dolu bir kucaklaşması insana kendini iyi hissettirir. Bu günlerde manevi ruhu biraz yükseltmek için 21 Ocak tarihinde, “Dünya Sarılma veya Kucaklaşma Günü” kutlanmaktadır. Dünya Sarılma Günü, bir neden aramadan, her...
  • DÜNYA HİJYEN GÜNÜ

    15 Ocak 2021 Köşe Yazarları

    Sağlığa zarar verecek ortamlardan korunmak için yapılacak uygulamalar ve alınan temizlik önlemlerinin tümü hijyen olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde temizlik önlemleri anlamında kullanılan hijyen, aslında Yunan Tanrıçası Hygeia adlı tanrıçadan gelmektedir. Hygeia, Yunan ve Roma mitolojisinde geçmekte olup, tıp tanrısı Asklepios'un kızıdır. Sağlık ve temizlik tanrıçasıdır. İnsanlar, Bergama'daki Asclepius Tapınağı gibi tapınaklarda babası Asclepius'tan ve Hygeia'dan sağlık dilemişlerdir. Dünyanın ilk Hijyen Günü, Avrupa Hijyen Konseyi ve Türk ...
  • STATİK ELEKTRİK GÜNÜ

    07 Ocak 2021 Köşe Yazarları

    Mutlaka hepimizin başına elektrik çarpması defalarca gelmiştir. Hiç beklemediğimiz birisine ya da bir yere dokunduğumuzda bir anda elektrik çarpması hissi yaşarız. Günlük hayatımızda biriyle tokalaştığımızda, arabadan inip kapı kolunu tuttuğumuzda, bir yüzeye dokunduğumuzda veya parkta plastik kaydıraktan kaymış bir çocuğa dokunduğumuzda ortaya çıkan karıncalanma hissi, statik elektriğin etkisinden kaynaklanmaktadır. Hatta aradaki akım geçişi sırasında oluşan kıvılcım gözle görülebilir ve çıtırtı şeklinde ses duyabiliriz. Bu akım geçici bazı k...