logo

DEVELİ’DE KEYF VEREN ALIŞKANLIKLAR: 1 SİGARA VE ENFİYE

Develi sosyal hayatında keyf veren alışkanlıkların büyük rolü vardır. Tütün ve ondan mamül olan enfiye de bunların başında gelir. Tütünün Anadolu coğrafyasına gelişi Kanunî Sultan Süleyman zamanında gelmiştir. Tabii kahvehanelerin de…Hızla da yaygınlaşmıştır!
Gelin isterseniz sosyal tarihçiliğimizin çok değerli araştırmacısı Reşat Ekrem Koço o nefis üslubuyla, bu konuda” Kahve Yasağı “adlı yazısında, şu ilginç bilgileri verir:
“Onyedinci Yüzyıl başlarında Türkiye’ye tütün girdi ve tütün tiryakileri de sür’atle yayıldı. Tütün, kahvehâne safhasına ayrı bir cila verdi. Kahvehânelerin şevkini(şiddetli arzu) ve revnakını
( güzellik )artırdı.


….0nyedinci yüzyılın başlarında amansız Yasağa rağmen kahvehâneleleri işletenler Üçüncü Murat zamanında idam edildi.Kahvehaneler Üçüncü Murat’ın ölümünden sonra tekrar açıldı.Çünkü işletmecilik karlı işti. İstanbulda Üçüncü tekrar kapatıldı, kimi temelinden yıktırıldı.,kimi de bekar odası yapıldı. İstanbulda üçüncü defa 2.Sulatan Mahmut zamanında 1826 yılında Yeniçeri ocağı çok kanlı bir şehir muharebesiyle sonra kapatıldıktan sonra kapatıldı.Ortalık durulduktan sonra Kahveler yeniden açılmaya başlandı.
…. Fakat zaman içerisinde yasakları çiğneyenler:
Zararsız bir dühan hakkında neyler bunca dikkatler
Dühanı âh-ı mazlûmânı men eyle hüner odur”
Gibi hayli ilginç bilgiler verir.
İstanbul’la yakın ilgisi bulunan Develi’li medrese öğrencileri, müderrisler ve huzur derslerinde görev âmutlaka yeri doldurulamayan, unutulmaz Belediye Başkanlarımızdan Hadi Etrdoğan’nın belediye başkanlığı sırasında yaptırdığı Belediye Kahvehânesi’dir.Bina şimdi bir bankamıza hizmet vermektedir ki bizim kuşak ünlü siyasilerimizden Erbekan,Osman Bölükbaşı ve Turan Feyzioğlu ,sanatkarlarımızdan zamanın Dede Efendisi bestekar Arif Sami Toker’i burada izlemiştik!
Şüphesiz Develi sosyal hayatının önemli yaşayış biçimlerinden biri de ev oturmalarıdır. Develi’de önce her mahallenin bir oturma odası olur, yaşlı ve tecrübeli insanlarımız odanın başına otururlar ve konuşmalar sohbetleri onlar yapardı Hepsi ibretli hayat hikayeleriydi. Gençler ayakta durur, onlar odaya gelenlere hizmet ederdi. Askerlik hatıraları, dini hikayeler ve önemli hayat tecrübeleri ele alınır ibretli bir biçimde anlatılır, edepli bir biçimde dinlenirdi.
Gerek ev oturmalarında gerekse böyla oda oturmalarında vazgeçilmez alışkanlıklar vardı.çBunların başında da tütün ve enfiye gelirdi.
Sigara sanayinin bu kadar gelişmediği zamanda tütün kilo ile satın alınır. Ve tabaka içerisine konur,kağıtlara ustalıkla sarılarak içilirdi.
At Tabakayı Bakalım !
Bu söz ta eskilerden gelir. Tütün kıymetlidir. Biri tabakasını çıkarır sigarasını hazırlarken biri dayanamaz.: At Ağa bakalım şu tabakayı, der.O da fiyakayla tütün dolu tabakayı karşıda oturan misafire ,halı üzerinde kaydırarak atar ve siğara içmek isteyen kişiler de sırayla alırlardı. Tabaka atmak bir bonkörlüktü.
Ben özellikle kadın alışkanlıklarından gördüm: Enfiye. Biliyorum çok genç bunları bilmez. Sigara kadar etkileyici tiryakilikti. İsterseniz önce enfiye nedir ve nasıl yapılır bilgisayardan derlediğim bilgileri sizlerle paylaşayım.:
Enfiye, toz haline getirilmiş tütünün burun deliklerine çekilerek tüketicide nefes yoluyla fizyolojik etki yapan bir tütün mamulüdür.
Bir başka enfiye çeşidi, ince toz halinde bulunan, burun deliklerine çekilerek kullanılan bir tütün mamulüdür. Kullanan kişinin burun mukozasından kan dolaşımına geçer ve merkezi sinir sistemini etkileyerek etkisini gösterir. Bu bakımdan, kokain çekme ile benzer bir yol söz konusudur ancak fizyolojik etkisi farklıdır. Tütün mamulleri tüketimi tarihinde ilgi çekici yeri ve müptelaları vardır.
Kullanımı bundan 250 yıl kadar önce Avrupa saray sosyetesi arasında yaygınlaşmıştır. Bir dönem sarma tütün ve sigara taşımakta kullanılan tabaka gibi, enfiye de özel bir enfiye kutusunda taşınırdı. Porselen ve altın, gümüş gibi değerli madenlerden yapılanları, kullanıcının zevk sahibi ve varsıl sınıf mensubu olduğunun göstergesi sayılırdı. Kadınlar ve erkekler arasında keyif verici olarak kullanılan enfiye o zamanlar her yerde kolaylıkla bulunabiliyordu.
Tütünün dumansız tüketimi şekillerinden olan enfiye kullanımı, 17. yüzyılda IV. Murat zamanında tütünün yasaklandığı dönemlerde artış göstermiştir. Osmanlı tarihine ilişkin yazılanlardan anlaşıldığına göre İstanbul’da enfiye satma hakkını haiz dükkân sayısı 1750 yılında 60’a kadar çıkmıştır.
Buruna enfiye çekme sigaranın yaygınlaşmasıyla birlikte hızla gerilemişse de son yıllarda Amerikalı ve Avrupalı gençler tarafından yeniden keşfedilerek bir Rönesans yaşamaya başlamıştır. Bugün dünya piyasalarında 250’yi aşkın enfiye çeşidi üretilmekte ve enfiye tüketimi başta Amerika, İngiltere ve Almanya olmak üzere yılda 25 milyon kiloyu bulmaktadır.
Başlangıçta enfiye ele geçen herhangi kaba bir tütün tozunun veya enfiye haline getirmek üzere herhangi bir tütünü törpü kullanmak suretiyle sürterek herkesin kendisinin yaptığı bir mamuldü. Bundan sonra üretim yöntemleri daha da geliştirilmiştir. Enfiye fabrikasyonu önce İspanya ve Portekiz’de sonra sırası ile Fransa, Almanya, Hollanda, İskoçya ve İngiltere‘de gelişmeye başlamıştır.
Enfiye görüldüğü gibi tütünün toz şeklidir o da bir küçük kutuda sakalanır.Sigara nasıl tabakada sıralanırsa, toz haline gelmiş enfiye enfiye kutularında saklanır ve tiryakisi de oran birazcı alır burun deliklerinden çekerek nasiplenirdi. Tiryakisi de nasıl keyf alırdı hayret ederdiniz.
Ben ailemden üç tiryaki hanım tanırdım. Birincisi, 1.Dünya Savaşında bir ailenin iki delikanlısı ile evlenmiş her ikisiyle üçer ay evli kaldıktan sonra ikisi de askere gittikten sonra bir ay sonra şehit olmuş.Aile iki delikanlısın şehit verdikten sonra Dedemle 3.evlilşiğini yapmıştı.Bizim canım abamızdı! İkincisİ genç yaşta dul kalan halam, üçüncüsü de İncezâde İsmail Efendi’nin kızı Zahide Abamızdı.Üçü de enfiye tiryakisi idiler.Evimiz sedirli idi .zaman zaman gelirler üçü birden yattıkları sedir üzerinde öyle enfiye çekerlerdi.İşte keyfler gelince o nefis sohbetlerin tadına doyulmazdı.
Peki,sizin ailenizde sigara ve enfiye tiryakilerinden hiç mi tiryakiler yoktur? Yazılmayan nice hatıralar bu sohbetlerdedir, bilir misiniz.

Share
8.835 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

4+7 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Gevher Nesibe Sultan Surlardan Sızan Aşk

    19 Kasım 2020 Köşe Yazarları

    İlk romanı “Anılarda Son Ermeni” ile yakaladığı büyük başarıyı sonraki eserlerinde de devam ettiren Abdullah Ayata, yalnız Kayseri'nin değil, bütün Türkiye'nin beğenerek okuduğu önemli yazarlarımız arasına girmiştir. Bu romandan sonra Ayata Anılarda Son Ermeni'nin yazarı diye anılacaktır. Müthiş doğa tasvirleri, usta dil işçiliği ilmek ilmek dokunan bir Abdullah Ayata romanından bahsediyorum. Elime aldığımda bırakamadan okuduğum Gevher Nesibe Sultanın hayat hikâyesini konu alan romanda, usta yazarlara mahsus bir üslup, ne anlattığı değil, nası...
  • DÜNYA TUVALET GÜNÜ

    19 Kasım 2020 Köşe Yazarları

    Tuvalet, insanlık tarihinin en önemli ihtiyaçları arasında yer almaktadır. Yeri geldiğinde yemek içmek kadar önemli olan tuvalet ya da Hela, insan boşaltım sistemi artıkları olan dışkı ve idrarın boşaltılması ve uzaklaştırılması amacıyla tasarlanmış sabit düzenekler ile bunların yerleştirildiği kapalı mekândır. Tuvalet sözcüğü dilimize Fransızcadan girmiştir. Kelimenin aslı Fransızca “Toilette” olup, temizlik anlamına gelmektedir. Tuvalet kelimesinin dilimizdeki diğer isimlendirmeleri ise, abdesthane, ayakyolu, kenef, yüznumara (00), memişhane...
  • Develimizin İlk Diplomalı Diş Hekimi: Dr. Lütfü AVCI

    13 Kasım 2020 Köşe Yazarları

    Kuruluşundan bugüne derneğimizin faaliyetlerini ve tarihçesini, "Derneğimizin hafızasını" yazmayı planladığımda değerli Yönetim Kurulumuz,hemşehrilerim beni destekleyerek yüreklendirdi. Derneğin Başkanları ile ilgili fotoğraflar ve bilgiler edindim. Başkanların yakınlarıyla tek tek görüştüm. Kitabımız son aşamaya geldi. Değerli hocam Cavit Avcı’dan ağabeyi merhum Başkanımız Lütfü Avcı’yı anlatmasını rica ettim. Beni kırmayıp bu güzel yazıyı kaleme aldı. Bu vesile ile Avcı Ailesi’nden ahirete intikal edenleri rahmetle anıyor, hayatta olanlara sa...
  • Beyazdan Yeşile Bisiklet Turizmi ile ilgili Konferans

    13 Kasım 2020 Köşe Yazarları

    Develi Bisiklet ve Doğa Sporları Kulübü Derneği’nin 4 Kasım 2020 Çarşamba günü Kayseri Erciyes Mirada Otel’de düzenlemiş olduğu “Beyazdan Yeşile” Bisiklet Turizmi ile ilgili konferansa; Kayseri Büyükşehir Belediyesi, Develi Belediyesi, Spor A.Ş., Erciyes A.Ş., Karayolları Genel Müdürlüğü, ORAN Kalkınma Ajansı; Middle Earth ve Eon Turizm; Enverçevko Ulusal & Eurovelo ve Grandprix Koordinatörleri, Develi Bisiklet ve Doğa Sporları Klubü Derneği üyeleri ve Abdullah Gül Üniversitesi’nden akademisyen ve öğrenciler katıldı. Bisiklet ve D...