logo

DEVELİ’DE KADININ YERİ

Ne zamandır Develi’de kadının yeri konusunda bir yazı yazmak isterdim. Fakat belgesizlik ve fotoğraf gibi ciddi verilerin azlığı ile sözlü bilgilerin yetersizliği sebebiyle bu konuda maalesef satır aralarında verdiğimiz bilgiler dışında bir değerlendirmede bulunamadık!
Yıllar önce “Develi’de Zaman, Mekan ve İnsan, Develi 2012” adlı eserimi hazırlarken 1950 yılında Develi CHP İlçe Teşkilatı’nın toplu bir resmi elime geçmişti. Doğrusu kadın zihniyetinin siyasi zeminde yer bulması çok hoşuma gitmişti. Bu hanımlarımızın kimler olduğunu belirtmek isterdim,fakat maalesef isimlerini bulamadık!
Tabii fotoğrafın en güzel yerlerini erkekler her zaman olduğu gibi işgal etmiş, dört adet kadın üye de bir köşede yerlerini topluca almışlar. Erkek egemenliğinin hüküm sürdüğü her yerde, hele Anadolu’da bu gayet normaldir. Kadına saygı, hürmet ve değer verme, hak getire !”Saçı uzun aklı kısa ya!” Bir zamanlar şehrimizin Belediye Başkan Yardımcısı olan bir hanım efendiye, bir meclis üyesinin:
-Allah aşkına bacım, ha biraz meclise gelme de doğru dürüst küfür edelim, dediğini bilenlerdenim.
Bu ayrı bir mesele fakat daha kötüsü yukarda belirttiğim gibi bu öncü kadınlarımızın isimleri nelerdir, hangi aileye mensupturlar tespit edemedik. Vakur halleri, düzenli giyimleri, başlarında boneleri, boyunlarında fularları, boyalı ayakkabıları vs…
Develi tarih boyunca bir çok olaylara sahne olmuştur. Savaşlara iştirak etme, aşiretler arası mücadeleler, göçler, tehcir ve göçmen yerleştirmeler vs. Bu tür olayların bir siyasi, ekonomik yönü var ama bir de sosyal yönü vardır ki bu sıkıntıları böyle önemli olaylarda en çok çile çeken cephe gerisindeki kadınlardır!
Kulpak Köyü çobanı dağda çobanlık ederken, köylerden askere verilmek üzere çorap ve gömlek toplayan heyet ile karşılaşırlar. Durumu çobana iletirler. Çoban:
Şu ayağımdaki çorap nişanlımın örgüsüdür. Bir günlüktür. Bunu size vereyim ,der ve ayağından çıkardığı çorabı heyete verir.
İnsanımız budur, işte. Hani söz konusu vatan ya,gerisi angaryadır.
İstanbul’un işgalini protesto etmek için hala dillere destan olan meşhur “Sultan Ahmet Mitingi”’nde simsiyah elbisesiyle küsüye fırlayan, 100.000’e yakın insanı çoşturup, Türklük ve İstiklal şuurunu aşılayan bir Türk münevveri bu Halide Edip Hanımefendi idi.
Her kadınımızı elbette Adıvar gibi özel yetenekli ve çok iyi yetişmiş bir kadını her yerde görmek mümkün değildir ama Develi’de de meziyetli ,hizmet erbabı ve öncü kadınlar mutlaka vardır. Develi’de bir bürokrat hanımı olan Şeker Hanım vardı ki asvalt yolda ikindi serinliğinde öyle bir yürüyüşü, zevkli giyimi ve tam bir kadınsı havası vardı ki Develi erkeklerini arkasından koştururdu. Bizim çocukluğumuzun en forslu kadını Osman Coşkun’un kız kardeşi ve Yakup Kenan Arıkan’ın ikinci eşi idi. Mehmet Özdemir’in de kayınvalidesi idi. Bembeyaz ve düzenli saçları, zarif ve zevkli giyimi ile öyle bir yürüyüşü vardı ki herkes “Ablamız” diye saygı duyarlardı!
Unutmayalım 1920 yılında Çukurova özellikle Fransız desteğinde Ermeniler Şar, Saimbeyli (Haçin), Feke ve Kozan bölgelerini işgal etmişlerdi. Irz ve namusların canlarını korumak için dağları ,gizlice aşarak Develi’ye sığınmışlardı. Bu Develi’ye gelen misafirler, Develili aileler tarafından bölüşülmüş ve evlerine misafir etmişlerdi. Bu organize kolay bir iş değildi. Bu organizede kadınlarımızın hiç mi bir rolü yoktu. Şehit çocukları için yetimhane açılmıştı. Buralara yardım konusunda başı çeken kadınlarımız kimdi? Maalesef hiç bilgimiz yoktur.
Doğu Türkistanlı soydaşlarımız, yanılmıyorsam 19554 yılında Çin zulmünden kaçarak Develi’ye gelmişlerdi. Bu soydaşlarımıza yardım için bir dernek kurulmuş ve bin bir zahmetle gelen bu insanlarımız büyük evlere, Develi belediye başkanı Ebubekir Develioğlu tarafından yerleştirilmişti. Asvalt yolun kenarındaki kalın söğüt ağaçları ve akasyalar budanarak bu insanlara dağıtıldığını ve geriye kalan ağaçlar da odun olarak asvalt yapımında ziftleri eritmek için kullanılmıştı. Hatta göçmen çocukları küllüklerde buldukları kemikleri evlerine götürdüklerini de bu gözler görmüştür. Yürek parçalayıcı durumlar. Mahallemizin kadınlarının göçmenlerimizin bu durumlarını gördükten sonra nasıl yemeklerini bölüştüklerini, soğuk kış günlerinde evlerine aldıklarını da çok iyi hatırlıyorum.
Peki güzellikleri üretenler kimlerdir? İsimsiz Anadolu kadınları! Onca olaylar zincirine rağmen ne yazık ki ön plana çıkan hiç bir öncü kadın ismine rastlamıyoruz. Çok dikkat çekecek bir durum değil midir, bu? Bütün olumsuzluklara rağmen benim ölçülerime göre üç hanım hep dikkatimi çekmiştir.
Çoğu olayı küçümser ama Seyrânî Şenliklerinde bir kadın ismi ön plana çıktı. Sevgi Kapusuz. Bu şenliklerin birinde küçük bir katkıda bulundu. Güzel,bir kadınlar heyeti kurarak Develi’nin unutulmaya yüz tutan mutfak kültürümüzün meşhur “Pırtımpıt” yemeğini, katılan misafirlere ikram etmesini bilmiştir. Bilirim şehirler, yetiştirdiği beyinlerin derin düşüncelerle şekil alırlar. Çoğu bu gibi işleri hafife alırlar ama öncü insan hedeflerini iyi bilirler ve icra ederler. Ayrıntılarla uğraşmazlar. Fatma Hanım da böyle bir değerimizdir. Sevgi Hanım bu geleneği uzun zaman devam ettirdi. Çok da beğeni topladı. Biliyorum bu basit fakat Develi kültürünü geleceğe taşıyıcı bir fikri gerçekleştirmek bir ince düşüncenin ürünüdür. O gitti, bizim pırtımpıt şimdi sayemde uluslararası bir şöhret kazandı!.
Saygıyla anıyorum.
Dikkatimi çeken bir diğer şahsiyet de daha 1950’lerde kenarda duran kadınlarımız, şimdi milletvekili adaylarımız arasında kendine yer arıyor. İşte karşımızda biri: Nahide Sevgi Yalçın.
25.Haziran.2015 tarihinde milletvekili adayı ve Develi CHP İlçe başkanlığı yaptı. Siyaset uzun soluklu ve çok yorucu bir yolculuktur. Bu uzun ve yorucu yolun adayı Kayseri’de doğmuş, İlköğretim öğretmeni idi. Şerefiyle ve başarılı bir şekilde görev yaparak meslekten emekli olmuştur.
İnanıyoruz ki siyasî hayatı da başarılı ve verimli olacaktır.
Develi’nin bir öncü kadını da Aslı Azman’dır. Hakkında ve hizmetlerini değerlendiren bir yazımızı yine bu sütunlarda yayınlamıştık. Aslı Azman 1935 yılında Belediye Başkanı Hadi Erdoğan’ın ön ayak olduğu değişik spor kollarından Bisiklet Sporunu profesyonel tarzda Develi’ye yerleştirmek için mücadele veren bir değerli hanımımızdır. Kendisi aynı zamanda çiftçidir. Asıl mesleği mimarlıktır. Fakat işin ilginci kulak problemine rağmen azimle ve planlı bir şekilde ve başarılı organizeler ile Develi’de verimli bir spor hizmet eridir. Gözünün önüne bakan ciddi bir girişimcidir. Bu konuda hizmetleri çoğu dikkatli gözlerin önündedir.
Sonuç ta benim konu edinebildiğim bu üç şahsiyet. Daha iş hayatındaki ve Yüksek öğrenim hayatımızda Prof.Dr.Hasibe Mazıoğlu gibi değerli ilim adamlarımız hiç mi dikkatimizi çekmez. Adam kolay yetişmiyor. Hizmette verimlilik yakın ilginin ve takibin sonucudur. Kıymetlerimizin de artık hakkını verelim.
Ölenlere rahmet, kalanlara sağlık ve hizmet dolu bir ömür diliyorum.

Share
8.517 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

7+10 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • DÜNYA HİJYEN GÜNÜ

    15 Ocak 2021 Köşe Yazarları

    Sağlığa zarar verecek ortamlardan korunmak için yapılacak uygulamalar ve alınan temizlik önlemlerinin tümü hijyen olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde temizlik önlemleri anlamında kullanılan hijyen, aslında Yunan Tanrıçası Hygeia adlı tanrıçadan gelmektedir. Hygeia, Yunan ve Roma mitolojisinde geçmekte olup, tıp tanrısı Asklepios'un kızıdır. Sağlık ve temizlik tanrıçasıdır. İnsanlar, Bergama'daki Asclepius Tapınağı gibi tapınaklarda babası Asclepius'tan ve Hygeia'dan sağlık dilemişlerdir. Dünyanın ilk Hijyen Günü, Avrupa Hijyen Konseyi ve Türk ...
  • STATİK ELEKTRİK GÜNÜ

    07 Ocak 2021 Köşe Yazarları

    Mutlaka hepimizin başına elektrik çarpması defalarca gelmiştir. Hiç beklemediğimiz birisine ya da bir yere dokunduğumuzda bir anda elektrik çarpması hissi yaşarız. Günlük hayatımızda biriyle tokalaştığımızda, arabadan inip kapı kolunu tuttuğumuzda, bir yüzeye dokunduğumuzda veya parkta plastik kaydıraktan kaymış bir çocuğa dokunduğumuzda ortaya çıkan karıncalanma hissi, statik elektriğin etkisinden kaynaklanmaktadır. Hatta aradaki akım geçişi sırasında oluşan kıvılcım gözle görülebilir ve çıtırtı şeklinde ses duyabiliriz. Bu akım geçici bazı k...
  • TARİHÎ KARTPOSTALLAR ve DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ – 2

    07 Ocak 2021 Köşe Yazarları

    Geçen haftaki yazımızda tarihî kartpostalların politika ve vatan müdafasındaki yeri konusunda bilgi vermiş ve bu konuda kartpostalların önemine değinmiştim. Bir okuyucumuzun ricası üzerine konuyu biraz daha zenginleştirmemiz gerektiğini görmüştük. Bu vesile ile yeniden arşivime inme ihtiyacı doğmuş ve altı kare kartvizit üzerinde durmayı uygun gördüğümü belirtmek isterim. Tarihte gördük ki bir yerde askerin yoksa orası senin değildir. Osmanlı devleti 350 yıldır elinde tuttuğu Rumeli'yi vasıfsız ve cahil politikacı ve subaylarımız sayesinde on ...
  • Eski Develi’de Örf ve Adetlerimiz

    01 Ocak 2021 Köşe Yazarları

    Örf ve adetler çok eski zamanlardan beri toplum içinde kabul görmüş yazısız kurallardır. Halk dilinde gelenek ve görenek olarak da bilinen bu kavramlar, yaşadığı toplumun özelliklerini yansıtır. Kadim Develi kültürü zaman içerisinde birçok değişime uğramıştır. Develi’de asırlardır devam eden ve hala yaşayan birçok gelenek görenek bulunmaktadır. Gelenekler ve onun oluşturduğu kültür, toplumu bir arada sağlam tutan ögelerdir. Develi’de eskiden herkes birbirini tanır, bir ailenin fertleri gibi herkes birbirini koruyup kollardı. Dayanışma ruhu çok...