logo

DEVELİ’DE EŞKİYALIK OLAYLARI : 4 AŞİRETLERDEN DOĞAN EŞKİYALIKLAR XVIII-XIX.YÜZYILLAR

XVIII. Yüzyılın ilk yarısında yeniçeriler” şekavette bulunup reayeye zulmetmişlerdir.
”Eşkiyalık yapan yeniçerilere “nizam verilmesini” isteyen yeniçeri ağasının “mektupları” Kayseri Sancağına gönderilmiştir.
Yeniçerilerin Ermeni ve Rumlara karşı kötü davranışları yanında diğer insanların da “ırz ve namuslarına” musallat olmuşlardır. Hatta bazı kişiler İstanbul’a gidip gelenler “Biz yeniçeri “olduk diyerek iddiada bulunmuşlardır.
Yeniçerilerineşkiyalıkları, soygunları yanında aşiretlerin de eşkiyalıkları gün geçtikçe artmaktadır.
Bu kötülükleri köylardan şehrin merkezine kadar ilerlemektedir.
Özellikle gidip gelenlerin yollarını kesmöekte ve soygunculuk yapmaktadırlar.
Özellikle Adana-Niğde Yavaş–Kayseri üçgeninde Danişmendli aşiretinden Şarklı Cemaat’ı fakir fukarayı soymuşlardır. Olayın vehameti üzerine devlet Develioğlu Mustafa’yı mübaşir tayin ederek bunların Rakka’ya yerleştirilmeleri sağlanmıştır. Bu yerleştirme kolay olmamış,diğer yöneticilerin de desteği istenmiştir.Daha önce Receplü Avşar’ıda eşkiyalık yaptıkları için Rakka’ya mecburi iskana tabii tutulmuşlar ise de çoğu zaman buradan kaçarak yine bildiklerinden şaşmamışlardır.1729 yılında bunların Rakka’ya mutlaka iskan edilmeleri emredilmiştir.
Eşkiyalık yapanlar sadece başıboş Yeniçeriler ve bazı aşiretler değil aynı zamanda otorite boşluğundan faydalanmak isteyen yerel beyler ve bunlar arasındaki güç çekişmeleridir.
Mesela Yahyalı taraflarında Bektaşoğulları ile Gebelioğulları arasındaki amansız çekişmenin sona erdirilmesi için 1746’da Kayseri ve Niğde idarecilerine emirler gönderilmiştir.Yine Yahyalı’dan Marazlıoğlu İbrahim adlı eşkıya’nın huzursuzluğu da önemlidir. Ancak Bektaşoğullarının zulmü uzun zaman önlenememiştir.
Devlet bir taraftan İran savaşlarıyla meşgul olurken,diğer taraftan otorite boşluğundan yararlanmak isteyen bireysel veya aşiret güçleri de soygunlar yapmaktadırlar.
Mesela Sarıca köyünde Develioğlu Es-Seyit Cafer adlı şahsın halka zulmetmesi,Tuzhisar kazasında bulunan Lalebeli’nde tüccarların soyulması, yol kesme, adam öldürme, mal gaspı yapan kaçak kişilerin yakalanması ve cezalandırılması hep istenmiştir.
Görüldüğü gibi XIX.Yüzyılın ilk çeyreğine kadar devlet savaşlarla meşgul olduğu bir dönemde özellikle Receplü ve Bozulus Avşar Aşiretleri ile asileşmiş yeniçeriler huzursuzluk çıkarmada, Kayseri bölgesinde olduğu gibi, Develi merkez ve köylerinde de etkin olmuşlardır. Bu asilere karşı takip edilen cezai tedbirler ise idam, sürgün ve mecburi iskanlar olmuştur. Fakat işin acı tarafı devlet bunda da başarılı olamamıştır.
1839 yılında Tanzimat Fermanı’ından sonra zor da olsa amacına ulaşmıştır.
Yeni Vilayet Nizamnamesi bunda etkili olmuştur. Ancak 1826’da Yeniçeriliğin kaldırılması üzerine devletin yeni ordu teşkilatının kurulması epey zaman almıştır.İşte bu otorite boşluğu bireysel veya ekipsel eşkiyalığı ortaya çıkarmıştır. Özellikle Ürgüp, Niğde ve Kayseri üçgeninde, merkez nokta bugün yok olan Yavaş Hanı da olan Yavaş Köyü’dür.
Bu bölgede 1870-1900 yılları arasında bu eşkiyalardan çok namlı olanlar da vardır.
Biz ana alanımız bu olmamakla beraber, Develi tarihi hakkında arşiv bilgilerine dayalı olarak az da olsa derlediğimiz bilgileri birer belge olmak ve dikkatleri buraya çekmek adına bazı notları düştük.
Her zaman düştüğümüz şu not çoğunuzun dikkatini çekmiştir : ”Umulur ki ilgi duyanlar olur da bu konular zenginleştirilerek tarihe doğru ve geniş bölgesel bilgiler kazandırılır.!

Çağdaş Develi Gazetesi 01/09/2016

Share
1.058 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

9+1 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • DEVELİ MEZARLIKLARI

    18 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Develi Mezarlıklarını, tarihi Develi köy mezarlıkları da başta olmak üzere (Ayşepınar, Çomaklı, Fraktın, Havadan, İncesu, Köseler, Madazı, Pungu, Soysallı, Sindelhöyük, Zile vs) dahil olmak üzere gezmediğim yer çok azdır. Ama o kadar arzu etmeme rağmen maalesef inceleyemediğim yerler de var. Mesela Karacaören, Kızık, Öksüt, Satı vs gibi. Mezartaşları bir köy tarihi ve bulundukları mekan için çok önemli yazılı belgelerdir. Tıpkı ibadethane olmaları ayrı bir konu ama kitabeli camiler de aynı konuda aydınlatıcı belge sunarlar.! Yeter ki dikkatli ...
  • DÜNYA TEMİZLİK GÜNÜ

    18 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Toplum olarak ortak paylaştığımız yaşam alanlarının temiz tutulması bir vatandaşlık görevidir. Toplum içerisinde bulunan toplum bilinci ve sorumluluk duygusu kişinin ilk önce kendisine saygı duyması ile başlar. Yaşamsal alanların korunması, doğaya, yeşile sahip çıkılması ve çevre temizliğinin önemi herkesin ortak sorumluluğudur. Temiz bir çevre, insan sağlığı ve refahı için temel niteliktedir. Çevre Temizliği, günümüzde dünyanın en önemli sorunları arasındadır. Bütün bunların temel amacı, insanları çevre temizliği konusunda bilinçlendirmektedi...
  • DÜNYA AVCILAR GÜNÜ

    11 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Merkez Av Komisyonunca, avına izin verilen yaban hayvanı türlerini, doğal denge içerisindeki yapıyı bozmadan, tespit edilen zaman ve miktarlar ile belirlenen esas ve usullerle, canlı veya cansız ele geçirmeye çalışmaya Avcılık, bunu yapan kişiye de Avcı denilmektedir. İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana besin arama ve karnını doyurma zorunluluğunu duymuştur. Mağara dönemi insanları beslenmek, giyecek sağlamak ve kendilerini korumak için avlanmak zorunda kalmışlardır. Bir yandan bitki kökleri toplayıp toprağı işlerken diğer yandan av aletlerind...
  • YAZARLARIMIZIN YAZILARINI OKURKEN

    11 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Çağdaş Develi Gazetesi’ nin yayınlandığı 2003 yılından beri elimizden geldiğince haftalık bir değişik konulu yazı yetiştirmeye çalışırım. Bu yazıların hepsi Develi ile ilgili tarih, sosyal, kültürel, siyasî, edebiyat vb konulardadır. İnşallah, bu yazılar bir plan dahilinde yazılmıştı; kitaplaştırıldığında inanıyorum ki Develi kültürü ve medeniyeti adına değerli çalışmalar olduğunu hepimiz göreceğiz. Zira bu yazıların çoğu tabir yerindeyse iğne ile kuyu kazmak kabilinde yazılmıştır. Çünkü küçük yerlerde bilgi toplamak o kadar zahmetlidir. Fotoğr...