logo

DEVELİ’DE EŞKİYALIK OLAYLARI : 3 AŞİRETLERDEN DOĞAN EŞKİYALIKLAR

Şimdilerde Halit Erkiletlioğlu’nun Kayseri ile ilgili tarihi notlarını okuyoruz.
İsterseniz bir göz atalım.
1243-1277 yıllarında Kayseri’yi işgal eden Moğollar binlerce insanımızı öldürmüşler ve binaları yakıp yıkmışlardır.Hemen belirtelim ki bu zamanda da Müslümanlaşmış ve Türkleşmiş Kireyitler de Develi’de Girenit köyünü kışlak olmak üzere kurmuşlardır.Erciyes eteklerindeki Tatar Gölü civarını da yazlık olarak kullanmışlardır.
1511 yılında İrandan Şah İsmail’in teşvik ve desteğiyle Şah Kulu Baba Tekeli 15-20 000 kişilik asilerle Anadolu’da isyan başlattı.Devlette Vezir-i azam Hadım Ali Paşa kumandasında bir orduyu göndermişti.İki ordu Sindelhöyük kenarında savaşmıştı. Bu savaşta Şah Kulu ölmüş,Vezirazam Hadım Ali Paşa da şehit olmuş,ordu dağılmış,asiler de Azerbeycan taraflarına çekilmişlerdir.
1598 ‘de Karayazıcı isyanı önemlidir.
Devletin yanlış ekonomik politikalarından bunalan bir kısım çift bozan çiftçiler ile asker kaçaklarını etrafına toplayan Karayazıcı Abdulhalim Halim Şah Baba namıyla isyan etmiş ve Urfa ile Malatya arasında hükümdarlığını ilan etmişti.Osmanlı devleti bu isyanı bastırmak için Kayseri ovasında sayıları 20.000’ni bulan asiler karşısında bozulmuşlardır.Ancak kuvvetlerini toplayanBağdat valisi Hasan Paşa, Elbistan Civarında Karayazıcı’yı yenmiş ve ülkeyi bir beladan temizlemiştir.
Sultan 4. Murat’ın ilk saltanat yıllarında (1622) Abaza Mehmet Paşa Genç Osman’ın feci katline tepki gösteren Anadolu halkından ve özellikle Receplü, Çöplü, Sırkıntılı, Mamulu, Kozanlı ve Pehlivanlı Türkmen aşiretlerinden bir ordu kurarak isyana girişmiş ve Sadrazam Çerkez Mehmet Paşa bu isyanı bastırmak için Kayseri’ye kadar gelmişti.
Bu savaşta Abaza Mehmet Paşa ordusundan bir kısım Türkmenler,yurtlarına dönmüş,bir kısmı da Osmanlı ordusu saflarına geçmişti.Sonuçta Abaza Mehmet Paşa ordusu yenilerek dağılmıştır.
1724 yılında Kanlı Kadıoğlu Deli Emir etrafına topladığı kardeşleri bir kısım eşkıya grubu ile köy, kasaba ve Talas’ı ve Kayseri’yi yağmalamıştır.Bir çok kişiyi öldürmüşlerdir.On yıl kadar bu terörü estirmişlerdir.Çerkez Hasan Paşa tarafından bu asiler yakalanmış ve teker teker idam edilmişlerdir .
01.08.1832 tarında eski yeniçeri ocağı ağalarından Abdullah Ağa, Hacı Yusuf oğlu Osman Ağa’nın baş tutması ile eski yeniçeri ocağını diriltmek için isyan ettiler.Ocaklı bayrağını açtılar. 500 asi şehre korku saldı.Şehrin ileri gelenleri köylere sığındılar. Dört ay devam eden bu olayları Kayseri mutasarrıfı tayin edilen Arnavut Ali Paşa asileri ve Adana’ya kaçanları dahi yakalatarak idam ettirmiştir.
Eşkiyalık iktisadfi bozukluk,sosyal düzensizlik,ahlaki çöküntü ve otorite boşluğunun ortaya çıkardığı sosyal bir yaradır.
İşte bu sebeplerle Yrd. Doç. Dr.Mehmet İnbaşı “XVI.Yüzyılın İkinci Yarısında Kayseri ve Civarında Meydana Gelen Olaylar” adlı bildirisinde bu konuda 1554-55 yılları arasında eşkiyalık ve zorbalık ile 22 kayıt tespit etmiştir.şu bilgileri verir : Bu 22 olaydan 19 tanesi zulüm ve zorbalık,2.eşkiyalık,1’i de dolandırıcılık ile ilgilidir.11 tanesi Kayseri merkezinde diğerleri ise civar köy ve nahiyelerde meydana gelmiştir.
Bunlardan biri Şahmelik köyünde Dergah-ı mualla çavuşlarından Cafer Çavuş bazı Müslümanların eşlerini zorla başkalarına nikahlamış ve dul kadınlar ile kızların evlenmelerinde çokca ekçe alması şikayet edilmiş ve yakalanıp yargılanması istenmiştir.
1591 yılında Bozok / Yozgat ve Köstere kadılarına hükümler yazılarak eşkiyalığın artması üzerine şikayetlerin çoğalması üzerine bunların önlenmesi istenmektedir.
(Devam edecektir.)

Share
1.459 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

6+8 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • DÜNYA HİJYEN GÜNÜ

    15 Ocak 2021 Köşe Yazarları

    Sağlığa zarar verecek ortamlardan korunmak için yapılacak uygulamalar ve alınan temizlik önlemlerinin tümü hijyen olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde temizlik önlemleri anlamında kullanılan hijyen, aslında Yunan Tanrıçası Hygeia adlı tanrıçadan gelmektedir. Hygeia, Yunan ve Roma mitolojisinde geçmekte olup, tıp tanrısı Asklepios'un kızıdır. Sağlık ve temizlik tanrıçasıdır. İnsanlar, Bergama'daki Asclepius Tapınağı gibi tapınaklarda babası Asclepius'tan ve Hygeia'dan sağlık dilemişlerdir. Dünyanın ilk Hijyen Günü, Avrupa Hijyen Konseyi ve Türk ...
  • STATİK ELEKTRİK GÜNÜ

    07 Ocak 2021 Köşe Yazarları

    Mutlaka hepimizin başına elektrik çarpması defalarca gelmiştir. Hiç beklemediğimiz birisine ya da bir yere dokunduğumuzda bir anda elektrik çarpması hissi yaşarız. Günlük hayatımızda biriyle tokalaştığımızda, arabadan inip kapı kolunu tuttuğumuzda, bir yüzeye dokunduğumuzda veya parkta plastik kaydıraktan kaymış bir çocuğa dokunduğumuzda ortaya çıkan karıncalanma hissi, statik elektriğin etkisinden kaynaklanmaktadır. Hatta aradaki akım geçişi sırasında oluşan kıvılcım gözle görülebilir ve çıtırtı şeklinde ses duyabiliriz. Bu akım geçici bazı k...
  • TARİHÎ KARTPOSTALLAR ve DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ – 2

    07 Ocak 2021 Köşe Yazarları

    Geçen haftaki yazımızda tarihî kartpostalların politika ve vatan müdafasındaki yeri konusunda bilgi vermiş ve bu konuda kartpostalların önemine değinmiştim. Bir okuyucumuzun ricası üzerine konuyu biraz daha zenginleştirmemiz gerektiğini görmüştük. Bu vesile ile yeniden arşivime inme ihtiyacı doğmuş ve altı kare kartvizit üzerinde durmayı uygun gördüğümü belirtmek isterim. Tarihte gördük ki bir yerde askerin yoksa orası senin değildir. Osmanlı devleti 350 yıldır elinde tuttuğu Rumeli'yi vasıfsız ve cahil politikacı ve subaylarımız sayesinde on ...
  • Eski Develi’de Örf ve Adetlerimiz

    01 Ocak 2021 Köşe Yazarları

    Örf ve adetler çok eski zamanlardan beri toplum içinde kabul görmüş yazısız kurallardır. Halk dilinde gelenek ve görenek olarak da bilinen bu kavramlar, yaşadığı toplumun özelliklerini yansıtır. Kadim Develi kültürü zaman içerisinde birçok değişime uğramıştır. Develi’de asırlardır devam eden ve hala yaşayan birçok gelenek görenek bulunmaktadır. Gelenekler ve onun oluşturduğu kültür, toplumu bir arada sağlam tutan ögelerdir. Develi’de eskiden herkes birbirini tanır, bir ailenin fertleri gibi herkes birbirini koruyup kollardı. Dayanışma ruhu çok...