logo

DEVELİ’DE ERMENİ KÖYLERİ

1573

Bu sene ele almaya çalıştığımız konunun Develi köy monografileri olduğu malumunuzdur.Bu konu üzerinde durmayı düşünürken şöyle bir planlama yapmıştık.:
1.Rum köyler,
2.Ermeni köyler
3.Rum ve Ermeni karışık köyler,
4.Türk köyleri.
Böyle yapmakla amacımız Develi yerleşim tarihine az da olsa bilimsel bir yaklaşımla malzeme bırakmaktır.Biz bunlardan Rum / Karamani Türk köylerinden başlamış elimizdeki bilgilere dayanarak bir denemede bulunmaya çalışıyoruz. Araştırmalarımıza devam ederken elimize geçen yeni bilgileri de, ele aldığımız köyler, yazılıp yayınlanmasına rağmen yazılmış metinlere ekleyerek genişletmeye çalışıyoruz. İnanıyoruz ki bu çalışmamız kitaplaştığı zaman Develi kültür tarihi için önemli bir kaynak elde edilecektir!
Kayseri tarihi için değerli bir eser Mısır’da bir Kayserili Ermeni vatandaşımız tarafından iki cilt olarak yayınlanmıştır:Arşag Alboyacğan,Kayseri,c.1-2,Kahire 1937..Eserin 1.cildi,C.Bölümü : Kayseri ve Mevcut Ermenilerin Yaşadığı Yerler,başlığını taşımaktadır.İşte bu bölümde konumuzu ilgilendiren Develi ile ilgili Ermeni yerleşim yerlerinden olan şu köyler yazılmaktadır: Gazlı Gömedi,Söğütlü veya Seyitli,Saçag veya Saçaklı/ Satı olmasın? Taşkhan / Taşçı,Yenice,Zayli /Olug/Oluk.Elbette bu köyler Alboyacıyan’ın yazdığı kadar değildir! Bunlara Rumlarla beraber yaşayan Ermeni köyleri de vardır.Bunların başında Karacaören ile Zile başta gelir.
Bizim görebildiğimiz kadarıyla Develi bölgesi’nde Ermeniler MS.IV.asırdan sonra görülürler.Çoğu da eski adıyla Klikya bölgesinden gelenler.Ama esas yoğun olarak geliş MS.990-1005 tarihleri arasında Bizanslılar tarafından Van bölgesinden sürülerek gelip Develi bölgesine yerleşmelerdir.Müslüman Türklere gelinceye kadar Ermeniler : Roma,Eti,Figya,Asur ile Helen, Doğu Roma yani Bizanslılar/Rumlar / Karamani Türkler yanında Süryanilerin de yaşadığı bu bölgeye gelince bu kültürleri görmüşlerdir.Ne zaman ki Türkler buraya gelip Develi adını buraya verdikten sonra Rumlar ve Ermenilerle beraber yakın zamana kadar huzur içerisinde yaşamışlardır.Genelde Ermeniler ticaret ile,Rumlar ise tarım ile meşgul olmuşlardır.
Puşta ,maşala gibi tarımla ilgili kelimeler Rumlardan kalan kelimelerdir.Henüz daha Develi ve köylerinde Helen, Bizans ve Ermeni kültürünün etkisi üzerinde çalışmalar yapılmamıştır. Verilen bilgilerin çoğu da dini yapılar,eğitim kurumları vb.dir.Ama yaşanan hayatın zenginlikleri ve güzellikleri üzerinde çok az bir bilgi gelmektedir.
Bu tabiidir.Zira XX.Asrın başlarında başlayan uluslararası siyasi çekişmeler,Osmanlı devletini tasfiyede kullanılan Ermeni isyanları Türkler ile reaye denilen azınlıklar arası ilişkiler tehcire / sürgün’e sebebiyet vermişlerdir.Bu sebeple bazı ihmalkarlıklarımız ve bilgisizliklerimizin de sebebiyle özellikle Hristiyan kültürüne ait nice tarihi eserler tabii olayların dışında harap edilmiştir.Defineciler için bulunmaz birer hazine olmuşlardır. Acı ama gerçek…
Bir dönem Bizans prens ve prenseslerinin yaşadığı, olimpiyatlar düzenlendiği,paralar basıldığı Gereme’yi devlet desteğine rağmen hala çıkarıp tarihe armağan edemedik.Bir Köşkpınar’ı aslına uygun restore edip insanımıza kazandıramadık.Allah’ın bedava verdiği Erciyes suyunu bir inat uğruna sondajla yolunu kaybettirip şimdi elektrik enerjisiyle zor çıkartıyoruz.Bir yazımızda yine belirtmiştik. Annesi Everekli olan bir Ermeni Profösörümüze :-Diyaspora Türklerden ne istiyor?
Diye sorduğumuzda:
-Kadir Bey ! Geçmişini, kökünü istiyor. Bakınız, siz annemin kilisesini, manastırını, mezarlıklarını, dedemi, dayımı biliyorsunuz ama ben bunlardan hiç birini tanımıyorum, demişti.Demesine dedi ama bizden de cevabını aldı:
-Eh, Hocahanım, sizinkiler de Türklere ihanet etmesiydi, rahat dursalardı! Konu uzar gider. Esas konumuz dünden bize emanet edilen eserlerin korunmasıyla ilgilidir.
Çünkü onlar bize tarihin birer kıymetli emanetidir.Keşke “öteki kültür” eserlerini koruyabilseydik Develi neler kazanacaktı.
Develi’den 1910’lardan beri çeşitli sebeplerle ayrılan Ermenilerden elde edebildiğimiz bilgi kadarıyla Çomaklı’lı bir Ermeni vatandaşımızın 1930’larda yazdığı “Çomaklı” adlı eser vardır.Bir de Sarkis Torosyan adlı birinin “Çanakkale’den Filistin Cephesi’ne” adlı bir savaş hatırası vardı ki bu eserin sırf Türkleri kötülemek için yazılmış bir eser olduğu ortaya çıkmıştı !
Görüldüğü gibi köylerimizin tarihi,sosyal ve kültürel yapısı,insan unsuru vb. konularda daha çok çalışılması gerekecektir.
Çağdaş Develi Gaz.04.06.2015

Share
9.403 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

2+7 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Gevher Nesibe Sultan Surlardan Sızan Aşk

    19 Kasım 2020 Köşe Yazarları

    İlk romanı “Anılarda Son Ermeni” ile yakaladığı büyük başarıyı sonraki eserlerinde de devam ettiren Abdullah Ayata, yalnız Kayseri'nin değil, bütün Türkiye'nin beğenerek okuduğu önemli yazarlarımız arasına girmiştir. Bu romandan sonra Ayata Anılarda Son Ermeni'nin yazarı diye anılacaktır. Müthiş doğa tasvirleri, usta dil işçiliği ilmek ilmek dokunan bir Abdullah Ayata romanından bahsediyorum. Elime aldığımda bırakamadan okuduğum Gevher Nesibe Sultanın hayat hikâyesini konu alan romanda, usta yazarlara mahsus bir üslup, ne anlattığı değil, nası...
  • DÜNYA TUVALET GÜNÜ

    19 Kasım 2020 Köşe Yazarları

    Tuvalet, insanlık tarihinin en önemli ihtiyaçları arasında yer almaktadır. Yeri geldiğinde yemek içmek kadar önemli olan tuvalet ya da Hela, insan boşaltım sistemi artıkları olan dışkı ve idrarın boşaltılması ve uzaklaştırılması amacıyla tasarlanmış sabit düzenekler ile bunların yerleştirildiği kapalı mekândır. Tuvalet sözcüğü dilimize Fransızcadan girmiştir. Kelimenin aslı Fransızca “Toilette” olup, temizlik anlamına gelmektedir. Tuvalet kelimesinin dilimizdeki diğer isimlendirmeleri ise, abdesthane, ayakyolu, kenef, yüznumara (00), memişhane...
  • Develimizin İlk Diplomalı Diş Hekimi: Dr. Lütfü AVCI

    13 Kasım 2020 Köşe Yazarları

    Kuruluşundan bugüne derneğimizin faaliyetlerini ve tarihçesini, "Derneğimizin hafızasını" yazmayı planladığımda değerli Yönetim Kurulumuz,hemşehrilerim beni destekleyerek yüreklendirdi. Derneğin Başkanları ile ilgili fotoğraflar ve bilgiler edindim. Başkanların yakınlarıyla tek tek görüştüm. Kitabımız son aşamaya geldi. Değerli hocam Cavit Avcı’dan ağabeyi merhum Başkanımız Lütfü Avcı’yı anlatmasını rica ettim. Beni kırmayıp bu güzel yazıyı kaleme aldı. Bu vesile ile Avcı Ailesi’nden ahirete intikal edenleri rahmetle anıyor, hayatta olanlara sa...
  • Beyazdan Yeşile Bisiklet Turizmi ile ilgili Konferans

    13 Kasım 2020 Köşe Yazarları

    Develi Bisiklet ve Doğa Sporları Kulübü Derneği’nin 4 Kasım 2020 Çarşamba günü Kayseri Erciyes Mirada Otel’de düzenlemiş olduğu “Beyazdan Yeşile” Bisiklet Turizmi ile ilgili konferansa; Kayseri Büyükşehir Belediyesi, Develi Belediyesi, Spor A.Ş., Erciyes A.Ş., Karayolları Genel Müdürlüğü, ORAN Kalkınma Ajansı; Middle Earth ve Eon Turizm; Enverçevko Ulusal & Eurovelo ve Grandprix Koordinatörleri, Develi Bisiklet ve Doğa Sporları Klubü Derneği üyeleri ve Abdullah Gül Üniversitesi’nden akademisyen ve öğrenciler katıldı. Bisiklet ve D...