logo

DEVELİ’DE DERLENEN BİR CÖNK

1573

Yıllar önce geleneksel olarak kutlanan Âşık Seyrânî Seminer ve Şenlikleri arifesinde Develi’deyiz. Burada bir sahaf ve antikacı dükkanı açıldığını öğrendik.İşimize yarayabilir diyerek bu dükkana vardık.İyi ki buraya gelmişiz.Sonuçta üç parça malzeme bulduk.Bunlardan ikisi cönk, bir tanesi de yazma bir risale.
Cönk halk şairlerimizin ve âşıklarımızın dana diline benzer düzenlenmiş defterlere not edilmiş şiirlerinin derlendiği dana diline veya küçük bir gemiye/sefine benzer bir defter ki Halk edebiyatımızın en önemli eserlerinden sayılır.Bu defterler sadece şiirleri değil,tılsımlar,hutbeler,ayet ve hadisler,halk ilaçları ve bu defterlerin sahiplerine ait mektuplar ile notları da ihtiva ederler.Bu itibarla bu konularla ilgilenenler için son derece önemli yazmalardır.Bugün Türk Halk Edebiyatının sütun taşlarından olan Yunus Emre,Âşık Ömer,Karacaoğlan ve Âşık Seyrânî gibi değerlerimizin şiirlerinin çoğu sözlü kaynaklar ve taşıyıcılar yanında bu cönklerden derlenen şiirlerden oluşur.
Özellikle 16.Asırdan itibaren elimize geçmeye başlayan bu cönkler her zaman doğruyu yansıtmazlar.Bazı âşıklar veya bu cönklere sahip kişiler usta malı denilen kıymetli bir şiir gördüklerinde,çoğu kıskançlık ve benlikle şiirin sahibinin mahlasının yani takma adının geçtiği tükürükleyerek silerler ve sevdiği âşığın mahlasını veya kendi adını yazarlar.Nitekim elimizdeki değişik diğer cönklerde bunun birkaç örneğini görmüşüzdür.Bunlardan Seyrânî’nin bir şiirinde ,Seyrânî’nin adının silinip bir başka aşığın adının yazıldığını Kahramanmaraş’ın Pazarçık ilçesinde de bir cönkte görmüştük.
Elimizdeki cönk Develi’de bazı tarihlere göre Derviş Hacı adında biri tarafından 1880’lerde derlenmiş.Yazılar okunaklı.Şair veya derleyicinin , Gaziantepli Hacı isimli bir âşıkla da tanışıklığı var.Çünkü bu âşığımızdan da şiirler almış.Develi’den Yusufağalardan Hafız ve Mehmet mahlasını kullanan kişiye ait şiirler yanında Seyrânî’ye ait de dört ilahi mevcut.
Orijinal gördüğüm ve sizlerin de dikkatini çeken şu bölümü sunmak istiyoruz:”Bir kimse bunları bilmese,imam olsa,imameti caiz olmaz.” Dedikten sonra yazar hicri takvime göre bunların cevabını vermiş.Fakat gördük ki mesela kendi de sadece doğru olarak teravihi vermiş. Diğerleri ise hatalı.Biz biraz da siz düşünesiniz diye biri hariç cevapları vermedik !Kızmayınız. Bilgi , biraz çile ister. Ha biraz gayret!
-Bir yılda farz olan namaz ne kadar eder? Beyan:6128
-Bir yılda ne kadar vitir namazı?
-Bir yılda ne kadar sünnet vardır?
-Bir yılda ne kadar teravih vardır?
-Bir yılda 2 rekat Cuma ne kadardır?
Genelde Ramazan ayında,teravihlerde okunan şu ilahi Develi’de birkaç yazımızda andığımız Hacı adlı âşığımıza aittir:
Akıl baliğ oldum kendimi bildim
Erdim kendimi de üzmeden bildim
Haylazdur başına bir kimi saldım
Akıldan fikirden dinden de susuz
On sekiz cihanın cümlesi Hakktır
Kırkların biri Selman-ı Baki’dir
Bunun yükün bilmez bezirgan çoktur
……… çeke candan susuz
Deli gönül senden şikayetim var
Emanet sahibi çıka gelince
Aman et Hacı Azrail gelince
Senin de canın alır sinden susuz
Bazen bu cönkte hikmetli sözler de mevcuttur: İlm-i bedii öyle bir ilimdir ki ilimle sözün güzellikleri bilinir.Şu bilgiler de ihmale gelmez:
“İmam olan kimse,şu meseleleri bilse imameti caiz olur:İmam beştir:Evveli cesedim,İkincisi:Ruh,Üçüncüsü:,Kalbin,Dördüncüsü:Fehmin,Beşincisi:Aklın.Cesedin imamı mihrab,Ruhun imamı Kur’an, Kalbin imamı Muhammed Mustafa(S.A),Fehmin imamı Cebrail,Aklın imamı Mikail…Dahi kıble beştir:Evvelisi ceset,ikincisi ru,Üçüncüsü kalbin,dördüncüsü:fehm,Beşincisi:Akıldır.
Cesedin kıblesi:Mihrab,Ruhun kıblesi:Beytü’l-Mamur,Kalbin kıblesi:Arş,Fehmin kıblesi:Kürsü,Aklın kıblesi:Kabe-i Şerif’tir.Temmet.”
Zaman zaman bizler böyle şeyler de okur ve değerlendiririz.
Tıpkı dünküler gibi.Hiç olmazsa bunlar düşünce adına çile çekmektir.Tarihe not düşme bahasına…

Çağdaş Develi,27.08.2015

Share
971 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

5+1 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • İstanbul Develi ve Yöresi Derneğimizde Başkan Necati DEVELİOĞLU Dönemi : ( 25.11.2001 – 09.11.2003)

    14 Nisan 2021 Köşe Yazarları

    24.11.2001 Tarihinde Yapılan Olağan Genel Kurul yapılarak yeni yönetim belirlendi. Buna göre; Başkan: Necati Develioğlu, 2.Başkan: Coşkun Aksu, Muhasip: Mehmet Papak, Genel Sekreter: Ramazan Kaya, üyeliklere; Mehmet Bingöl, Prof. Dr. Burhan Kuzu, Hayrettin Ertekin, Nevzat Çulhaoğlu, Mehmet Paksoy seçildiler. Develili olarak belli bir kariyeri ve birikimi olan, ülkemiz genelinde, gerek resmi, gerekse STK'larda lider durumda olan medar-ı iftiharlarımız; Başbakan Yardımcısı Sayın Hüsamettin Özkan, Anadolu Holding Yönetim Kurulu Başkanı İzzet Öz...
  • DÜNYA BİYOLOĞLAR GÜNÜ

    14 Nisan 2021 Köşe Yazarları

    16 Nisan tarihi her yıl ülkemizde “Biyologlar Günü” olarak kutlanmaktadır. Biyologlar, canlı sistemini ve onunla ilişkili tüm sistemleri inceleyen, anlayan, anladıklarından yepyeni şeyler üreten, ürettiğini yine canlılar ve çevresindekiler için faydalı hale getiren bilim insanlarıdır. Biyologlar, biyoloji çerçevesinde tüm araştırmalarını yapar ve çalışmaları yürütürler. Biyoloji, gelecek nesiller için sağlık, çevre, gıda, enerji gibi başlıca alanlarda sürdürülebilir bir topluma önemli ölçüde katkılar sunan ve hızla gelişen bir bilimdir. Biyolo...
  • DEVELİ’DE KUMAR VE KUMARHANELER-1

    14 Nisan 2021 Köşe Yazarları

    Cumhuriyet Gazetesi'nin 4. Nisan 2021 tarihli ekinde Tayfun İşbilen tarihî binalar ile kumarhaneler arasındaki bağı ortaya koyan kısa fakat özlü bilgiler veren bir yazısı dikkatimi çekmişti. “Casino binaları mimarisi kadar tarihteki ziyaretçileriyle de ünlüdür. Rus yazar Dostoyevski ve Tolstoy, Baden Baden de büyük paralar kaybetmiştir.” Diyordu yazar 1935-2.Hükümet Konağı ve Şehir Kulübü Bu sütunlarda daha önce “Develi'de Eğlence Dünyası” adlı Bir dizi yazı yazmıştık. Bu yazılarımızda insanlarımıza keyif veren tütün, sigara, kahve, enfiye, ş...
  • İstanbul Develi ve Yöresi Derneğimizde Başkan Muzaffer AKSU Dönemi: (21.04.1996-25.11.2001)

    09 Nisan 2021 Köşe Yazarları

    İstanbul Develi ve Yöresi Derneğimizde Başkan Muzaffer AKSU Dönemi: ( 21.04.1996-25.11.2001) Yapılan olağan Genel Kurul toplantısı sonunda: Başkan; Muzaffer Aksu, 2. Başkan; Selim Develioğlu, Sekreter; Orhan Deveci, Muhasip; Mehmet Papak, Yönetim Kurulu Üyelerine; İhsan Bingöl, Mahir Sevimay, Hüseyin Eren, Orhan Deveci, Mahmut Gürcan seçildiler. Yeni görev bölümü Fatih Kaymakamlığı'na bildirildi. Dernek yetki belgeleri yeniden düzenlendi. Muhasip üye Mehmet Papak'a yetki belgesi çıkarıldı. Büyükçekmece'ye şube olarak verilen iznin genel k...