logo

DEVELİ’DE DERLENEN BİR CÖNK

1573

Yıllar önce geleneksel olarak kutlanan Âşık Seyrânî Seminer ve Şenlikleri arifesinde Develi’deyiz. Burada bir sahaf ve antikacı dükkanı açıldığını öğrendik.İşimize yarayabilir diyerek bu dükkana vardık.İyi ki buraya gelmişiz.Sonuçta üç parça malzeme bulduk.Bunlardan ikisi cönk, bir tanesi de yazma bir risale.
Cönk halk şairlerimizin ve âşıklarımızın dana diline benzer düzenlenmiş defterlere not edilmiş şiirlerinin derlendiği dana diline veya küçük bir gemiye/sefine benzer bir defter ki Halk edebiyatımızın en önemli eserlerinden sayılır.Bu defterler sadece şiirleri değil,tılsımlar,hutbeler,ayet ve hadisler,halk ilaçları ve bu defterlerin sahiplerine ait mektuplar ile notları da ihtiva ederler.Bu itibarla bu konularla ilgilenenler için son derece önemli yazmalardır.Bugün Türk Halk Edebiyatının sütun taşlarından olan Yunus Emre,Âşık Ömer,Karacaoğlan ve Âşık Seyrânî gibi değerlerimizin şiirlerinin çoğu sözlü kaynaklar ve taşıyıcılar yanında bu cönklerden derlenen şiirlerden oluşur.
Özellikle 16.Asırdan itibaren elimize geçmeye başlayan bu cönkler her zaman doğruyu yansıtmazlar.Bazı âşıklar veya bu cönklere sahip kişiler usta malı denilen kıymetli bir şiir gördüklerinde,çoğu kıskançlık ve benlikle şiirin sahibinin mahlasının yani takma adının geçtiği tükürükleyerek silerler ve sevdiği âşığın mahlasını veya kendi adını yazarlar.Nitekim elimizdeki değişik diğer cönklerde bunun birkaç örneğini görmüşüzdür.Bunlardan Seyrânî’nin bir şiirinde ,Seyrânî’nin adının silinip bir başka aşığın adının yazıldığını Kahramanmaraş’ın Pazarçık ilçesinde de bir cönkte görmüştük.
Elimizdeki cönk Develi’de bazı tarihlere göre Derviş Hacı adında biri tarafından 1880’lerde derlenmiş.Yazılar okunaklı.Şair veya derleyicinin , Gaziantepli Hacı isimli bir âşıkla da tanışıklığı var.Çünkü bu âşığımızdan da şiirler almış.Develi’den Yusufağalardan Hafız ve Mehmet mahlasını kullanan kişiye ait şiirler yanında Seyrânî’ye ait de dört ilahi mevcut.
Orijinal gördüğüm ve sizlerin de dikkatini çeken şu bölümü sunmak istiyoruz:”Bir kimse bunları bilmese,imam olsa,imameti caiz olmaz.” Dedikten sonra yazar hicri takvime göre bunların cevabını vermiş.Fakat gördük ki mesela kendi de sadece doğru olarak teravihi vermiş. Diğerleri ise hatalı.Biz biraz da siz düşünesiniz diye biri hariç cevapları vermedik !Kızmayınız. Bilgi , biraz çile ister. Ha biraz gayret!
-Bir yılda farz olan namaz ne kadar eder? Beyan:6128
-Bir yılda ne kadar vitir namazı?
-Bir yılda ne kadar sünnet vardır?
-Bir yılda ne kadar teravih vardır?
-Bir yılda 2 rekat Cuma ne kadardır?
Genelde Ramazan ayında,teravihlerde okunan şu ilahi Develi’de birkaç yazımızda andığımız Hacı adlı âşığımıza aittir:
Akıl baliğ oldum kendimi bildim
Erdim kendimi de üzmeden bildim
Haylazdur başına bir kimi saldım
Akıldan fikirden dinden de susuz
On sekiz cihanın cümlesi Hakktır
Kırkların biri Selman-ı Baki’dir
Bunun yükün bilmez bezirgan çoktur
……… çeke candan susuz
Deli gönül senden şikayetim var
Emanet sahibi çıka gelince
Aman et Hacı Azrail gelince
Senin de canın alır sinden susuz
Bazen bu cönkte hikmetli sözler de mevcuttur: İlm-i bedii öyle bir ilimdir ki ilimle sözün güzellikleri bilinir.Şu bilgiler de ihmale gelmez:
“İmam olan kimse,şu meseleleri bilse imameti caiz olur:İmam beştir:Evveli cesedim,İkincisi:Ruh,Üçüncüsü:,Kalbin,Dördüncüsü:Fehmin,Beşincisi:Aklın.Cesedin imamı mihrab,Ruhun imamı Kur’an, Kalbin imamı Muhammed Mustafa(S.A),Fehmin imamı Cebrail,Aklın imamı Mikail…Dahi kıble beştir:Evvelisi ceset,ikincisi ru,Üçüncüsü kalbin,dördüncüsü:fehm,Beşincisi:Akıldır.
Cesedin kıblesi:Mihrab,Ruhun kıblesi:Beytü’l-Mamur,Kalbin kıblesi:Arş,Fehmin kıblesi:Kürsü,Aklın kıblesi:Kabe-i Şerif’tir.Temmet.”
Zaman zaman bizler böyle şeyler de okur ve değerlendiririz.
Tıpkı dünküler gibi.Hiç olmazsa bunlar düşünce adına çile çekmektir.Tarihe not düşme bahasına…

Çağdaş Develi,27.08.2015

Share
881 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

4+9 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Kiske Köyü Kampı Anıları

    30 Ekim 2020 Köşe Yazarları

    Develi Belediyesi Başkanı Mehmet Cabbar'ın belediyenin web sayfasına Kiske Köyü'ne (yeni adı Yaylacık Köyü) kamp yeri inşa edeceği haberi beni aldı yarım asır ötelere gençlik yıllarıma götürdü. Bir yaz tatiliydi, ben Hukuk Fakültesinde, Haluk Yalçın Eczacılık Fakültesinde talebeydik. Kazım Dedemen ve Salim Gürbüz çiçeği burnunda öğretmenlerdi. Yaz sıcağında kahvede niye pinekliyoruz dedik. Düşündük nereye gidebilirdik. Erciyes'e herkes gidiyordu. Hiç tanımadığımız, bilmediğimiz bir yerlere gitmeliydik, yeni yerler keşfetmeli, tecrübeler edinme...
  • ULUSLARARASI KARADENİZ GÜNÜ

    30 Ekim 2020 Köşe Yazarları

    Karadeniz, güneydoğu Avrupa ile Anadolu yarımadası arasında yer alan, kuzeyinde Ukrayna, kuzeydoğusunda Rusya, doğuda Gürcistan, güneyde Türkiye ve batıda Romanya ve Bulgaristan ile çevrili, Atlas Okyanusuna Akdeniz, Ege Denizi ve Marmara Denizi aracılığıyla bağlanan bir iç denizdir. İstanbul Boğazı vasıtayla Marmara Denizine, Kerç Boğazı vasıtasıyla Azak denizine bağlanmaktadır. Karadeniz, 8.350 kilometre kıyı şeridine sahiptir. 461.000 km2 alan kaplayan (Azak Denizi dâhil), en geniş yeri doğudan batıya 1.175 km, en derin noktası 2.210 m. ola...
  • “KAYSERİ DOĞA YÜRÜYÜŞÜ GÜZERGAHLARI” ve HALİM DEMİR HİDAYETOĞLU

    30 Ekim 2020 Köşe Yazarları

    Kayseri ve bağlı mahallelere ait sporlar ve kulüpler hakkında bilgiler çok zayıftır. Hele bu konuda bilimsel çalışmalar ve hatıra kitapları maalesef sayılıdır. Bir ara Develi'de spor tarihi hakkında bir denemede bulunmak istemiştim. Develi'de, İlk defa resmen 19.04.1955 yılında kurulan klüp Develi spor Kulübüdür. Fakat araştırmalarımız sırasında gördük ki 1933'te ilk defa kayak, boks, dağcılık, futbol hakkında girişimler belediye başkanımız Hadi Erdoğan zamanında ele alınmış fakat bu hayırlı girişimler ilgisizlikten yarıda kalmıştır. Bu gün...
  • Sana Bir Şiirim Var Dr. Yusuf Akça

    26 Ekim 2020 Köşe Yazarları

    Şiir; büyük zekâların rüyalarıdır. Şiir, insanlara bütün hayatı boyunca eşlik eden bir felsefedir. Şiir, bir kavganın, bir mücadelenin, çiçek açan hayatın dilidir. Şiir, mavi bir gökyüzüdür. Şiir, zifiri karanlıkta parlayan bir ışıktır. Şiir, sessiz gecelerin, sessiz çığlığıdır. Değerli, hemşehrim Dr. Yusuf AKÇA Hocamın “Bir dost Arıyorum ve Gül Elması” şiir kitaplarından sonra “sana bir şiirim var” adlı şiir kitabı Kırmızı Yayınevi'nden yayınlandı. Kitabın gelirini Mehmetçik Vakfına bağışlayan hocamı kutluyorum. Aynı zaman da Çağdaş Develi G...