logo

DEVELİ TÜRKÜLERİNİ DİNLERKEN

Bizde radyo çalışmalarını çok iyi bilirim. Özellikle ses cihazlarını. Fonoğraf, gramofon, teyp, radyo ve teyp-radyodaki gelişmeleri çok iyi bilirim. Şimdilerde de kulaklıklar ile djital ortam aletlerine yetişmeye çalışıyoruz.
Bunlara ilaveten yıllar içerisinde kavalla başlayan nefesli sazlar yanında ,vurmalı sazlardan tef, zilli maşa,telli sazlardan; bağlama, tambu ve tambura da ilgi alanım içerisindedir. Bir çok koroda görev de almışızdır. Eh! Zaman zaman sazendelik yanında koristlik de yapmış yeri geldiğinde korolarda da görev almaktayız. Bu konularda aşırı tevazunun gereği yok, bu alanda bir hayli iddialıyımdır!
Uzatmadan hemen söyleyeyim bu geniş musıki bilgisi bana anne tarafımdan gelir.Temel oraya yaslanır daha sonra korolar,sololar ve özel çalışmalar…Zira şahsen bu konuların bir yetenek olduğunu kabul ederim.Böyle yetenek konularının zorlama olmasını gerektirir, inancına hiç inanmadım ve hiç de faydalı olmadığını gördüm.
İşte bu birikimdir ki kısa sürede “Kayseri ve Çevresi Türküleri “adlı Yüksek lisansımızı ortaya çıkarmıştık..Sonunda 1925 yılından beri Halk Müziği derlemelerinden aşağı yukarı üç yüzün üzerinde ağıtlarla beraber türkü derlemiştik ki bunların yarıdan fazlası notalıdır.
Kayseri civarı içerisinde musıki ve zevk sahibi en yüksek yer Develi’dir.Şüphesiz bu gelişmede ve zevk edinmede Develi’nin derin tarihi, Frantın Havzası ve Türk,Ermeni ile Rum kültürünün harmanlaşması ve aynı zamanda coğrafyasının zenginleşmesinin büyük rolü olmuştur.
Develi’de öyle zannediyorum ki 20’nin üzerinde otantik türkü vardır.Bu türküler içerisinde en yaygın olanlar:
1. Çubuğum yok yol üstüne uzatam ,
2. Şu Zile’den gece geçtim ,
3. Pörtlek duvar uçuyor,
4. Eli karanfilli gelin (Halay)
5. Kaleden kaleye şahin uçurdum (Halay)
6. Yârim İstanbul’u mesken mi tuttun (Halis Zile türküsüdür.)
7. Ak gelin
8. Karac’oğlan :Eciyes’in başı gözükür.
9. Âşık Seyrânî: Eski libas gibi âşıkın gönlü
10. Âşık Seyrânî:Birader (Bozlak)
Develi Türkü repertuarı Âşık Seyrânî ve sair bazı âşıklarımızın da eserleri ile ayı bir özelliktir!
Küçük yaşlarda ben Develi türküleri ile haşır neşir olmaya çalışmıştım.Aşağı yukarı türkü repertuarımız bende 1955’lerde oluşmaya başlar.tekabül eder.Bana göre radyo etkisinden ziyade Ürgüplü Refik Başaran ile Avanoslu Selahattin’in plakları çoğu zaman Anadolu yöresi için türkü kaynaklarıdır.Radyo sanatçılarından ise uzun süre Kayseri’de babasının memuriyeti sebebiyle kalan ve Kayseri türkülerini çok iyi okuyan Nezahat Bayram, Necla Erol, Ülkü Beşgül kardeşler de Kayseri türkülerinin şöhret kazanmasında büyük rolleri olmuştur.Bu türkülerin yaygınlaşmasında şüphesiz mahalli sanatçılarımızdan bağlama ustası Adnan Türközü, Ahmet Gazi Ayhan ve Zekeriya Bozdağ gibi ustaların da hizmetlerini unutmamak gerekir.
Develi türkülerinin ana kaynağı düğünlerdir. Düğünlerin dış mekanlarında salon düğünlerine kadar egemen davul -zurnadır.Tüysüzün Duran ,Girenitli Kazım-Feramuş Karakuş ‘lar,Topal Hamza,Behçet Odacı ve bazı köylerde şöhret bulan cümbüş çalanlar;zurnada ise Aygözmeli Ali usta bir zurnacı idi
Kapalı mekanlarda ise cümbüş,darbuka ve daha sonra da “takım çalgı” denilen cümbüş,keman ,klarnet ve darbuka dörtlüsü uzun süre devam etmiştir.Hanımlar dünyasında ise Çarkçının Elmas, Bekçinin Şerif, Ermenilerimizden Ohsan Dudu ile Cılar Usta tek çalgıları olan teflerle insanlarımızı eğlendirmişlerdir.1974 yılında Develi Belediyesi’nin Düğün Salonu açılınca artık düğünler nitelik değiştirerek bu günlere gelmiştir.
Zevk dünyasına gelince özellikle su başlarında, Elbiz,Köşkpınar başta olmak üzere bağ ve bol sulu olan mesire yerlerinde Ermeni ve Rumların mutlu yaşayışları hakkında azınsanmayacak hatıralar gelmekte ve o günlerin tatlı hatıraları yayınlanmaktadır.Şu anda arşivimizde bulunan 20’nin üzerinde fotoğraflarda bir asır önceki zevk dünyamız hakkında bir hayli bilgi mevcuttur.Mesela bunlardan Yunanistan’a göçürülen Hristiyan Türkler’den gelen folklor videoları eski Anadolu musıki kültürünü hala aynıyla yaşatmaktadır! Zaman zaman değişik kanallara giderek bu bilgilerden faydalanmaktayım.
Bizim çocukluk dönemlerimizin popüler müzisyenleri Yaşar Deniz ile cümbüş ustası Kaymakçı Hüseyin’dir.Allah bilir ya Zekerin Deresi’nin serinliklerinde hangi makamlarda çalıyorlardı.Tabii bir zamanlar ikindi üzeri İlbe sekilerinin cevizleri altında Cemil Hoca elinde udu,Seyrânî Hoca elinde Sazı hangi havalardan uçmuşlardır!
Acıdır,onca okulculuk Develi’de gelişmiş ve üniversite bölgesi olma yolunda ilerlerken ,onca saz ve söz kursları açılmışken hala düzenli bir “Develi Korosu” kurulamamıştır.Bu ayıp da bize yakışıyor mu?
Biz yine sağı solu bırakalım da gelin Yaşar Deniz’den alınan şu güzelim türküyü hep beraber dinleyelim.Radyodan türkü yayılırken biz de gözlerimizi kapatalım ve başka bir aleme gidelim:
Çubuğum yok yol üstüne uzatam
Takatım yok yar yolunu gözetem
Menendin yok seni kime benzetem
Ya sen gel buraya ya ben varayım
Elmas kadehleri ben dolduraym
Çağdaş Develi Gazetesi 29.06.2017

Share
825 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

2+3 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Sultanahmet Azade Otel’de İstişare ve Yönetim Kurulu Toplantımız

    24 Eylül 2021 Köşe Yazarları

    Pandemi dönemi dernek toplantılarımız koronavirüs kurallarına riayet edilerek az sayıda da olsa devam etti. Bu dönem uzun zamandır yapamadığımız İstişare Kurulu ve Yönetim Kurulu toplantılarımızın birincisini 17.09.2021 tarihinde Mustafa Sümengen Ağabeyimize ait Sultanahmet Azade Otel'de gerçekleştirdik. Yemekli toplantımızı organize eden Kadınlar Komisyonu Başkanımız Hanife Salman Hanım'a, güzel mekânında her zaman bizleri misafir eden Mustafa Sümengen Ağabeyime çok teşekkür ederiz. Yemekli toplantımız tarafımdan yapılan açılış konuşması ile...
  • EKİNOKS

    24 Eylül 2021 Köşe Yazarları

    Dünya, kendi ekseni etrafındaki dönüşünü sürdürürken, bir yandan da güneşin çevresinde dolanır. Dünya, güneş etrafındaki dönüşünü elips şeklindeki bir yörünge üzerinde 365 gün 6 saatte tamamlar. Buna bir yıl denir. Dünya, 939 milyon km'lik yörüngesi üzerinde 108 bin km. hızla hareket eder. Gök bilimi terimlerinden olan “Ekinoks”, yılda iki kez gerçekleşmektedir. Peki, Ekinoks nedir? Ekinoksun ne olduğunu tam olarak anlayabilmemiz için özellikle dünyanın nasıl hareket ettiğini bilmemiz gerekir. Hissetmesek de aslında dünyanın iki farklı hareket...
  • Bırak Söyliyeyim Dilimi Tutma

    16 Eylül 2021 Köşe Yazarları

    Bu 5. eserimi, güzelliklere ait olan Sevgiyi, VECD haline getiren, şiir okumayı özellik ve güzellik bilen herkese ithaf ediyorum. Dülgeroğlu Sabit Şiir;Yücelere tırmanan bir fikrin, düşüncenin, tefekkürün mahsulü, güçlü ifadenin merkezdeki özüdür. Meselenin künhüne inip kısa-veciz bir beyanla kitap çapında ifadesi edebi duygunun ihtimamı, iktidarı, zirvesidir. Edebî anlatım da gerek olmaz beyan'a, Mısralar bin söz eder şiirden anlayana. Korkuttular sindirdiler milleti, Sardılar başına maraz illeti, Modern putçuluğu, şirki zilleti, Bı...
  • SU TASARRUFU GÜNÜ

    16 Eylül 2021 Köşe Yazarları

    Küresel ısınma nedeniyle dünyadaki tatlı su kaynakları da giderek azalmaktadır. Artan insan nüfusu ve kentleşme daha fazla su ihtiyacı yaratmakta ve dünyanın ise bu kadar suyu bulunmamaktadır. Su tasarrufu, herkesin mutlaka bilincinde olması gereken hayati bir mesele haline gelmiştir. Su tasarrufu, kişisel temizlikte, konforumuzda ve ihtiyaçlarımızı karşılama yeterliliğinde herhangi bir azalma olmadan suyu verimli kullanmak, israf etmemektedir. Yani aynı işi daha az su kullanarak yapmaktadır. Meyve, sebze ve bitkilerin yetişmesinde, hayvanlar...