logo

DEVELİ MEZARLIKLARI KORUMA ALTINA ALINMALIDIR !

Develi Mezarlıkları konusunda 1972 yılından beri ilgilenirim. Çünkü mezarlıkların oldukları coğrafyanın en önemli, tarihî belgeleri olduğunu, çoktan öğrenmiştim! Mezarlıklar konusunda oldukça yazı okumuş, hassasiyetleri öğrenmiştim.
Öğrendikçe ilgim artmış bir taraftan Develi Tarihi ile ilgili bilgilerim artarken bir taraftan da Osmanlıcam güçlenmişti. Bu konunun belgeleri ise doktora tezim “Develi Folklor, Halk Edebiyatı ve Etnoğrafyası”’nda; Develi Mezarlıklarında ne kadar eski yazı ile yazılmış mezar taşları var, hepsini okumuş ve kayıt altına almıştım. Biliyordum ki kıymetli mezar taşları turistlere satılır zamanla ya eskir, ya da evlere duvar taşları yapılırdı.
Ben doktoramı 1997 yılında vermiştim, aradan yirmi iki yıl geçmiş ve şüphelerim hep gerçek olmuştu!
Yukarı Develi’de Ağalar Mezarlığı, Kopçulu Mezarlığı, Garipler Mezarlığı, Ağalar Mezarlığı, Aşağı Mahalle Mezarlığı ve Güney Mahallesi Mezarlığı ile Hızır İlyas Tepesi Şehitliği olmak üzere toplam sekiz tarihi mezarlık vardır. Aslında hepsi sit alanı niteliğindedir. Asıllarından çoğu kaybolsa da gerçek budur! Allah’tan,bu tarihi mezarlıkların bezeli olanlarını değerli yazar-şairimiz Ahmet Sıvacı arkadaşımıza çizdirmiş, arşivime almıştım
Anadolu mezar taşlarının en eski tarihli mezar taşı; merhum sanat tarihçisi Prof.Dr.Örçün Barışta ile 2002 yılında Develi’de, “1.Bilgi Şöleni”nde yaptığımız sohbette 1606 tarihini vermişti. Develi’de rastladığım en eski tarihli mezar taşı da dikkat ettim, aynı tarihlidir.
Kaybolan ve çok değişik resim ve figürlerle süslü mezar taşları ile dolu olan Selçuk İlkokulu Ağalar mezarlığı arasında idi ki bugün yoktur. O mezar taşları arasında az top oymamıştık. Çünkü 250 yıllık geçmişi belli olan soyumun ulularının mezarları hep bu mezarlıklardadır. Ama o tarihi mezarlık bugün boş bir alandır! Garipler Mezarlığı gibi.
Everek’te ise Ermeni Mezarlığı (Maşatlık), Aygösten Mezarlığı, Tirem Mezarlığı, İlibe Mezarlığı, Fatih Mahallesi Mezarlığı (İki alanda, Fenese Mezarlığı, Harman Mahallesi Mezarlığı, Kızık Yolu üzerindeki, Fenese Ermeni Mezarlığı,–yeni yapılanlar varsa bilemiyorum) toplam dokuz mezarlık.
Zengin bezemeli mezar taşları, merkez dışında, Fıraktın / Gümüşören, Epçe, Şahmelik ve Epçe mezarlıklarıdır.Bazı ilmi araştırmalara da konu olmuşlardır. Prof.Dr.Harun Güngör ve Doç. Dr. Aslı Sağıroğlu gibi.
İnternet ortamından Develi mezarları hakkında kısa bir bilgi edindik: “Mevcut Mezarlıklara ekleme yapılarak 15.000 m² alan dahil edildi. Toplam olmak üzere 806 adet mezar yeri kullanıma hazır hale getirildi.
Epçe-Gümüşören-Dereşimli Mahallelerinin mezarlıklarının çevre duvar yapımı Kayseri Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirildi.Toplam 12 Adet taziye yeri yapıldı. Bunun 3 adeti merkezdeki yerlere yapıldı.
Ayrıca 10 tanesi raylı olmak üzere toplam 12 adet taziye çadırı hizmet vermektedir.”
Nitekim Belediyemizin mezarlık düzenlemelerine itina gösterdiklerini biliyoruz. Fakat zaman içerisinde Ankara, İstanbul başta olmak üzere, buralarda çiftlik sahibi Develilerin ecdadının eski yazı mezar taşlarını sökerek bu çiftliklerine götürdükleri de bilinen bir gerçektir. Özellikle Yukarı Develi mezar taşlarının da yerlerinden sökülerek inşaatlarda kullanıldığını da biliyoruz..Yoksa koskoca sahipsiz (!) mezarlık durduk yerde nasıl yok olur?
Geçenlerde Develi’den bir haber geldi:
Develide tarihî mezar taşları Ürgüp ve Göremeliler tarafından satın alınarak turistlere satıldıkları…..
Develi’de “defineci” sayısı bir haylidir. Çoğu da cahildir. Özellikle Gereme Harabeleri,Tombak köyü üzerindeki “Çeç” denilen tümsek,-gerçi geride çok az bir şey kaldı ya-.kalanların da definecilerin rüyalarını süslemektedir.Bir Gereme ziyaretinde gördüm ki muazzam bir sütun taşı ortasından balyozla kırılarak, ikiye bölünmüş! Niye sütunun içinde para var ümidi!?
Yıllar önce Marmara Bölgesi’nin incisi sayılan Narlı Dere Köyü’ne eğitim amaçlı bir gezi düzenlemiştik.O yıllarda yakınlarına Koç Ailesi’nin bir oteli yapılmış. Rahmi Koç’un Türkiye’nin değişik yerlerinden getirtilen tarihi eserlerin kendilerine ait adada ve müzelerinde koruma altına alındığını duymuştum. Aynı şekilde Narlı Dere Köyü mezarlığını gezmiş ve yol yapımı sırasında mezarlığın bir bölümünün toprak altında kalmış olduğunu görmüştük. Hepsi Osmanlıca metinli ve mermer taşlı “denizci” mezar taşları idi.
Kavuk bölümü her şeyi belirtiyordu. Bende buradaki bütün mezar taşlarını okumuş ve bir yazı hazırlamıştım. Buranın en büyük sevdalısı da Rahmi Köç olduğunu öğrenmiştik. Fakat hiç olmazsa Rahmi Koç bu eserleri koruma altına alıyor! Bizimkiler ise iki kuruş için tarihimizin en büyük belgeleri olan mezar taşlarımızı yabancılara satarak, yurt dışına kaçırtıyorlar!
Belediyemizin bu konuda hassasiyetini bekliyoruz. Her şey para değil ki !
Gelişmeleri takip edeceğiz.

Çağdaş Develi Gazetesi 07.11.2019

 

Share
401 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

1+4 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • O BİZİM ERCİYESİMİZDİ

    07 Ağustos 2020 Köşe Yazarları

    Kuruluşundan bugüne Derneğimizin Hafızası adlı yayına hazırladığım kitabımızda Başkanımız merhum Zeki Sevimay'a ait bölümünü kızı Devrim Hanım'dan yazmasını rica ettim. Ulusal medyada uzun müddet gazetecilik yapan değerli hemşehrim ailesi ile ilgili yazısını fotoğraflarla ölümsüzleştirdi. Buraya aldığım o yazıdan çok küçük bir bölüm. Tamamı ileride kitabımızda yayınlanacak. Devrim Hanım'a ilgi ve alakasından dolayı çok teşekkür ediyor, Başkanımızı saygıyla ve rahmetle anıyorum. Devrim Hanım Sevgili Babası Zeki Sevimay'ı anlatıyor: Gazeteci ...
  • DÜNYA DENİZ FENERİ GÜNÜ

    07 Ağustos 2020 Köşe Yazarları

    Deniz Feneri, denizlerde karanlıklardan dolayı tehlike oluşturabilecek durumlarda adalarda, kayalarda veya kara parçalarında inşa edilen ve görüş mesafesinin düştüğü gecelerde veya sisli havalarda gemilere yol gösteren bir tür kuledir. Kulenin tepesindeki cam odada yanıp sönen güçlü ve uzun mesafeli bir ışık kaynağı bulunmaktadır. Bu kuleler, denizcileri kayalıklardan, büyük resiflerden ve gözle görülmeyen tehlikelere karşı uyarmak için inşa edilmiştir. İlk deniz feneri M.Ö. 7 yy. da, Çanakkale Boğazının Asya yakasında yer alan ve bugünkü adıy...
  • DEVELİ’DE KEYF VEREN MESİRE ALANLARI

    07 Ağustos 2020 Köşe Yazarları

    Keşişin Havuzu Mesire alanları bir bölge insanlarının boş zamanlarını değerlendirdikleri, birlik ve beraberlik tesisi için toplu yemek yedikleri, eğlendikleri hülasa kendilerine zaman ayırdıkları insanları dillendiren yeşili ve suyu bol olan yerlerdir. Eğlenmek bir kültür işidir. Zevk işidir. Develi bu konuda bazı köyleriyle beraber zengin mesire yerlerine sahiptir.Develi’nin bir zamanlar adı:Yeşil Everek’ti.Bir zamanlar çeşitli ceviz ağaçları dolu idi ve XVI.Asır Develi ticarî hayatının en çok vergi getiren neması ceviz öşürüdür. Önce Fenes...
  • DÜNYA LAZANYA GÜNÜ

    03 Ağustos 2020 Köşe Yazarları

    İster bayram ve tatiller olsun, ister tüm dünyada merakla beklenen günler olsun neredeyse kutlanmayan bir gün bile yok gibidir. Dünyada hemen her ülkede resmi ve dini bayramlar ile önemli günler bulunmaktadır. Bu önemli günler kültürlere göre farklı şekilde kutlanmakta ya da anılmaktadır. Bu önemli günlerin yanında dünyanın çeşitli ülkelerinde farklı ve çeşitli günlerde kutlanmaktadır. İşte bu kutlanan günlerden birisi de Lazanya Günüdür. Lazanya, İtalyan mutfağında makarnalar arasında yer alan özel ve leziz bir yemek türüdür. Lazanya, geniş, ...