logo

BODRUM HÂKİMİ TÜRKÜSÜ ve Dr. Halil Atılgan

Tanpınar’ın deyimiyle “Türküler Türk’ün romanıdır.”
Bu bakımdan TRT repertuarında 7500, Alman müzelerinde ise 60.000 türkü, oyun havası ve kaval nağmeleri vardır. Geniş dünya coğrafyasında at koşturan Türkler, feth ettikleri yerlerin coğrafyasında, oraların kültürü ve yaşama biçimlerinden hem etkilenmişler, hem de etkilemişlerdir. Bu sayede de sosyal yapılarına göre zengin nağmelerle türkü üretmişlerdir. Özellikle 19. Asırından başlarından beri çözülmeye başlayan Osmanlı Devleti’nde kaybedilen her vatan toprağı ve evlâd-ı fatihanın ıstırapları için aşağı yukarı türkü yakmışlardır. Estergon Kalesi, Tuna nehri, Manastır, Belgrat vs. kaybedilirken bir taraftan göz yaşı dökülmüş ve bir yandan da göz yaşlarına parelel, türkülerimiz nağmelenmiştir.
Viktor Hügo bir yazısında der ki : ”Haşmetli bir mazi zayıf bir devlete yüktür. Doğrudur. Biz 1912’de 32 milyon nüfusla 1. Cihan Harbi’ne girmiş ve 5.milyon şehit, yaralı, esir ve kayıp vermişizdir. 12 milyon nüfusla vermiş ve yeni bir devlet olan Türkiye Cumhuriyeti’ni kurarken 15.055 şehit vermişizdir. Sadece Kayseri ve kazalarında 645 şehidimiz vardır.
Bu acılı günler içinde üç yıl ekinler biçilememiştir. Anadolu dullar ordusudur. Her namuslu insan yanında yanlış , menfeatperest, fırsatçı insanlar da vardır! Geçim insanlar için yaşama biçimidir. Burada gurbet karşımıza çıkar. “Gesi Bağları”, aslen Develi’nin Zile mahallesine ait, “Ağam İstanbul’u Mesken mi Tuttun”, farklı ırktan ve kültür ortamının insanı olsanız da gönül ferman dinlemiyor Beklenene duyulan özlemi dile getiren “Germir Bağları” adlı Kayseri türkülerimiz unutulmuyor. Ya, namus uğruna dağları mekan tutan efelerimizin maceralarını anlatan türkülerimiz. Ya, Antep, Harput, Kerkük, Malatya, Maraş, Urfa hoyratlarını nasıl unutabiliriz ? Bir de bu türkülerimiz yöre sazları eşliğinde, usta ses sanatçılarımız tarafından okunduğu zaman gönül tellerimiz titremiyor mu?
Merhum Nurettin Çamlıdağ tarafından okunan “Ezo Gelin”,
”Nem alacak felek benim “,Muzaffer Akgün ve Neriman Altındağ tarafından okunan “Yozgat Sürmelisi”, ”Kışlalar doldu boşaldı bugün”, Nezahat Bayram tarafından okunan “Erzurum dağları kar ile boran“ adlı bozlaklar daha nice değerli ses sanatçılarımız tarafından okununca bizleri başka diyarlara götürmez mi ? Ya “Nasıl attın Mefharet attın ipe kendini” diye nakaratı olan ve Bodrum’da görev yaparken kendini ipe atarak intihar eden Mefharet Hanım adına yakılan ağıda ne demeli?
İsterseniz, eliniz önce Mefharet Hanım hakkında değerli THM araştırmacısı Halil Atılgan’ın” Bodrum Hâkimi –Bodrum Türküleri ve Oyunları” adlı eserinden yararlanarak vermeye çalışalım.Meffharet Hanım ‘ın ölümü üzerine yakılan ağıt Yeniköy’ye bağlı Karaova /-Mumcular beldesinden Çelik lakaplı cümbüş çalan, Mustafa Bacaksız’a aittir. Türkü Nazmi Yükselen tarafından plağa okunmuş, büyük bir sükse yapmış ve sanatçıya altın plak kazandırmıştır. Hatta filmi çekilmiştir.
Babası bir dönem İstanbul Müftülüğü de yapan, Vardar Göçmenlerinden Halil İbrahim Efendi, annesi ise Hatice Libas’dır. Nüfus kayıtları Erdek’tedir. Beş çocuğun beşincisidir. Esas ismi Mefharet Fatma Tüzün’dür. Kendisi İzmir’de doğmuştur.
Çalıştığı Tavşanlı ve Bodrumda dürüstlüğü ve mert tavrı, ata binerek köylere teftişe gidişi, giyinişindeki zerafet kendisini halk beyninde efsaneleştirmiştir. Bu arada intihar sebebi üzerinde üç görüş vardır. Bunlardan en yaygını kendinin evlenmek üzere olduğu bir savcının erken yaşta ölümünü kabul edemeyiştir. Bir sağlam urganı iyice yağlayıp, bu iple boğmuştur.
Daha sonra da bu intihar yöre âşığı Çelik’e aittir. Aşağı yukarı tüm müzik kanallarında usta türkücülerimiz tarafından bu türkü okunmuş ve “Bodrum Hakimi” olarak ünlenmiştir.
Bu bilgileri yorucu bir çalışmayla derleyip , kitaplaştıran Dr.Halil Atılgan’a teşekkür ediyoruz.. İsterseniz geliniz ,bu türkünün sözlerine de bir göz atalım. İç Anadolu’da türkülerimizin yaygın bir taşıyıcısı ve yayıcısı Ürgüplü Refik Başaran’ın nağmelerine çok benzemektedir. Özellikle Ürgüp türküsü olan “Cemalim” türküsü nağmesine çok ben- zemektedir.
İsterseniz kitabı birde siz okuyunuz, kararınızı siz veriniz!
Bodrumlular erken biçer ekini
Feleğe kurban mı gittin Bodrum hakimi
Nasıl da Mefaret Hanım ipe kendini
Altın makas gümüş bıçak ile doğradılar tenini
Bodrumun dağları fundalık orman
Hakim hanım yazmadın mı masana ferman
Bodrum kalesi de her gün denize bakar
Hakim Hanım’ın ölümüne herkesler yanar
Şu Bodrumun dağlarında ceylanlar gezer
Kara haber Mefharet Hanım pek tez ulaşır
Bodrumdan geçerken onu görmüşler
Cenazesini duyanlar çarşıya inmişler

Çağdaş Develi Gazetesi 01.04.2021

Share
1.626 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

3+5 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Mısırlızade Dr. Tuncer Öztürk ve Ailesi

    15 Ekim 2021 Köşe Yazarları

    Dr. Tuncer Öztürk Mısırlızade ailesinin dördüncü kuşak temsilcilerinden. Mısırlızade İbrahim Feyzi Öztürk'ün oğludur. 28.06.1941 tarihinde Develi'de doğdu. İlkokulu Develi Merkez İlkokulu'nda, Ortaokulu Develi Merkez Ortaokulu'nda bitirdi. Liseyi Sivas Lisesi ve Ankara Kurtuluş Lisesi'nde tamamladı. Yüksek tahsilini 1960-1966 yılları arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde tamamladı. 1966-1970 yılları arasında Ankara Zekai Tahir Doğumevi Hastanesi'nde doktor olarak görev yaptı. Askerliğini Ağrı Askeri Hastanesi'nde askeri doktor olarak...
  • DÜNYA EL YIKAMA GÜNÜ

    15 Ekim 2021 Köşe Yazarları

    Günlük yaşantımızda ellerimiz, çevre ile sürekli temas halindedir. Ellerimiz en fazla mikroorganizma barındıran organımızdır. Ellerimiz temiz gibi görünse de, gözle görülmeyen bakteri, virüs ve parazitler gibi pek çok hastalık yapıcı etkeni üzerinde taşıyabilir. Çağdaş sağlık hizmeti anlayışı, öncelikle sağlığın koruması ve geliştirilmesini gerektirmektedir. Bu çerçevede ele alındığında, günümüzde toplumda hijyen uygulamalarının yaygınlaştırılması önemli bir koruyucu sağlık hizmeti olarak değerlendirilmektedir. Çocukların çoğu, sadece ellerini...
  • Hayırsever Hava Yarbay Merhum Alaaddin Lütfi Kuday’ın Albümünden

    07 Ekim 2021 Köşe Yazarları

    Hayırsever Hava Yarbay Merhum Alaaddin Lütfi Kuday'ın Albümünden Dünyanın neresinde olursam olayım bu bayrak için ölürüm. (A.L.K) Rahmetle Anıyoruz... ...
  • DÜNYA RUH SAĞLIĞI GÜNÜ

    07 Ekim 2021 Köşe Yazarları

    Tüm dünyayı ve hayatımızı akıl almaz bir biçimde değiştiren Covid-19 salgını nedeniyle küresel olarak eşi görülmemiş bir sağlık önceliği taşımaktadır. Covid-19 virüsünden kendimizi korumaya çalıştığımız bugünlerde ruh sağlığımızı da ihmal etmememiz gerekiyor. Dünya virüsü kontrol altına almak ve çözüm bulmak için mücadele etmektedir. Bu arada yaşanan endişe, korku, izolasyon, sosyal etkileşimimizin temassız ve mesafeli niteliği, enflasyon sonucu ağırlaşan ekonomik koşullar, kısıtlamalar kendimizi sürekli tehlike ve tehdit altında hissetmemiz, ...