logo

AYGÖSTEN/REŞADİYE

1573

Develi tarihi üzerinde araştırmalarımızda en sağlam kaynaklardan biri Osmanlı salnameleri olmuştur.Bu sayede 1870 yılında 2. derecede bir kaza olan Develi kaymakamlarını, belediye başkanlarını,müftüleri hep bu salnamalerden çıkarmışızdır.Salname,Osmanlı Devleti’nde bir yıllık olayları göstermek amacıyla hazırlanan eserlerdir.
Salnameler hakkında şu derleme fakat önemli özet bilgiler şunlardır.Osmanlı tarihi, teşkilatı, biyografileri, coğrafyasıyla ilgili ilk salname 1263 (1847) yılında Ahmed Vefik Efendi tarafından, Hayrullah ve Ahmed Cevdet efendilerin yardımları ve sadrazam Büyük Reşid Paşa’nın emri ile yayınlanmıştır. Osmanlı Devleti’nin bütün memurları, rütbe ve nişanları ile bu eserlerde gösterilmiştir. 1297 (1880) yılına ait 35. cild, litografya tekniğiyle basılan son Salname’dir. Sonrakiler matbaa harfleriyle basılmıştır. 1888’den itibaren Sicill-i Ahval-i Memurin dairesince, bütün devlet ünitelerinde resmi bilgiler bir araya getirilerek tanzim edilmeye başlamıştır.
Salnamelerin ikinci Abdülhamid devrinde çıkanları en mükemmelleridir. Yalnız 1908’den öncekilerde hanedana ve yabancı hanedanlara ait bilgiler alınmamıştır. Bu devlet salnameleri dışında yine resmi nezaret ve vilayet salnameleri de vardı. Ayrıca Seraskerliğin çıkardığı 17 ciltlik Salname-i Askeri, 4 ciltlik Salname-i Nezaret-i Hariciyye, 17 ciltlik Salname-i Bahri, Maarif nezareti salnamesi, ticaret, nifia, maliye neziretleri salnameleri ve 1916 yılında, heyetin hazırladığı İlmiyye salnameleri önemlidir.
Bunların dışında hususi salnameler de pek çoktur, ilki Ali Suavi Efendi’nin 1871’de yayınladığı Türkiye salnamesi ve Ebüzziya Tevfik Bey’in yayınladığı Salname-i Ebü’z-Ziyasıdır.
İşte 1914 tarihli Nevşehir Salnamesi’nde Develi’nin önce Develi ağzıyla Aygösten adlı bir köyü,daha sonra mahallesi, daha sonra da buraya sultan Reşat zamanında Türklerin yerleştirilmesiyle Reşadiye adı verilen mahalle hakkında şu bilgi verilmektedir.Bu bilgilerin çevirisi Fehmi Dinçer’e aittir. Biz okuyucu daha iyi ansın diyerek bir hayli sadeleştirmelerde bulunduk.
AYOS KONSTANTİNOS
“Aziz Konstantinos (Aya Konstantinos-Agios Kanstantinos) eski bir köy olup, Erciyes Dağı’nın güneyine düşer ve Kayseriya’dan yayasekiz saat uzaklıktadır. Bu ismi orada bulunan Aziz Kostantinos kilisesinden /ekklisiyasından almıştır. İkiyiz haneden 140 Rum ortodoks / Hristiyan Türkler ve gerisi İslâm’dır.
Ahalinin ana lisanı Türkçe ise de sonradan okullar vasıtası ile Rumca lisanı gelişmeye başlamıştır.
İki mektep idare ediyor. Birisi Parthenagogeion (kız okulu), diğeri beş sınıftan ibaret asthiki skoli derecesindedir. Bunda iki muallim eski ve yeni Rumcayı, biraz Fransızca ve Türkçe, arithmetiki, geografya, istorya (tarih), iera (din), ihnografya (resim) ve kaligrafya (güzel yazı) derslerini tedris ediyor. Arrenagogeionda (erkek okulu) 35, parthenagogeionda (kız okulu) 33 talebe vardır. Mektepler Elbis (Elbiz-f.d.) sularından alınan vergiler ve ahalinin yardımları ile idare olunur. İklim ve havası sağlam ve suları mebzul ve gayet berraktır.
Aziz Konstantinos kilisesinden başka Aya Georgios ve arhangeloslara (melekler) mevkuf iki kilisesi daha var ve bunlara ancak zikri günleri gidilir.
Ahalisi alelekser İstanbul’da bakkallıkla meşguldür. Yerli ahali bağcılık ve bahçevanlıkla meşgul olarak eparhiyada/ çevrede biten bütün sebzevatı yetiştirirler.
Erciyes Dağı’ndan 2,5 saat mesafesinde Kereme (Gereme-kutsal yer.) denilen bir mevki vardır. Burada meşhur eski monastırların harabeleri elan mevcud olup, bunlardan bazılarının kubbeleri, diğerlerinin su yolları (idragogeia), kütüphaneleri, hazine daireleri (thisavrofilakia) bakidir. Bu manastırlar batısında gayet muntazam ve mükemmel mektepleri ile meşhur eski bir şehir var idi. İşte bu mekteplerde Sozomenos’a nazaren (göre.) iki biraderler Gallos ve İolianos tahsil etmişlerdir. Bu manastırlar etraflarında bulunan dağlar ve derelerde askıtısler yaşar idi ve elan mevcud olan bu yerler, yerliler tarafından askitarya ve Türkler tarafından keyslik diye adlandırılır.
Yukarıda zikri geçen Kereme, eskilerden Makellon, Makelli yahut Demakelli diye anılırdı. Bu kelime ise latince, salhaane manasında olup, burada kesir-ül-ade martireslar kesildiğinden böylece tesmiye olunmuştur. Bu yerleri merhum Krillos ve daha mükemmel suretde Amilton anlatıyor. Köyümüzden 200 adım uzaklığında ‘Ayos Nikitas’ manastırı var idi. 1825 senesinde vuku bulan zelzeleden yıkıldığından, bunun taşlarından (taş) ‘Ayos Konstantinos’ I kilisesi insa olunmuş. Elan o manastır etrafında bulunan bağlara ‘Ayos Nikitas bağları” denilir.
Bugün manastırın yerinde karyemizin kabristanı vardır.Kilise giriş yeri kemerinde bir arşın uzunluğunda yarım eninde bir siyah taş ve üzerinde hetti (hatti) huruf ile (hettayka grammata) bir levha vardır. Birkaç sene evvel karyemizi ziyaret eden bazı Avrupalı seyyahlar bunu on liraya satın almak istemişler ise de ahali bunun satılmasına muvafakat etmedi. Kilisenin yan duvarlarında üzerlerinde keçi, arapa / karatavuk, kuş ve buna benzer tasvirler ile musavvar taşlar vardır.
Bu musavver taşlar Gereme manastırlarından nakil olunmuştur.
Köyümüzün doğu tarafında Develi Dağı eteklerinde, on dakika uzak ‘İlibe’ denilen mevkide ‘Eisodia tis Thestokou’ namında mevkuf bir manastır vardır. Bu manastırın girişi gayet dar ve karanlık olduğundan girenler ellerinde mum ve eğilmiş olarak epeyice ilerledikten sonra değirmen taşı şeklinde mudavver büyük bir taşa tesadüf ederler.
Bu taşın ortasında bulunan delikten geçtikten sonra geniş bir mağaraya girilir.
Girişin sağ tarafında bulunan küçük bir havuza mağaranın tavanından gayet berrak su akar ki, buna Panagia Agiosması / kutsal su denilir. Burada ikamet eden monahos / keşiş Silvestros Ayos Konstantin Orthodoksos ehalisini teşviki ile bu yerler Hacin/ Saimbeyli’den İlibe’ye muhaceret edenlere verildi. Bunlar yerin taşlarını yenilemek istediklerinde burada leipsana / kalıntı , stavros / haç ve thiminatirion / buhurdan gibi şeyleri havi mezarlar buldular.
İonnis Antoniadis (başkan), Th. Miniadis (katip) I.Iosifidis ve Iordanis İskenderoğlu efendilerden mürekkepdir.”

Share
2.028 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

2+10 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • DÜNYA AVCILAR GÜNÜ

    11 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Merkez Av Komisyonunca, avına izin verilen yaban hayvanı türlerini, doğal denge içerisindeki yapıyı bozmadan, tespit edilen zaman ve miktarlar ile belirlenen esas ve usullerle, canlı veya cansız ele geçirmeye çalışmaya Avcılık, bunu yapan kişiye de Avcı denilmektedir. İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana besin arama ve karnını doyurma zorunluluğunu duymuştur. Mağara dönemi insanları beslenmek, giyecek sağlamak ve kendilerini korumak için avlanmak zorunda kalmışlardır. Bir yandan bitki kökleri toplayıp toprağı işlerken diğer yandan av aletlerind...
  • YAZARLARIMIZIN YAZILARINI OKURKEN

    11 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Çağdaş Develi Gazetesi’ nin yayınlandığı 2003 yılından beri elimizden geldiğince haftalık bir değişik konulu yazı yetiştirmeye çalışırım. Bu yazıların hepsi Develi ile ilgili tarih, sosyal, kültürel, siyasî, edebiyat vb konulardadır. İnşallah, bu yazılar bir plan dahilinde yazılmıştı; kitaplaştırıldığında inanıyorum ki Develi kültürü ve medeniyeti adına değerli çalışmalar olduğunu hepimiz göreceğiz. Zira bu yazıların çoğu tabir yerindeyse iğne ile kuyu kazmak kabilinde yazılmıştır. Çünkü küçük yerlerde bilgi toplamak o kadar zahmetlidir. Fotoğr...
  • İSLÂM ŞUBESİ VE SAADET MEKTEPLERİ-2

    04 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Men’-i Tese’ül Cemiyeti (Dilenmeyi Men Eden Cemiyet) İSLÂM ŞUBESİ VE SAADET MEKTEPLERİ-2 B.İKİNCİ BÖLÜM İstanbul’da bu çalışmalar olurken önce Develi’de Gölemen civarında bir Amerikan Koleji açılması istenilmiş fakat Develi’li aydınlar misyonerlerin İncil günlerinden huylanarak bu fikrin rahmani olmadığını görmüşler ve karşı çıkarak bu kolejin açılmasını engellemişlerdir.Fakat Amerikan misyonerleri bu düşüncelerini Talas’ta gerçekleştirmişlerdir.1870. Amerikan misyonerlerinin Develi’ye gelişleri 1860’lardadır. Develi’de kolej düşünceleri ...
  • DÜNYA FİZYOTERAPİST GÜNÜ

    04 Eylül 2020 Köşe Yazarları

    Fizyoterapist; Fizik tedavi konusunda yüksek öğrenim görmüş, gerekli bilgi ve beceriyi kazanmış sağlık personeli olup, rehabilitasyon ekibinin tabii üyesi ve diğer ifadeyle Fizik Tedavi Uzmanı olarak tanımlanmaktadır. Bu ekipte, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı, ilgili branş hekimleri, fizyoterapist, iş-uğraşı terapisti, konuşma terapisti, rehabilitasyon hemşiresi, ortez protez teknikeri, psikolog, sosyal hizmetler uzmanı gibi sağlık personeli de yer almaktadır. Fizyoterapi ya da ülkemizde bilinen adıyla Fizik Tedavi, fizyoterapistler tar...