logo

ASKERLİK SEBEBİYLE İŞTEN AYRILMA HALİNDE İŞÇİNİN HAKLARI NELERDİR?

Çalışma hayatında sıkça karşılaştığımız sorunlardan biri de işçilerin askerlik sebebiyle işten ayrılmak zorunda kalmalarıdır. Ülkemizde erkekler için zorunlu hizmet olan askerlik hizmeti aynı zamanda kıdem tazminatına da hak kazandırdığından ayrıca önemlidir. Dolayısıyla bu yazımızda iş hukukunda askerlik sebebiyle işten ayrılan işçilerin kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmayacağı ve tartışma yaratan bedelli askerlik konusuna değinilecektir.
İşçiler, iş sözleşmelerini muvazzaf askerlik sebebiyle feshettiklerinde kıdem tazminatına hak kazanırlar. Bu husus 1475 sayılı kanun m. 14/1 bend 3’de düzenlenmiştir. Muvazzaf askerliğin de ne olduğu 1927 tarih ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu’nda ifade edilmiştir. Muvazzaf askerlik hizmeti, 20 yaşını doldurmuş olan her erkek Türk vatandaşının zorunlu olarak yapması gereken bir vatandaşlık ödevidir. İşçilerin muvazzaf askerlik ödevi dışında manevra ya da herhangi bir nedenle silah altına alınmasında ise İş Kanununun 31. maddesinde düzenlenmiş olup, bu durum, 1475 Sayılı Yasanın 14/3. bentte düzenlenmediğinden işçilerin kıdem tazminatı hakları bulunmamaktadır. Kıdem tazminatına hak kazanmanın temel koşulu işyerinde en az 1 yıl çalışmış olmaktır. Askerlik sebebiyle kıdem tazminatı almak isteyen işçi işyerinde en az 1 yıl çalışmış olmalıdır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazansa da ihbar tazminatına hak kazanamayacak ya da işveren lehine ihbar tazminatı hakkı doğmayacak olmasıdır. 1475 sayılı Kanuna göre, işçi muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrıldığında kıdem tazminatına hak kazanacaksa da ihbar tazminatına hak kazanamaz. Dolayısıyla askere gitmek isteyen işçinin, önceden işverene askerlik hizmetine gideceğini bildirmemesine rağmen ani bir karar ile iş sözleşmesini feshetme ve ihbar süresi vermeme hakkı olduğunu söyleyebiliriz.
İşçinin iş sözleşmesini muvazzaf askerlik hizmeti sebebiyle feshetmesi kıdem tazminatı için yeterli olup, söz konusu askerlik hizmet süresinin kısa, uzun ya da bedelli olmasının bir önemi yoktur. Bu nedenle artık günümüzde daimi hale gelen bedelli askerlik hizmeti de muvazzaf askerlik kapsamında yer almaktadır. İşyerinde en az 1 yıllık çalışmış olma şartının yanında işçinin askerlik sebebiyle işten ayrılmak istemesi yeterli olacaktır. İşçinin ,askerlik süresinin miktarını işverene belirtme gibi bir sorumluluğu yoktur.
Peki işçi ne kadar süre içinde askerlik nedeniyle işten ayrılacağını işverene bildirmelidir? Çoğunlukla işçinin işten ayrılma zamanı ile askere gitme zamanı arasında belirli bir süre geçmektedir. Bu sürenin makul bir süre olması gerekmekte, en azından askerlik sebebiyle fesih durumunu bertaraf etmeyecek uzunlukta olması gerekmektedir. İşçi, askerlik hizmetinden dolayı kıdem tazminatı alabilmesi için makul bir sürede askeri birliğine teslim olmalıdır. Yargıtay da celp döneminden 6-7 ay önce işçinin, askerliği gerekçesiyle iş sözleşmesini feshetmesi durumunda sürenin makul olmadığı görüşündedir. Yargıtay’ın kararlarında ortalama 3 aylık sürenin makul süre olarak kabul edildiğini söyleyebiliriz. İşçi, askere gitmez ve başka bir işte çalışmaya başlarsa fesih geçerli olmayacaktır. Yargılama süresinde bu durumun tespiti için mahkeme söz konusu işçinin askere gidip gitmediğini, ne zaman birliğine teslim olduğunu askerlik şubelerine sorgulatır. Eğer işçi askeri birliğine teslim olmuşsa kıdem tazminatına hak kazanır, aksi halde fesih geçersiz fesih olur kıdem tazminatına hak kazanamayacağı gibi şartları oluşmuşsa işverene ihbar tazminatı dahi ödemek zorunda kalabilir.
Askerlik görevini yerine getirmek için iş sözleşmesini fesheden işçi, yazılı fesih bildirimini (bir dilekçe ile) ibraz ederken işverene Askerlik Şubesi’nden alacağı bir evrakı göstermek zorundadır. Askerlik sevk belgesi olmadan, sadece işçinin beyanıyla işveren kıdem tazminatı ödemekle yükümlü değildir. Özetle, askerlik hizmeti sebebiyle işten ayrılan bir işçinin kıdem tazminatı alma hakkı vardır fakat sözleşmenin feshi sırasında Askerlik Şubesi’nden alınan askerlik sevk belgesinin ibraz edilmesi de zorunluluktur. Çok sık rastlanmasa da iş sözleşmesini askerlik hizmeti nedeniyle fesheden işçinin idareden kaynaklanan bir sebeple ya da sağlık sebepleriyle askere alınamaması halinde, iş sözleşmesinin muvazzaf askerlik sebebiyle feshedilmiş olması gerçeği ortadan kalkmaz.
KAYNAKÇA
Akyiğit, Ercan, İş Hukuku, Seçkin Yayınları, 13. Basım, Ankara 2021.
Çelik, Nuri, İş Hukuku Dersleri, Beta Yayınları, Yenilenmiş 34. Bası.
Ekmekçi,Ömer/Yiğit, Esra, Bireysel İş Hukuku Dersleri, On İki Levha Yayınları 3. Baskı, İstanbul 2021.
Kenan Tunçomağ-Tankut Centel, İş Hukukunun Esasları, Beta, İstanbul, 6. Bası, Nisan 2013
Mollamahmutoğlu, Hamdi/Astarlı, Muhittin/Baysal, Ulaş, İş Hukuku Ders Kitabı ,Cilt 1, Güncellenmiş 5. Baskı, Ankara 2021.
Sümer,Haluk Hadi; İş Hukuku, Ankara 2016.
Süzek, Sarper, İşyerinin Devri Ve Hukuki Sonuçları , Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt: 15, Özel S., 2013

Share
1.961 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

1+4 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • 15 TEMMUZ’U UNUTMAMAK LAZIM

    19 Temmuz 2024 Köşe Yazarları

    15 Temmuz 2016 işgal girişiminin üzerinden sekiz yıl geçti. Etkileri ve ülkemize ve necip milletimize verdiği zararlar hala devam ediyor. Bu sebeple 15 Temmuz 2016 işgal girişimini, ülkemiz açısından birçok yönü ile değerlendirmek elbette mümkündür. Peki, en büyük kayıplar hangi alanlarda olmuştur? sorusunun cevabı vermek zordur. Çünkü, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin o kadar çok ve çeşitli zarar ve kaybı olmuştur ki, bunu tam anlamıyla tespit etme imkânı maalesef yoktur. Tabi ki en önemli kaybı o gün verilen 252 şehididir. Bununla beraber 2734...
  • DÜNYA DONDURMA GÜNÜ

    19 Temmuz 2024 Köşe Yazarları

    Sıcak yaz günlerinde içimizi serinletirken mutlu eden dondurmanın da günü olduğunu biliyor muydunuz? Yaz sıcaklarının vazgeçilmezi dondurmanın varlığı her yıl tüm dünyada Temmuz ayının üçüncü Pazar günü “Dünya Dondurma Günü” olarak kutlanmaktadır. 2024 yılının 3.cü pazarı 21 Temmuz gününe denk gelmektedir. Dondurma Günü ilk olarak 1984 yılında, Amerika Birleşik Devletleri’nde Başkan Ronald Reagan tarafından ilan edilmiştir. Bütün dünya insanlarının dondurmaya olan zaafı sayesinde zaman içerisinde tüm dünyaya yayılmıştır. Her yıl temmuz ayın...
  • KUR’AN’I OKUMAK, ANLAMAK VE YAŞAMAK

    12 Temmuz 2024 Köşe Yazarları

    Yaz Kur’an Kurslarımız hem camilerimizde ve Kur’an Kurslarımızda başladı ve devam ediyor. Bu önemli faaliyet, dinimize kaynaklık eden Kur’an-ı Kerim’in insanlığa getirdiği rahmet yüklü mesajlarını başta ümidimiz, istikbalimiz olan çocuklarımız olmak üzere toplumun bütün kesimlerine ulaştırmayı ve paylaşmayı hedeflemiştir. Bu sebeple, başta öğrenci velilerimize, kurslarda görev alan tüm hocalarımıza ve ilgili kişilere büyük sorumluluklar düşmektedir. Sorumluluğun büyüklüğü kadar da mükafatının olduğu aşikardır. Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v....
  • ÇOK ANLAMLIK BAĞLAMINDA FİTNE KAVRAMI

    12 Temmuz 2024 Köşe Yazarları

    Fitne kelimesi, sözlükte “altın ve gümüş gibi değerli madenleri saflığını anlamak için ateşte eritmek” mânasına gelen fetn kökünden türemiştir. Klasik sözlüklerde ise : “Sınama, maddî ve mânevî sıkıntı, üzüntü, belâ ve felâketle imtihan etme.” şekilde sıralanmıştır Kur’ân-ı Kerîm’de atmış âyette fitne kelimesi ve türevleri geçmektedir. Fitnenin Kur’an’daki kullanımına göre bir çok anlamı vardır. Başlıca şu mânalara geldiği görülür: Sınama ve imtihan (Bakara,102; Tâhâ,40, 85, 90, 131); Şirk, küfür, müşriklerin Müslümanlara uyguladıkl...