logo

ASKERLİK SEBEBİYLE İŞTEN AYRILMA HALİNDE İŞÇİNİN HAKLARI NELERDİR?

Çalışma hayatında sıkça karşılaştığımız sorunlardan biri de işçilerin askerlik sebebiyle işten ayrılmak zorunda kalmalarıdır. Ülkemizde erkekler için zorunlu hizmet olan askerlik hizmeti aynı zamanda kıdem tazminatına da hak kazandırdığından ayrıca önemlidir. Dolayısıyla bu yazımızda iş hukukunda askerlik sebebiyle işten ayrılan işçilerin kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmayacağı ve tartışma yaratan bedelli askerlik konusuna değinilecektir.
İşçiler, iş sözleşmelerini muvazzaf askerlik sebebiyle feshettiklerinde kıdem tazminatına hak kazanırlar. Bu husus 1475 sayılı kanun m. 14/1 bend 3’de düzenlenmiştir. Muvazzaf askerliğin de ne olduğu 1927 tarih ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu’nda ifade edilmiştir. Muvazzaf askerlik hizmeti, 20 yaşını doldurmuş olan her erkek Türk vatandaşının zorunlu olarak yapması gereken bir vatandaşlık ödevidir. İşçilerin muvazzaf askerlik ödevi dışında manevra ya da herhangi bir nedenle silah altına alınmasında ise İş Kanununun 31. maddesinde düzenlenmiş olup, bu durum, 1475 Sayılı Yasanın 14/3. bentte düzenlenmediğinden işçilerin kıdem tazminatı hakları bulunmamaktadır. Kıdem tazminatına hak kazanmanın temel koşulu işyerinde en az 1 yıl çalışmış olmaktır. Askerlik sebebiyle kıdem tazminatı almak isteyen işçi işyerinde en az 1 yıl çalışmış olmalıdır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazansa da ihbar tazminatına hak kazanamayacak ya da işveren lehine ihbar tazminatı hakkı doğmayacak olmasıdır. 1475 sayılı Kanuna göre, işçi muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrıldığında kıdem tazminatına hak kazanacaksa da ihbar tazminatına hak kazanamaz. Dolayısıyla askere gitmek isteyen işçinin, önceden işverene askerlik hizmetine gideceğini bildirmemesine rağmen ani bir karar ile iş sözleşmesini feshetme ve ihbar süresi vermeme hakkı olduğunu söyleyebiliriz.
İşçinin iş sözleşmesini muvazzaf askerlik hizmeti sebebiyle feshetmesi kıdem tazminatı için yeterli olup, söz konusu askerlik hizmet süresinin kısa, uzun ya da bedelli olmasının bir önemi yoktur. Bu nedenle artık günümüzde daimi hale gelen bedelli askerlik hizmeti de muvazzaf askerlik kapsamında yer almaktadır. İşyerinde en az 1 yıllık çalışmış olma şartının yanında işçinin askerlik sebebiyle işten ayrılmak istemesi yeterli olacaktır. İşçinin ,askerlik süresinin miktarını işverene belirtme gibi bir sorumluluğu yoktur.
Peki işçi ne kadar süre içinde askerlik nedeniyle işten ayrılacağını işverene bildirmelidir? Çoğunlukla işçinin işten ayrılma zamanı ile askere gitme zamanı arasında belirli bir süre geçmektedir. Bu sürenin makul bir süre olması gerekmekte, en azından askerlik sebebiyle fesih durumunu bertaraf etmeyecek uzunlukta olması gerekmektedir. İşçi, askerlik hizmetinden dolayı kıdem tazminatı alabilmesi için makul bir sürede askeri birliğine teslim olmalıdır. Yargıtay da celp döneminden 6-7 ay önce işçinin, askerliği gerekçesiyle iş sözleşmesini feshetmesi durumunda sürenin makul olmadığı görüşündedir. Yargıtay’ın kararlarında ortalama 3 aylık sürenin makul süre olarak kabul edildiğini söyleyebiliriz. İşçi, askere gitmez ve başka bir işte çalışmaya başlarsa fesih geçerli olmayacaktır. Yargılama süresinde bu durumun tespiti için mahkeme söz konusu işçinin askere gidip gitmediğini, ne zaman birliğine teslim olduğunu askerlik şubelerine sorgulatır. Eğer işçi askeri birliğine teslim olmuşsa kıdem tazminatına hak kazanır, aksi halde fesih geçersiz fesih olur kıdem tazminatına hak kazanamayacağı gibi şartları oluşmuşsa işverene ihbar tazminatı dahi ödemek zorunda kalabilir.
Askerlik görevini yerine getirmek için iş sözleşmesini fesheden işçi, yazılı fesih bildirimini (bir dilekçe ile) ibraz ederken işverene Askerlik Şubesi’nden alacağı bir evrakı göstermek zorundadır. Askerlik sevk belgesi olmadan, sadece işçinin beyanıyla işveren kıdem tazminatı ödemekle yükümlü değildir. Özetle, askerlik hizmeti sebebiyle işten ayrılan bir işçinin kıdem tazminatı alma hakkı vardır fakat sözleşmenin feshi sırasında Askerlik Şubesi’nden alınan askerlik sevk belgesinin ibraz edilmesi de zorunluluktur. Çok sık rastlanmasa da iş sözleşmesini askerlik hizmeti nedeniyle fesheden işçinin idareden kaynaklanan bir sebeple ya da sağlık sebepleriyle askere alınamaması halinde, iş sözleşmesinin muvazzaf askerlik sebebiyle feshedilmiş olması gerçeği ortadan kalkmaz.
KAYNAKÇA
Akyiğit, Ercan, İş Hukuku, Seçkin Yayınları, 13. Basım, Ankara 2021.
Çelik, Nuri, İş Hukuku Dersleri, Beta Yayınları, Yenilenmiş 34. Bası.
Ekmekçi,Ömer/Yiğit, Esra, Bireysel İş Hukuku Dersleri, On İki Levha Yayınları 3. Baskı, İstanbul 2021.
Kenan Tunçomağ-Tankut Centel, İş Hukukunun Esasları, Beta, İstanbul, 6. Bası, Nisan 2013
Mollamahmutoğlu, Hamdi/Astarlı, Muhittin/Baysal, Ulaş, İş Hukuku Ders Kitabı ,Cilt 1, Güncellenmiş 5. Baskı, Ankara 2021.
Sümer,Haluk Hadi; İş Hukuku, Ankara 2016.
Süzek, Sarper, İşyerinin Devri Ve Hukuki Sonuçları , Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt: 15, Özel S., 2013

Share
222 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

9+10 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Develili Kabadayılar ve Âlemin Adamları

    20 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    https://www.cagdasdeveli.com.tr/e-gazete/cagdas-develi-gazetesi-e-gazete/cagdas-develi-gazetesi-20-mayis-2022-sayfa-7.html...
  • ULUSLARARASI KLİNİK ARAŞTIRMALAR GÜNÜ

    20 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    Her yıl 20 Mayıs’ta dünya genelinde “Uluslararası Klinik Araştırmalar Günü” kutlanmaktadır. Kutlamanın çıkış noktası, bu alandaki ilk bilimsel çalışma olarak kabul gören İngiliz Doktor James Lind’in 20 Mayıs 1747 tarihinde başlattığı iskorbüt hastalığı ile ilgili araştırmasıdır. (İskorbüt, C vitamininin aşırı derecede yetersizliğine bağlı olarak gelişen bir hastalık türü olup, anemi, hareket kısıtlılığı, halsizlik, kanamalar, kol ve bacaklarda ağrı, vücudun bazı bölgelerinde şişlik, cilt problemleri, diş eti hastalıkları ve diş kaybı gibi olums...
  • Bizim Erciyes

    11 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    Erciyes Dağı, Develi’nin sembolüdür. Bugün bir çok kurum ve kuruluşun amblemlerinde Erciyes figürünü kullanmaları, kendilerini Erciyes Dağı'na göre tanımlama ve konumlandırma arzularının göstergeleridir. Muhteşem bir manzarayı gözler önüne seren, beyazlara bürünmüş bu “kadim dağ” yücelik taşıması ve saygı uyandırmasından dolayı, bazı seyyahlar tarafından “asil, ünlü, soylu” sıfatlarıyla nitelendirilmiştir. İlkel dinlere inanan toplumlarda dağlar, Tanrı’ya en yakın yerler olarak kabul edilir. Sümerlerde dağlar kişiselleştirilmiş ve tanrısal...
  • DÜNYA HİPERTANSİYON GÜNÜ

    11 Mayıs 2022 Köşe Yazarları

    Hipertansiyon, günümüzün en büyük sağlık sorunlarından birisi olup, rutin sağlık kontrollerinde teşhis edilmektedir. Hipertansiyon, kalpten vücuda taşınan kanın atardamar duvarlarına uyguladığı kuvvetin, kalp hastalığı gibi sağlık sorunlarına neden olabilecek kadar yüksek olduğu yaygın bir tıbbi duruma verilen bir isimdir. Hipertansiyon aynı zamanda “yüksek tansiyon” adıyla da bilinir. Kalp ne kadar çok kan pompalarsa ve atardamarlar ne kadar dar olursa bireyin tansiyon değeri o kadar yüksek olur. Erişkin bir kişinin kan basıncının 140/90 mm...