logo

ANALIK VE SÜT İZİNLERİ KAÇ GÜNDÜR?

Doğum öncesi ve sonrası analık izni kaç gündür?
Kadın işçilere hamilelik, doğum ve analık halinde verilmesi gereken izinler 4857 sayılı Kanunda düzenlenmiştir. Kadın işçiler ister işe girmeden isterse de işe girdikten sonra hamilelik yaşasınlar kendilerine belirli ölçülerde izin verilmesi gerekir. İşte bu izne ‘analık izni’ ya da ‘doğum izni’ denilmektedir. (İŞK. M. 74) Buna göre; hamile kadın işçiye (tekli gebelikte) doğumdan önce en az 8 hafta ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere en az 16 hafta ücretli izin verilir. Çoklu gebelikte doğum öncesi süreye 2 hafta daha eklenir. Örneğin ikiz ya da üçüz gebelik halinde kadın işçi doğumdan önce 10 haftalık ücretli izin hakkına sahiptir. Kanunda düzenlenen bu süreler asgari sürelerdir, doktor raporu ile kadın işçinin sağlık durumu ve işin özelliğine göre izin süreleri arttırılabilir.
Sağlık durumu elverişli olduğu takdirde kadın işçiler doktor onayı ile doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilirler. Çalışılan süreler doğum sonrası izin sürelerine eklenir. Böylece doğumdan önceki üç haftaya kadar çalışan kadın işçi doğum sonrasında toplamda 13 hafta izin kullanma hakkına sahip olacaktır.
29/1/2016 tarihli ve 6663 sayılı Kanunla değiştirilen 104 üncü maddesinin (A) fıkrasında, “Kadın memura; doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam onaltı hafta süreyle analık izni verilir. Görüldüğü gibi doğum öncesi ve sonrası izinler kadın memurlara da aynı süre ile verilmektedir.
Kadın işçi doğum öncesi izin süresi dolmadan erken doğum yaparsa ne olacak? Kullanılmayan izin sürelerinin doğum sonrası izne eklenmesi gerekecektir. Örneğin işçi doğum öncesi 8 haftalık izne ayrılmışken, iznin 3. Haftasında erken doğum gerçekleşirse kalan 5 haftalık süre doğum sonrası iznine eklenecektir.
Doğum öncesi izin sadece kadın işçiye verilirken doğum sonrası izin işçi babaya da verilmektedir. İşçinin eşinin doğum yapması halinde işçiye 5 gün ücretli izin verilir. İşeveren bu izni vermekle yükümlüdür, izni vermekten imtina edemez.
Doğumun beklenenden daha geç bir tarihte gerçekleşmesi halinde ne olacak?
Doğumun geç gerçekleşmesi halinde kadın işçi doğumdan önce fazla izin kullanmışsa bu durum kadın işçinin doğum sonrası 8 haftalık izin süresini etkilemez. Kadın işçi doğum sonrası 8 haftalık ücretli doğum iznini kullanmalıdır.
Çocuğun ölü doğması ya da doğduktan bir süre sonra ölmesi halinde ne olacak?
Kadın işçi çocuğunun ölü doğması ya da doğduktan kısa bir süre sonra çocuğunu kaybetmesi halinde de doğum sonrası 8 haftalık ücretli izin hakkını kullanmalıdır. Zira kanun sadece çocuğa bakılmasını değil aynı zamanda kadın işçinin eski sağlıklı haline gelebilmesi için dinlenmesini amaçlar. Kadın işçinin düşük yapması halinde doğum gerçekleşmediği için doğum sonrası izin hakkını kullanılamayacaktır.
Annenin ölümü halinde babanın izin kullanması mümkün mü?
Doğum sırasında ya da doğumdan sonra doğum iznini kullanamadan ölen annenin, kullanamadığı doğum sonrası izinler babaya kullandırılır. (İŞK.m.74/1) Burada önemli husus ölen annenin işçi statüsünde olması gerekir. Aksi halde eşi çalışmayan işçi babaya bu izin verilemeyecektir. Ayrıca işçi babanın bu izinden yararlanabilmesi için anne ve baba arasında bir evlilik ilişkisi olması şart değildir zira Kanun sadece anne ve baba ifadelerini kullanmıştır. Dolayısıyla evli olmayan işçi anne ve işçi babanın müşterek çocuklarının doğumları sonrası annenin ölmesi halinde işçi baba doğum sonra ücretli izni kullanabilecektir.
Doğum sonrasında kadın işçinin ücretsiz izin hakkı var mıdır?
Kadın işçiler tekli gebelikte 16 haftalık çoklu gebelikte 18 haftalık analık izninin bitimden itibaren 6 aya kadar ücretsiz izin kullanabilirler. Bunun için kadın işçinin talebi yeterlidir. İşveren, kadın işçinin bu talebini olumlu karşılamakla yükümlüdür. Yargıtay işçinin bu izni kullanma talebini işverene bildirdikten sonra işverenin onayının gerekli olmadığı yönünde karar vermiştir. (Y9HD, 13.07.2009 T, 2008/36349 E, 2009/20734 K) Ücretsiz izin hakkı talebi işverene iş sözleşmesini fesih hakkı vermez, aksine kadın işçi bu haktan yararlanamazsa haklı olarak iş sözleşmesini feshedebilecektir.(Y22HD, 16.01.2017 T, 2015/14643 E, 2017/125 K)
Analık izni ile bağlantılı olan diğer bir izin ise kadın işçilerin süt iznidir. (İŞK. m. 74/son) kanuna göre işverenler, kadın işçilere bir yaşına kadar olan çocukları için günde en az 1,5 saat süt izni vermek zorundadırlar. Bu süre de asgari olup arttırılabilir. Süt izninin kullanım şekli kadın işçinin inisiyatifine bağlıdır. Süt izninin eksik verilmesi ya da hiç verilmemesi halinde kadın işçinin çalışması kanaatimce fazla çalışma sayılmalı ve ücretin de bu kapsamda zamlı ödenmesi gerekmektedir.
657 sayılı Kanundaki düzenleme 4857 sayılı kanundan farklıdır. Buna göre; kadın memura, çocuğunu emzirmesi için doğum sonrası analık izni süresinin bitim tarihinden itibaren ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda günde bir buçuk saat süt izni verilir.
KAYNAKÇA
Ekmekçi,Ömer/Yiğit, Esra, Bireysel İş Hukuku Dersleri, On İki Levha Yayınları 3. Baskı, İstanbul 2021.
Akyiğit, Ercan, İş Hukuku, Seçkin Yayınları, 13. Basım, Ankara 2021.
Mollamahmutoğlu, Hamdi/Astarlı, Muhittin/Baysal, Ulaş, İş Hukuku Ders Kitabı ,Cilt 1, Güncellenmiş 5. Baskı, Ankara 2021.
Sümer,Haluk Hadi; İş Hukuku, Ankara 2016.
İçtihat Bilgi Bankası, kazanci.com.tr

Share
215 Defa Okundu
#

SENDE YORUM YAZ

1+2 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Üstad Necip Fazıl Kısakürek ile Eskimez Hatıralar

    12 Ocak 2022 Köşe Yazarları

    Necip Fazıl'ın ömrünü vakfettiği davanın, onun geride bıraktığı mirasın, onun cesur duruşunun bilhassa günümüzde çok daha iyi anlaşılması gerektiğine inandık ve Üstadımızın ocağı olan Milli Türk Talebe Birliği (MTBB) olarak 2020 yılını “Necip Fazıl yılı” ilan ettik. Türkiye'nin 81 ilinde edebiyat, kültür ve sanatın her alanında etkinlikler tertip ederek Üstad'ı eserleriyle genç nesillere anlatarak ideal gençlik tasavvuruna ulaşmak için çabaladık. Şimdi de Üstad'ı günlük hayatın akışıyla tanıtmak, anılarla zihinlerde canlandırmak ve onun çağın ...
  • İSTİFA EDEN İHBAR TAZMİNATI ALABİLİR Mİ?

    12 Ocak 2022 Köşe Yazarları

    İhbar tazminatı, iş sözleşmesini fesheden tarafın karşı tarafa ödemek zorunda olduğu tazminattır. Söz konusu tazminat İş Kanunu’nun 17/4 maddesinde düzenlenmiştir. Şöyle ki;‘bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır.’ İş sözleşmesini fesheden tarafın ihbar tazminatı ödeme zorunluluğu hem işçi hem de işveren için geçerlidir. Bildirim süreleri her iki taraf için de uyulması gerekli bir usuldür. Uyulması gereken bildirim süresi işçinin işyerindeki çalışma süresine göre değişir. İşçinin çal...
  • ULUSLARARASI UÇURTMA GÜNÜ

    12 Ocak 2022 Köşe Yazarları

    Hayal kurmanın yaşı yok, uçurtma uçurmanın da. Uçurtma, üzeri renkli kâğıtlarla, bezle, naylon vb. kaplanmış hafif çıtalardan yapılmış çokgen biçimli bir gövde ve süslü bir kuyruktan oluşan, sicimle bağlanarak, rüzgâr yardımıyla uçurulan bir tür oyuncaktır. Uçurtma, hafif malzemeden yapılmış yüzeylerin, rüzgâra direnç oluşturan yükselme yönünde oluşturduğu kuvvet ile bağlı bulunduğu ipin oluşturduğu kuvvet arasındaki etkileşim sonucunda gökyüzünde asılı kalabilen nesnelere verilen isimdir. Eşkenar üçgen, dörtgen, altıgen gibi geometrik şekille...
  • Arkadaşımın Kızı (Dr.Ömür Kahraman)

    12 Ocak 2022 Köşe Yazarları

    Orhan Bey, Çağdaş Develi Gazetesi’nde Ömür Hanım hakkında çok güzel bir yazı yayınlamışsınız. Çok beğendim, duygulandım. Develi’mizden çıkan böylesi örnek alınacak insanları herkesin bilmesi, tanıması ve bilhassa gençlerin örnek alması lazım. Yazınız bu bakımdan oldukça değerli, güzel bir konuya parmak basmışsınız. Benimde çorbada bir tuzum bulunması babından bir şeyler yazdım. Yayınlarsanız memnun kalırım. 17.12.2021 tarihinde gazetemizde yayınlanan “Ben Başardım Siz de Başarabilirsiniz Ömür Kahraman Torba ile Yaşamak” başlıklı yazımla ilgili...