logo

KALIPLAŞMIŞ SÖZLERİN YANLIŞ KULLANIMI

Yaşantımızda kimi zaman konuşurken, kimi zaman yazarken yanlış kelimeler (sözcükler) ve deyimler telaffuz ediyoruz veya yazıyoruz. Bunların arasında Türkçeye girmiş yabancı kelimeler de dâhildir. Hepimizin ara sıra yanlış kullandığı kelimeler ve deyimler olmaktadır. Bunun nedeni de bu kelimelerin ve deyimlerin öğrenme sürecinde yanlış olarak hafızamıza yerleşmesidir. Önemli olan bu yanlışı fark edip düzeltmektir.
Deyimler, dilin anlatım gücünü ve söyleyiş güzelliğini zenginleştiren unsurlardır. Deyimler kısa ve özlü sözlerdir. Deyimlerin kalıplaşmış anlamları vardır ve deyimler bu kalıplaşmış anlamları çerçevesinde kullanılmalıdır. Bu tür deyimleri kalıplaşmış anlamları dışında ifade etmek anlatım bozukluğuna yol açmaktadır. Çünkü her sözcüğün bir anlamı bulunmaktadır.
Yazım kurallarını bilmemiz ve kelimeleri doğru kullanmamız aslında bizim ne kadar merak edip araştırma yaptığımızı da göstermektedir. Gelin hep birlikte çoğunlukla yanlış bilinen o kelime ve deyimlere bir göz atalım. Eğer kelime ve deyimi yanlış biliyor ve kullanıyor isek doğrusunu öğrenelim. Kelime ve deyimlerin yanlış kullanılmasına ait örneklerden bazıları şöyle;
“Görevliler her yeri delik deşik aramışlar.” yanlış. Doğrusu “Görevliler her yeri didik didik aramışlar.”
“Yollarda her Allah’ın günü kaza oluyor.” Yanlış. Doğrusu; “Yollarda Allah’ın her günü kaza oluyor.
“Şoför hatalı sollama yapmış, bütün yolcuların canı burnuna gelmişti.” Yanlış. Doğrusu; “Şoför hatalı sollama yapmış, bütün yolcuların yüreği ağzına gelmişti.”
“Baş nereye giderse bacak da oraya gider” Yanlış. Doğrusu; “Baş nereye giderse ayak da oraya gider.”
“Saatler olsun” yanlış, doğrusu “Sıhhatler olsun”. Sıhhat sağlık esenlik, yıkananlara ve tıraş olanlara söylenen sözdür.

“Haydan gelen Huya gider” yanlış. Doğrusu; “Hayy’dan gelen, Hu’ya gider.” Hayy ve Hu Allah’ın isimleridir. Allahtan gelen Allah’a gider anlamındadır.
“Ana gibi yar, Bağdat gibi diyar olmaz.” Yanlış. Doğrusu “Ane gibi yar Bağdat gibi diyar olmaz.” Ane, Bağdat yolu üzerinde bulunan bir uçurumdur. Yar’ın anlamı da uçurum.
“Kelli Felli” yanlış. Doğrusu “Kerli Ferli’dir”. Ker, kuvvet anlamında, fer ise iktidar anlamındadır. Dil erozyonu ile hem biçim hem de anlamı zamanla değişmiştir.
“Hatasıyla sevabıyla” yanlış, doğrusu “Hatasıyla Savabıyladır”. Savab doğruluk ve dürüstlük anlamındadır.
“Geçtiğimiz Hafta” yanlış, doğrusu “Geçen hafta”’dır. Geçtiğimiz hafta mantıksal olarak yanlıştır. Çünkü biz zamanı geçemeyiz, zaman bizi geçer.
“Su küçüğün söz büyüğün” yanlış. Doğrusu “Sus küçüğün, söz büyüğündür”. Büyüğe gösterilen saygıdır. Atasözün ilk hali Oğuz Türkçesinde “Söz ulunun su kiçinin” şeklinde kaydedilmiştir.
“Kısa kes Aydın havası olsun” yanlış. Doğrusu “Kısa kes Aydın abası olsun”. Aba, kumaştan yapılmış üstlük, giysidir. Aydın Efesinin abası kısa ve dizleri açıktır.
“İnce eleyip, sık dokumak” yanlış. Doğrusu “İnce eğirip sık dokumak” dır. Eğirmek, yün ve pamuk gibi şeyleri iğ ile büküp iplik haline getirmektir.

Share
1093 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

1+6 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Memleketim benim Develi nam-ı diğer Yeşil Everek

    15 Kasım 2019 Köşe Yazarları

    Anıların güzelliğinden midir, havasından mıdır, suyundan mıdır kendimi salakça bir mutluluk içinde buluyorum memleketimi her hatırladığımda; içime cemre düşmüş gibi oluyor. Kartın'da, Göktepe'de, Beşparmak'ta, Gereme'de, Yağlıpınar'da, Körkuyu'da, Kelpin'de, Gölemen'de, Yazı bağları'nda, Elbiz'de, Köşkpınar'da; gezdiğimiz yerler, dallarına tırmandığımız ağaçlar, o güzel günler geliyor aklıma. Eski günlerde olduğu gibi, yaptığım her uzun yolculuğun ardından, yorgunluğumu üzerimden atmak için kendimi Keyişin Havuzu'na atasım, Elbiz'de sularla oy...
  • DÜNYA KOMŞULUK GÜNÜ

    15 Kasım 2019 Köşe Yazarları

    Komşu tabiri birbirine bitişik ya da yakın konutlarda oturan kimselere denilmektedir. Komşuluk bize bir dizi hak ve görevler yükler. İyi düzeyde yaşandığı zaman komşu insana en yakın dosttur. Özellikle köy ve kasaba gibi küçük yerlerde sosyal dayanışma açısından hem çok önemlidir ve hem de ailelerin huzur ve güven içinde yaşamalarını sağlar. İyi komşuluk ilişkileri mutluluk ve sevincin paylaşılmasında, sıkıntı ve kederin göğüslenmesinde, kişilere ve ailelere büyük bir destektir. Sosyal bünyeyi, yapıyı güçlendirir. Komşu hakkı, yüce dinimizde d...
  • DEVELİ’DEN KİMLER GELDİ, KİMLER GEÇTİ-VII MÜBECCEL NAMİ DURU

    15 Kasım 2019 Köşe Yazarları

    Develi Lisesi'nin kuruluşunun ilk on yılında iki tarih öğretmeni gelip geçmiştir: Bunlardan biri aynı zamanda lisemizin kurucu müdürü Cemal Ustaoğlu, diğeri ise Mübeccel Nami Duru. İkisi de değerli öğretmenlerimizdendi. Cemal Bey derslerde disipline ve bilgiye önem verirdi. Fakat Mübeccel Bey ise tabiiliğe ve eğitime çok önem verirdi. Tarih öğretmenliği yanında güzel bir keman çalar idi. Zaman zaman dersimize kemanını da getirir çok güzel vals parçaları çalardı: Akdeniz Akşamları da en çok sevdiği bir eser idi. Ortak noktaları ise ikisi de güze...
  • İSTANBUL DEVELİ VE YÖRESİ KÜLTÜR DAYANIŞMA DERNEĞİMİZİN 17.OLAĞAN GENEL KURULU

    08 Kasım 2019 Köşe Yazarları

    02.11.2019 Tarihinde Dernek Merkezimizde Olağan Genel Kurulumuz yapıldı. Genel Kurul Marmara Üniversitesi İktisadi Bilimler Uluslararası İktisat Yüksek Lisans Tez Dönemi Öğrencimiz Merve Yürek'in hoş geldiniz konuşmasıyla başladı. Toplantıya katılan üyeleri ve konukları taktim etti. Divan Kurulu Başkanlığı ve kâtip üyelikler için Onursal Başkanımız Osman Deveci ve kâtip üyeliklerine Mustafa Şam ve Ömer Bayırsokak aday gösterilerek üyeler tarafından oy birliği ile seçildiler. Toplantıdan Notlar: Divan teşekkülünden sonra Gazi Mustafa Kemal Ata...