logo

BELGELERLE İSTİKLAL MARŞI TARİHİ


Yrd. Doç. Dr. Kadir Özdamarlar
yazarozdamarlar@cagdasdeveli.com.tr

Ülkelerin millî marşları çok önemlidir. O milletlerin millî heyecanlarını ,hürriyet ve özgürlük düşüncelerini, kahramanlıkları ve manevi değerleriyle örülmüş, milletleri heyecanlandıran kahramanlık şiirleridir.
Aslında marşlar yürüyüş musikisi taşırlar. Çoğunlukla milletlerin en zor zamanlarında moral unsuru olarak ortaya çıkar. Osmanlıda 300 bin kişilik orduyu düzgün bir şekilde yürüten ve savaş anında orduyu heyecanlandıran, coşturan ve moral veren büyük “Mehtaran Bölüğü” idi. Osmanlı devleti 1.Dünya savaşında mağlup sayılıp, Sevr Antlaşması ile tarihten silindi. Otuz iki milyon nüfusla girdiği savaşta dokuz cephede çeşitli sebeplerle beş milyon askerini kaybetmişti.
Sonuçta Mustafa Kemal ve kahraman kadrosu ,sekiz buçuk milyon nüfusla “İstiklal Savaşı”’na girmiş ve çok kanlı bir savaş sonrası Anadolu düşman işgalinden kurtulmuştu. Sonuçta hür Türkiye Cumhuriyeti kurulmuştu..
İşte bu savaş sırasında diplomatik ve gerek millete, gerek ordumuza moral vermek amacıyla bir millî marşa ihtiyaç duyulmuştu. İsmet Paşa’nın teklifi ve gayretiyle bu işi Milli Eğitim Bakanlığı 1921 yılında ele almıştı. Büyük şairlerimizin çoğu işgal altındaki İstanbul’da bulunuyorlardı. Açılan yarışmaya 724 şiir katılmış, bunlardan yedi tanesi incelenmek üzere ayırt edilmişti. Cenap Şehabettin ve Kazım Karabekir’in yazdığı şiirler de dikkat çekmişti.
Doğrusu bu şiirler o günkü kahramanlık destanları yazan ordumuzun kahramanlığını anlatan şiirler olarak görülmedi. Sonunda seçilen şiire ikramiye verilmesi sebebiyle M. İstiklal Marşı’nın bestesi için ise elli beş bestekar müracaat etmiş 1930 yılına kadar Ali Rıfat Çağatay’ın,193o yılından sonra ise Zeki Üngör’ün bestesi kabul edilmiştir.
Ne acıdır ki böyle ciddi bir konunun evrakları ve yarışmaya katılan şiirlerin ve bestelerin dosyası ortay çıkmamıştı. TBMM’de olması gereken dosya MEB. Müsteşarlarından Mehmet Önder’in elinde olduğunu bir yazısında öğrenmiş olduk. Şimdi bu dosya , kimde hala meçhul !Bir vesile Mehmet Önder’e bu dosyanın şimdi kimde olduğunu sorduğumda Gazi Üniversitesi öğretim üyelerinden hemşehrimiz Prof.Dr.Alemdar Yalçın’da olduğunu söylemişti !
1925 yılına gelindiğinde devlet düzeni oturmuştu. Ülkemizdeki bestekarlar ve şairler özgürdü. Görülüyor ki M.Akif’in şiiri ve Ali Rıfat Çağatay’ın bestesi bazılarını rahatsız etmiştir. Bize göre resmen kıskanılmıştır! Nitekim 1925 yılında M.Akif Mısır’a gittiği bir gün yeniden İstiklal Marşı yarışması açılmış ve elli şiir iştirak etmiştir. Bunlardan ikisi de Kayseri Lisesi Tarih Öğretmeni Yahya Saim ile İncesulu bir öğrenci olan Sacid’dir.
Bunlardan İsmail Fenni Ertuğrul ile Muhittin Akyüz şiirlerini besteli olarak göndermişlerdir. Yarışmaya katılan elli şiirden otuz dört şiirin metni tespit edilmiş ve yayınlanmıştır.1925-1926 yıllarında yapılan yarışmada Enis Behiç Koryürek,Haluk Nihat Pepeyi gibi 1938 ‘deki son yarışmada ise Necip Fazıl Kısakürek gibi şöhretli şairlerimizi görürüz.
M.Akif Ersoy’un şiiri bazı kişileri çok rahatsız ettiği gerçektir. Fakat her bir hareket de sonuçsuz kalmıştır!
İşin enterasan bir tarafı da bu “İstiklal Marşı Yarışmaları 1921-1926-1938”’nın belgeleri ne TBMM arşivlerinde ,ne de MEB ile Kültür Bakanlığı gibi Bakanlıklarımızın arşivi yerine maalesef özel şahıslarda veya devlet memurlarında bulunmaktadır! Yukarda anlattığım Mehmet Önder örneğinde olduğu gibi.
Kütüphanemde İstiklal Marşı ile ilgili çıkan eserlerden elden geldiğince toplayıp koymuştum .Bundan bir aya yakın önce Karamanlı bir genç araştırmacı Kasım Kocabaş ‘tan bir kitabı geldi: “Belgelerle İstiklal Marşı Tarihi”. Araştırmacı yazar 1975 tarihinde Karaman’ın Kazım Karabekir İlçesinde gelmiştir. Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi mezunudur .Çeşitli gazete ve dergilerde incelemelerini yayınlamaktadır.

Yayınlanmış kitapları ise şunlardır:
1.Son Nebi-Misyonerlere Reddiye,2008
2.Milli Mücadele Kahramanı Hataylı Hakkı Bey’in Hatıratı-2016
3.İstiklal Marşı’nın İstikbal Mücadelesi 2016
4.Belgelerle İstiklal Marşı Tarihi,Ankara -2018.
Görüldüğü gibi millî hassasiyeti yüksek bir sanatçımız. Şimdilerde ise Develi’li ”Ali Celalettin Hayatı-Şiirleri-Önemi” üzerinde çalışmaktadırNasip olursa ,bu eseri beraber çalışacağız.
Kocabaş eserini üç bölümde planlamış. Her bölüm alt başlıklarla donatılmış ve işlenmiştir. Ciddi bir araştırma mahsulü bir çalışma .Konuya ilgi duyanlar için çok önemli bir eser. İstiklal Marşı konusu evet 1921 yılı Mart ayanda gündeme gelmiştir, ama eserin ciddiyeti kimlerin güfte ve beste yarışmalarına iştirak ettiği konusu ve bu konudaki değerlendirmeler ile bazı belgeler gerçekten ilgi çekici.O bakımdan kitabı tanıtma yanında konuya ilgi duyanlar için ele kitabı niteliğinde olduğu için kısa da bir tanıtma yazısı yazmayı bir görev bildik.
İnanıyorum ki fayydalı olmuştur.Yazarını kutluyorum.
Not:Belgelerle İstiklal Marşı Tarihi,Ankara 1918. aydilekler@gmail.com
11.07.2019 Çağdaş Develi Gazetesi

Share
268 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

9+3 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • 15 Temmuz’u; Unutmadık ve Unutmayacağız

    17 Temmuz 2019 Köşe Yazarları

    Gün 15 Temmuz. 0 gün ezanlarla doğanlar, selalarla veda ettiler. Bir olmak, beraber olmak en büyük silahımızdı. Milletin iradesine kimse darbe vuramazdı. Ellerinde bayraklarla tanklara, toplara ve uçaklara karşı koyan bir milletin destanıdır 15 Temmuz. Milletimiz; demokrasiyi, Vatan ve bayrak aşkını 15 Temmuz'da bütün Dünya’ya gösterdi. O gece milli iradeyi hiçe sayanlar bir tek şeyi hesaba katmadı; Egemenlik kayıtsız şartsız milletin olduğuna. Bayrağımızı indirtmedik, ezanımızı dindirtmedik. 15 Temmuz'da evinde rahat oturmaktansa, ülkesi...
  • Bisiklet ve Kalp Krizi

    17 Temmuz 2019 Köşe Yazarları

    Yeni çalışma, bisiklet sürmenin kalp krizi geçirme riskini büyük ölçüde azalttığını söylüyor Orta yaşlarda işe bisikletle gidip gelmek kalp krizi geçirme riskini önemli ölçüde azaltıyor. Araştırmacılar, haftada 30 dakika kadar bile bisiklet kullanmanın önümüzdeki 20 yıl boyunca koroner kalp hastalığı gelişme şansını belirgin bir şekilde etkilediğini belirtti. Danimarkalı araştırmacıların projesinde 20 yıl boyunca işe alındığında 45 ila 60 yaşları arasında olan 45.000 kişi takibe alındı . Haftada 90 dakika bisiklet kullanımı sonucunda kalp s...
  • DÜNYA KIBLE GÜNÜ

    17 Temmuz 2019 Köşe Yazarları

    Kıble, Türkçe “Yön” demek olup aslında insanın herhangi bir tarafa dönmesine veya bir yöne yönelen kimsenin üzerinde bulunduğu hale verilen isimdir. Diğer ifadeyle Kıble, Müslümanların, Hıristiyanların, Yahudilerin ve diğer inançlardaki kişilerin ibadet esnasında döndükleri yöndür. Müslümanların kıblesi, Mekke'de “Kâbe” denilen kutsal bina olup, Allah'ın emriyle Hz. İbrahim ve oğlu Hz. İsmail tarafından yapılmıştır. Kıble, Müslümanların namazda yönelmeleri gereken istikameti yani Kâbe'yi ifade eder. Namaz kılarken Kâbe'ye yönelmek farz olduğun...
  • DÜNDEN BUGÜNE DEVELİ’DE BASIN TARİHİ

    17 Temmuz 2019 Köşe Yazarları

    Mahalli basının Anadolu'da başlaması ve gelişmesinin zor olduğunu söylemek herhalde kehanet değildir. Gazete ve dergilerin, ne zaman başlayıp, hangi sayıda sona erdiğini kesin söylemek, arşiv yetersizliğinden dolayı çok zordur. Nitekim bu konuda hastalık derecesinde hassasiyetimiz olmasına rağmen, bazen yetersiz kalabiliyoruz! Develi uzun yıllar Ermeni, Karamanî Türkler (Hristiyan Türkler) ve Müslüman Türkler beraber huzur içerisinde yaşamışlardır. Eğitim ve öğretim konusunda Ermeniler ve Karamaniler daha erkencidirler. Matbaacılıkta da ilerde...