logo

04 Şubat 2012

KARA KIŞ

Kışa neden kara deriz.Bunu hep düşünmüşümdür. Oysa genellikle kar yağdığında  doğa beyaza bürünür.Beyaz mantosunu giyer.Kara kış denmesinin nedeni, olsa olsa mevsimin soğuk geçmesinden olabilir.Mevsim bütün ülkeyi etkisi altına aldı. İzmir’de bile  21 yıldan beri ilk kez kar yağdı. Çevre köylerin kapanan yolları oldu. Yollarda buzlanma nedeniyle trafik kazaları oldu.

      Meteorolojik verilere göre şubat ayının başında ülkemizin en soğuk yerinin Tomarza olduğunu görüyoruz. Derece -37.7. Pınarbaşı’nda -25.6, Sarız ilçesinde -24.8, Develi’de -18.8 olarak ölçülmüş. Türkiye genelinde ise   gece en soğuk  yerleşim birimleri olarak Tomarza’yı, eksi 30.6 derece ile Yozgat’ın Boğazlıyan ilçesi izlemiş. Sıcaklık Sivas’ta  eksi 25, Erzurum ve Ankara’da, Kayseri’de eksi 20  dereceyi göstermiş.

      Bu verilerinden de anlaşılacağı gibi Develi ve  çevresi çocukluğumuzun eski soğuk kış günlerini yaşadığını görmekteyiz.Eski dönemlerdeki kış mevsimleri beklide çok çetindi. Ailelerin maddi olanakları da yetersiz olunca kış mevsimi  bir türlü geçmezdi.

     Eski yıllarda kar o kadar çok yağardı ki , günde en az üç kez  kar küründüğünü hatırlarım.Genellikle iki katlı toprak damlı  evlerde  yüksekliği  yarım metreyi bulan karlar kürünür, öğle  ve akşam da  kürüme işlemi  tekrarlanırdı. Günde bir kez kürümeyi düşünürseniz de  çatının çökme  olasılığı vardı. Kürünen karlar  dar sokaklara atılır. Bu işlem sürekli  hergün tekralanırdı. Güneş  yüzünü çok az gösterdiğinden karlar erimez, adeta  evlerin damlarının boyuna kadar yükselirdi.  Aileler  birbirlerine gitmek,  sokak çeşmesine ulaşmak için tüneller açardı. Bu tünellerin   buz tutup  insanların kaymaması için de  kül, saman dökülürdü. Eskiden evlerde su yoktu. Aileler su  ihtiyacını  sokak çeşmelerinden sağlarlardı. O bakımdan çeşmeye ulaşmakta çok gerekliydi.

     Kış mevsimi ile birlikte  çocukların  oynağı oyunlarda vardı. Okuldan çıkan çocukların  çantalarının üzerinde kızak kayması, kar topu oyması, kardan adam yapılması,Aşağı Everek Fenese  Mahalleleri arasında oynanan  kartopu kavgaları gibi  oyunlar en önemlileriydi. Kar topundan elleri  üşüyen çocuklar,  duvarlara elerini kurutmaya çalışarak “Ben yaşarttım sen kurut “ diye sözde ısıtmak isterlerdi. Evlerde ise , ısınmak için tandırda yakılan ateşin üzerine konulan iskemle ve üzerine örtülen tandır yorganı  hemen hemen her evin  olmazsa olmazıydı. İskemle  dört ayağı olan arada bir rafı olan bir  büyük sehpaydı. Rafında  yemekler, börekler, ekmekler konur sıcak olarak durması sağlanırdı.Daha sonraları  iskemleler  mangala konulan ateşle odalarda  kurulmaya başlandı. Ayakları içeri sokulan ve ısınılan   iskemlede genellikle insanın arkası üşürdü. Onun için de “Önüm kavurga kavuruyor, arkamsa harman savuruyor” deyimi kullanılırdı. Evin hanımı, genç kızları  günlük işlerini tamamladıktan sonra el işlerini örgülerini alırlar yada fincan, yüzük gibi oyunlar oynarlardı.

     Kış mevsiminde  ısınma aracı olarak tenekeden yapılmış odun sobaları, yerini kuzineli sobalara, kömür sobalarına, kaloriferlere, elektrikli ısıtıcılara  bıraktı. Yinede  kış mevsiminde ısınmanın zor olduğunu söylemeliyim.

     Mevsimin soğuk geçmesi ve uzun sürmesi sadece insanları etkilememektedir. Ekolojik dengeyi sağlayan kuşlar, sokakta yaşayan köpekler, kediler, doğada yaşayan hayvanları da unutmamak gerekir. Onların  yiyecek bulmakta zorlandıklarını düşünerek çeşitli yerlere yemler bırakılması da bir insanlık görevidir. Su sayaçlarının da donmaya karşı önlemler alınmalıdır.

    Kış mevsiminin  zor koşullarına karşın faydalarını da belirtmeliyim. Uzun süre  kaplayan kar örtüsü  mikropları  öldürdüğü için insan ve doğa sağlığına yararlıdır. Yine  mevsimin  uzun sürmesi, yeri altı  ve yer üstü kaynaklarını beslemektedir. Bu da özellikle  tarım bakımından çok önemlidir.

    Yazımızı bir fıkra ile  noktalayalım.

   Develili bir hanım, şehir hamamına gitmiş, göbek taşında  uzanmış, terliyor.Bir süre sonra haberciler kadını  hamamda bularak:

     -Kocan Erciyes’te tipiye yakalanmış , donarak ölmüş.

     Kadın Bunun üzerine:

     -Ben burada terlerken, ona noluyor da  donuyar. Demez mi?

Etiketler: » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » »
Share
post_views_coxyi Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

7+6 = ?